Dự thảo mới đề xuất siết giao dịch đất khi chờ thu hồi, giúp ngăn trục lợi bồi thường thông qua việc sửa Luật Đất đai nhằm ngăn đầu cơ hiệu quả.
- Mỹ và kế hoạch thu giữ uranium làm giàu tại các cơ sở Iran
- Khởi tố ba người mua bán và giết mổ heo bệnh tả châu Phi tại Thanh Hóa
- Lá chắn “Vòm Vàng” và tham vọng bảo vệ không gian của Hoa Kỳ
Siết chặt quyền lợi bồi thường khi chuyển nhượng đất chờ thu hồi
Ngày 15/5/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường trình Chính phủ dự thảo sửa đổi Luật Đất đai với đề xuất điều chỉnh quyền sử dụng đất khi có thông báo thu hồi. Nội dung trọng tâm tập trung vào việc siết chặt các giao dịch đất đai trong giai đoạn chờ thu hồi nhằm ngăn chặn tình trạng mua bán đón đền bù giá cao. Mục tiêu của quy định này là đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư.
Hiện nay, dù đã có thông báo thu hồi, người sở hữu vẫn có quyền chuyển nhượng hoặc góp vốn bằng sổ đỏ, tạo kẽ hở cho các hành vi đầu cơ trục lợi. Dự thảo mới quy định người nhận chuyển nhượng sau thời điểm thông báo chỉ được hưởng quyền lợi bồi thường tương ứng với chủ sở hữu ban đầu. Quy định này đánh trực tiếp vào động cơ tài chính của các nhóm “gom đất”, làm giảm sức hấp dẫn của các giao dịch ngắn hạn.
Thực tế cho thấy, sau khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực, làn sóng săn đón đất nông nghiệp quanh các dự án hạ tầng lớn như sân bay, cao tốc đã tăng mạnh. Việc luật xác định giá đất sát giá thị trường vô tình khiến tình trạng đầu cơ diễn biến phức tạp hơn tại các khu vực quy hoạch. Do đó, việc kiểm soát quyền lợi bồi thường trong thời gian chờ thu hồi được coi là giải pháp cần thiết để ổn định thị trường.
Hệ lụy của tình trạng đầu cơ theo quy hoạch hạ tầng
Ông Phạm Đức Toản, CEO Công ty EZ Property, nhận định việc mua gom đất đón đầu các thay đổi pháp lý đã diễn ra phổ biến từ trước khi các quy định mới được áp dụng. Các cá nhân và tổ chức thường tập trung vào đất nông nghiệp tại những địa phương chuẩn bị triển khai các dự án công nghiệp hoặc hạ tầng trọng điểm. Xu hướng này không chỉ gây nhiễu loạn thông tin mà còn đẩy giá đất lên cao bất hợp lý so với giá trị thực.
Chuyên gia kinh tế Nguyễn Quang Huy đánh giá làn sóng đầu cơ mỗi khi có thông tin quy hoạch gây ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả đầu tư công. Chi phí bồi thường giải phóng mặt bằng bị đội lên cao khiến ngân sách gặp áp lực và làm chậm tiến độ các công trình quốc gia. Hơn nữa, điều này hình thành tâm lý đầu tư dựa trên kỳ vọng chính sách thay vì nhu cầu sử dụng và khai thác thực tế của đất đai.
Nếu tình trạng đầu cơ kéo dài, thị trường bất động sản sẽ bước vào giai đoạn phát triển thiếu bền vững, gây méo mó các chỉ số kinh tế xã hội. Nguồn lực xã hội thay vì thúc đẩy sản xuất sẽ bị chôn vùi vào các giao dịch mua bán đất chờ đền bù. Vì vậy, việc điều chỉnh các quy định pháp luật hiện hành là yêu cầu cấp thiết để bảo vệ môi trường kinh doanh minh bạch và lành mạnh.
Giải pháp minh bạch thông tin và công cụ quản lý tài chính
Để chính sách đạt hiệu quả, giới chuyên gia đề xuất cần xác lập mốc thời gian pháp lý rõ ràng ngay từ khi công bố quy hoạch chính thức. Sau thời điểm này, các giao dịch tài sản vẫn được phép diễn ra nhưng quyền lợi bồi thường sẽ được “chốt” theo chủ thể sử dụng đất ban đầu. Cách tiếp cận này giúp giữ vững tính thông suốt của thị trường dân sự mà vẫn triệt tiêu được động cơ trục lợi ngắn hạn.
Một yếu tố then chốt khác là đẩy mạnh số hóa dữ liệu đất đai và công khai quy hoạch theo thời gian thực để đảm bảo bình đẳng thông tin. Khi người dân tiếp cận thông tin công bằng, lợi thế của các nhóm đầu cơ có thông tin nội bộ sẽ bị loại bỏ. Hệ thống dữ liệu liên thông sẽ giúp cơ quan chức năng giám sát chặt chẽ các giao dịch bất thường tại những khu vực chuẩn bị thu hồi đất.
Ngoài các biện pháp hành chính, việc sử dụng công cụ tài chính như thuế đánh vào giá trị tăng thêm từ quy hoạch cũng được đề xuất nghiên cứu áp dụng. Các giải pháp cần được thiết kế hài hòa để hạn chế hành vi trục lợi mà không làm ảnh hưởng đến quyền chuyển nhượng tài sản hợp pháp của người dân. Triển khai đồng bộ các giải pháp này sẽ góp phần xây dựng thị trường bất động sản phát triển thực chất và bền vững.
Theo: CafeF
