Ngộ độc thực phẩm tăng, yêu cầu siết chặt quản lý

Hà Nội – Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà yêu cầu toàn hệ thống chính trị tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm, sau khi 58 vụ ngộ độc được ghi nhận trong nửa đầu năm 2026, tăng 66% so với cùng kỳ.

Tại cuộc họp Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm ngày 14/7 tại Hà Nội, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết 1.573 người mắc bệnh và 10 người tử vong vì ngộ độc thực phẩm trong sáu tháng đầu năm. Trong số này có 12 vụ xảy ra tại bếp ăn trường học, nơi bà Trà cho rằng đáng lẽ trẻ em phải được chăm sóc kỹ lưỡng nhất.

“Trường học đáng lẽ phải là nơi trẻ em được chăm sóc kỹ lưỡng nhất, nhưng những vi phạm đang đe dọa sức khỏe của các em”, Phó Thủ tướng nói, đồng thời yêu cầu các cơ quan hành động quyết liệt trong những tháng tới.

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết trong thời gian qua, ngành y tế đã kiểm tra 118.009 cơ sở, phát hiện 5.695 cơ sở vi phạm và xử phạt 3.571 đơn vị, với tổng số tiền hơn 20 tỷ đồng. Những con số này cho thấy công tác kiểm tra vẫn được triển khai trên diện rộng, song các vụ việc vi phạm và ngộ độc thực phẩm tiếp tục xảy ra.

Đầu năm 2026, nhiều vụ sữa giả và thực phẩm chức năng giả bị phanh phui, khiến vấn đề an toàn thực phẩm một lần nữa trở thành mối quan tâm lớn. Cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm sau đó bị bắt với cáo buộc nhận hối lộ để cấp giấy chứng nhận chất lượng cho doanh nghiệp làm hàng giả.

Theo bài gốc, tháng 5/2026, Chính phủ từng tạm dừng kế hoạch sửa đổi toàn diện Luật An toàn thực phẩm theo đề nghị của liên bộ Y tế, Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, Tư pháp, với lý do cần thêm thời gian hoàn thiện chính sách. Việc tạm hoãn diễn ra khoảng hai tháng trước khi Phó Thủ tướng triệu tập cuộc họp khẩn trong bối cảnh số vụ ngộ độc tăng mạnh.

Tại TP.HCM, các đợt kiểm tra liên ngành từ tháng 3 phát hiện 18 vụ vi phạm liên quan vận chuyển động vật không kiểm dịch, sản phẩm không rõ nguồn gốc và giết mổ trái phép. Riêng trong đợt kiểm tra ngày 14-15/5, lực lượng chức năng thu giữ gần bảy tấn thịt lợn, gia cầm và lòng gà không qua kiểm dịch được đưa vào thành phố tiêu thụ.

Thực phẩm đông lạnh được kiểm tra, kiểm soát chặt hơn nhằm ngăn hàng không rõ nguồn gốc lưu thông trên thị trường.
Lực lượng chức năng kiểm tra các bao hàng trên phương tiện chở thực phẩm đông lạnh. (Ảnh minh họa: HPM)

Kiểm soát phải đi cùng trách nhiệm

Thực tế cho thấy những vi phạm vẫn xuất hiện ngay tại các đô thị lớn, dù hoạt động kiểm tra và xử lý được tăng cường. Ông Trần Phú Cường, Trưởng phòng Chăn nuôi và Thú y TP.HCM, nhận định các lô hàng lớn vận chuyển không có giấy kiểm dịch tiềm ẩn nguy cơ lây lan dịch bệnh, đồng thời đe dọa sức khỏe người tiêu dùng và an toàn thực phẩm.

Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên cũng thừa nhận tiêu chuẩn an toàn thực phẩm hiện nay còn “mong manh”, chưa theo kịp kỳ vọng của người tiêu dùng và yêu cầu xuất khẩu. Chuỗi liên kết sản xuất còn lỏng lẻo, trong khi thực phẩm được bán trực tuyến gần như không thể truy vết đầy đủ người bán và nguồn gốc sản phẩm.

Công tác quản lý trên môi trường mạng cũng đang đứng trước áp lực lớn. Lực lượng chức năng đã gỡ bỏ hơn 14.100 gian hàng và gần 3.800 sản phẩm vi phạm trên các sàn thương mại điện tử, nhưng livestream bán hàng và các hội nhóm kín trên mạng xã hội vẫn tạo ra nhiều kênh tiêu thụ mới.

Điều đáng lo không chỉ nằm ở số vụ bị phát hiện, mà còn ở những sản phẩm đã có thể đi qua nhiều khâu trước khi đến tay người tiêu dùng. Khi nguồn gốc không rõ ràng, việc xác định trách nhiệm và kiểm soát chất lượng cũng trở nên khó khăn hơn.

Thực phẩm đông lạnh không rõ nguồn gốc liên tiếp bị phát hiện, cho thấy yêu cầu cấp thiết phải siết kiểm soát an toàn thực phẩm từ nguồn đến tiêu thụ.
Lực lượng chức năng kiểm tra các bao thực phẩm đông lạnh không rõ nguồn gốc, xuất xứ. (Ảnh minh họa: HPM)

Từ những vụ việc liên tiếp được phát hiện, yêu cầu đặt ra không chỉ là tăng số cuộc kiểm tra hay xử phạt sau khi vi phạm xảy ra. Quan trọng hơn, các khâu từ sản xuất, vận chuyển, kiểm dịch đến tiêu thụ cần được kiểm soát chặt chẽ hơn để ngăn thực phẩm không bảo đảm an toàn đi vào bữa ăn của người dân.

Với 58 vụ ngộ độc, 1.573 người mắc bệnh và 10 người tử vong chỉ trong sáu tháng đầu năm, an toàn thực phẩm không còn là câu chuyện của riêng một cơ quan quản lý. Đó là trách nhiệm chung từ người sản xuất, kinh doanh, cơ quan chức năng đến mỗi người tiêu dùng, bởi phía sau mỗi con số là sức khỏe và cuộc sống của những gia đình cụ thể.

Nguyễn Mùi (tổng hợp)