Sáng 05/9, hơn 26 triệu học sinh, sinh viên cả nước cùng bước vào năm học 2026-2027. Đằng sau ngày khai trường là một hệ thống giáo dục vừa trải qua cuộc sắp xếp trường công lớn nhất gần 50 năm, với nhiều thay đổi từ lớp học đến bộ máy quản lý.
- Ông Trump gây sức ép, giá vàng biến động mạnh
- Mẹ chồng, con dâu cùng qua đời sau nhiều giờ chống chọi
- Con dấu kiểm soát và bài học từ vụ thịt heo bệnh
Từ 7h30 đến 8h30 sáng 05/9, lễ khai giảng năm học 2026-2027 được tổ chức đồng thời trên cả nước theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, truyền hình trên VTV1 và phát thanh trên VOV1.
Điểm cầu trung tâm đặt tại Trường Phổ thông nội trú Mường Khương, tỉnh Lào Cai, nơi Thủ tướng Lê Minh Hưng dự lễ và thực hiện nghi thức khai giảng. Cùng thời điểm, khoảng 100 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền được khánh thành, chính thức đưa vào sử dụng.
Năm học mới mang chủ đề “Đổi mới tư duy – Chuyển biến mạnh mẽ – Kết quả thực chất”. Đây cũng là năm được ngành giáo dục kỳ vọng tạo ra những thay đổi rõ ràng trong quá trình triển khai Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.
Khi ngôi trường cũng bước sang một diện mạo mới
Ngày khai trường năm nay đến ngay sau khi cuộc sắp xếp mạng lưới trường công quy mô lớn được cơ bản hoàn tất vào ngày 30/8. Số đầu mối trường phổ thông trên cả nước giảm khoảng một nửa, còn khoảng 18.500 trường.
Ở nhiều địa phương, mô hình “siêu trường” bắt đầu xuất hiện. Một trường chính có thể kèm từ 2 đến 7 phân hiệu hoặc cơ sở trực thuộc. Với ngành giáo dục, đây là bước chuyển từ cách nghĩ “quản lý giáo dục” sang “quản trị phát triển giáo dục”, hướng tới việc sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn và dành thêm nguồn lực cho hoạt động dạy học.
Nhưng với mỗi thầy cô, học sinh và phụ huynh, những con số ấy không đơn thuần là câu chuyện của bộ máy. Đó còn là sự thay đổi của một ngôi trường quen thuộc, của cách tổ chức công việc và của những con người đã gắn bó nhiều năm với lớp học.
Năm học này cũng đánh dấu một thay đổi khác: lần đầu cả nước sử dụng thống nhất một bộ sách giáo khoa mang tên “Kết nối tri thức với cuộc sống”, sau 5 năm triển khai nhiều bộ sách khác nhau theo cùng một chương trình. Sự thống nhất được kỳ vọng giúp giảm khác biệt về học liệu giữa các địa phương, đồng thời giảm bớt chi phí cho phụ huynh.
Đằng sau sự tinh gọn ấy là một cuộc sắp xếp nhân sự rất lớn. Hơn 32.600 hiệu trưởng, hiệu phó và khoảng 11.000 nhân viên thuộc diện điều chuyển, bố trí lại công việc.
Ở chiều ngược lại, số biên chế giáo viên dự kiến cần bổ sung cho năm học mới giảm mạnh từ 104.516 xuống 43.267 người. Con số này gần tương đương lượng giáo viên đã làm việc theo hợp đồng nhưng chưa được tuyển dụng chính thức từ năm 2025. Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết về cơ bản, năm học này không cần bổ sung thêm biên chế mới.
Những thay đổi về tổ chức cũng không đồng nghĩa mọi lớp học đã có điều kiện giống nhau.
TP HCM, Quảng Ninh, Huế, Khánh Hòa, Cà Mau, Nghệ An và Gia Lai đã triển khai miễn phí sách giáo khoa theo hình thức mượn – trả, sớm hơn ba năm so với lộ trình chung. Trong khi đó, ở nhiều trường, học sinh vẫn đang ngồi trên những bộ bàn ghế đã hơn 20 năm chưa được sửa chữa.
Bộ Giáo dục và Đào tạo ghi nhận gần 125.000 học sinh có chiều cao trên 1,75 m cần được bố trí bàn ghế có kích thước phù hợp.
Những con số ấy nhắc rằng một nền giáo dục không chỉ được đo bằng số trường được sắp xếp lại, số biên chế được tinh gọn hay những chủ trương mới. Cuối cùng, mọi thay đổi vẫn phải trở về với lớp học, nơi một học sinh cần một chỗ ngồi phù hợp, một người thầy có đủ điều kiện để dạy học và một gia đình bớt đi những khoản chi không cần thiết.
Sáng 5/9, tiếng trống khai trường vang lên cùng lúc trên khắp đất nước. Một năm học mới bắt đầu với nhiều kỳ vọng mới. Nhưng phía trước vẫn còn một chặng đường để những thay đổi trên giấy thực sự trở thành những chuyển biến có thể nhìn thấy trong từng lớp học, từng ngôi trường và trong cuộc sống của mỗi học sinh.
Đào Chương (tổng hợp)
