WASHINGTON – Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent công bố mở rộng sức ép trừng phạt liên quan Iran, trong khi Tehran đáp trả bằng cảnh báo có thể không để dầu rời khỏi Vịnh Ba Tư nếu các nước láng giềng tham gia chiến dịch của Washington.
- Người cao tuổi nhiều bệnh nền, làm gì để sống khỏe?
- Dương Phương Thảo bị bắt trong đường dây lừa đảo xuyên quốc gia
- Dùng còng số 8 khống chế con nợ, nhóm đối tượng bị bắt khẩn cấp
Phát biểu ngày 24/8 theo giờ Washington, tức rạng sáng 25/8 theo giờ Hà Nội, ông Bessent cho biết Mỹ mở rộng diện trừng phạt thứ cấp sang tài sản kỹ thuật số, công nghệ, vàng, hàng không và vận tải biển. Tuyên bố này được đưa ra trong lúc cuộc chiến Mỹ – Israel với Iran đã kéo dài sáu tháng mà chưa tạo được bước đột phá trong đàm phán hòa bình.
Theo nội dung cuộc họp báo được bài gốc dẫn lại, ông Bessent khẳng định “không ai nằm ngoài tầm với của các biện pháp trừng phạt từ Mỹ”, kể cả Trung Quốc, đối tác thương mại lớn nhất của Iran. Tổng thống Donald Trump cũng được cho là đã liên lạc với nhiều lãnh đạo thế giới, yêu cầu chấm dứt giao dịch với Tehran trong một thời hạn cụ thể, dù ông Bessent không công bố mốc thời gian.
Căng thẳng hiện nay bắt nguồn từ cuộc chiến kéo dài 39 ngày mà Mỹ và Israel phát động nhằm vào Iran từ ngày 28/02. Hai bên đạt lệnh ngừng bắn ngày 08/4, nhưng bản ghi nhớ đình chiến do Pakistan làm trung gian vào giữa tháng 6 sau đó đổ vỡ sau các đợt không kích và phong tỏa hải quân tiếp theo của Mỹ.
Sáu tháng đối đầu đã khiến nền kinh tế Iran chịu thêm sức ép. Theo số liệu chính thức của Tehran được bài gốc dẫn lại, đồng rial rơi xuống mức thấp kỷ lục, hơn 2 triệu rial mới đổi được một đô la Mỹ, còn lạm phát lên gần 90%.
UAE tuần trước tuyên bố tạm ngừng giao dịch tài chính với Iran, làm giảm thêm một nguồn ngoại tệ quan trọng của nước này. Trong lúc đó, Tổng tư lệnh quân đội Pakistan, Thống chế Asim Munir, tới Tehran ngày 24/8 để gặp giới chức an ninh Iran và tìm cách đưa Washington cùng Tehran trở lại bàn đàm phán.
Chuyến đi diễn ra chỉ vài giờ trước khi ông Bessent công bố các biện pháp mới. Một bên là sức ép kinh tế ngày càng lớn, bên còn lại là nỗ lực tìm một cánh cửa đối thoại khi những cuộc đối đầu kéo dài tiếp tục đặt thêm gánh nặng lên khu vực.
Tuyên bố của ông Bessent được đưa ra với thông điệp cứng rắn, nhưng chưa đi kèm danh sách quốc gia bị xử lý hoặc thời hạn thực hiện cụ thể. Điều đó khiến nhiều người chú ý đến khoảng cách giữa cảnh báo của Washington và những bước đi thực tế có thể diễn ra sau đó.
Theo chuyên gia về trừng phạt Brett Erickson, người điều hành công ty tư vấn rủi ro Obsidian Risk Advisors tại Washington, nhận định với CBS News, “đây không phải là D-Day kinh tế”, mà “là thứ gì đó ở giữa”. Nhận định này cho thấy tuyên bố của Mỹ đang được nhìn nhận như một bước gia tăng sức ép, nhưng chưa phải một chiến dịch đã được triển khai đầy đủ.
Phản ứng từ Tehran cũng thể hiện nhiều sắc thái. Chủ tịch Quốc hội kiêm nhà đàm phán hàng đầu Mohammad Bagher Ghalibaf viết trên mạng xã hội X rằng Mỹ “không còn ở vị thế” để siết thêm quan hệ của Iran với các nước khác.
Bộ trưởng Kinh tế Ali Madanizadeh cảnh báo: “nếu họ hành động, họ nên chờ đợi một đòn đáp trả từ chúng tôi”. Cứng rắn hơn, ông Mohsen Rezaei, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, tuyên bố sẽ không để “một giọt dầu” nào rời khỏi Vịnh Ba Tư nếu các nước láng giềng tham gia chiến dịch trừng phạt của Washington.
Những lời cảnh báo liên quan đến dòng chảy dầu mỏ làm cho căng thẳng tại khu vực thêm đáng chú ý. Eo biển Hormuz và vùng Vịnh Ba Tư không chỉ liên quan đến lợi ích của Iran hay Mỹ, mà còn gắn với hoạt động vận chuyển năng lượng của nhiều quốc gia.
Trong nội bộ Iran, sức ép cũng thể hiện qua sự khác biệt trong cách các quan chức lựa chọn thông điệp. Tổng thống Masoud Pezeshkian kêu gọi đối thoại, trong khi một số nhân vật khác lại đưa ra những cảnh báo mạnh mẽ hơn về khả năng đáp trả.
Về phía Mỹ, ông Bessent cũng tìm cách tạo sức ép từ bên trong Iran khi kêu gọi “những người lính bình thường” đặt câu hỏi về tình trạng lương bị chậm trả. Ông ví tình huống này với việc binh lính Đông Đức từ chối nổ súng khi bức tường Berlin sụp đổ.
Đằng sau những tuyên bố cứng rắn là một thực tế chưa có lối ra rõ ràng. Washington tiếp tục gia tăng sức ép, Tehran chuẩn bị các thông điệp đáp trả, còn những nỗ lực trung gian vẫn tìm cách đưa các bên trở lại bàn đàm phán.
Khi lệnh trừng phạt và cảnh báo về dòng chảy dầu cùng xuất hiện, điều quan trọng không chỉ là bên nào đưa ra lời lẽ mạnh hơn. Câu hỏi lớn hơn là liệu những bước đi tiếp theo có mở ra một con đường đối thoại hay tiếp tục đẩy khu vực vào một vòng đối đầu mới.
Vũ Phượng (tổng hợp)
