Các nhà khoa học cảnh báo chỉ cần một vệ tinh mất kiểm soát sẽ kích hoạt chuỗi va chạm thảm khốc, đe dọa hạ tầng số của nhân loại trong chưa đầy một tuần.
- Dấu hiệu nhiễm virus Nipah dễ nhầm với cảm cúm
- Sập mỏ coltan hàng đầu thế giới ở Congo, hơn 200 người thiệt mạng
Nguy cơ va chạm vệ tinh và kịch bản sụp đổ dây chuyền
Hệ thống vệ tinh hiện nay được ví như “mạch máu” của thế giới hiện đại khi duy trì hoạt động của mọi thứ từ bản đồ số đến giao dịch ngân hàng. Tuy nhiên, sự phụ thuộc này đang đối mặt với một rủi ro hiện hữu: kịch bản sụp đổ dây chuyền trên quỹ đạo. Nếu một vệ tinh ngừng hoạt động, nó có thể kéo theo sự tê liệt của toàn bộ mạng lưới viễn thông và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Hiện nay có khoảng 15.000 vệ tinh đang quay quanh Trái Đất, với tốc độ phóng mới không ngừng tăng lên từ các công ty thương mại. Không gian quỹ đạo đang trở nên đông đúc đến mức các vệ tinh phải liên tục thay đổi lộ trình để tránh nhau. Thậm chí, một số hệ thống phải thực hiện điều chỉnh chỉ cách nhau vài phút để đảm bảo không xảy ra va chạm trực diện.
Nguy hiểm thực sự xuất hiện khi con người mất quyền điều khiển vệ tinh do bão Mặt Trời hoặc lỗi kỹ thuật. Khi đó, các thiết bị này trở thành những “xe tải mất lái” di chuyển với tốc độ cực cao trên quỹ đạo. Một vụ va chạm đơn lẻ trong điều kiện này đủ sức tạo ra hiệu ứng domino, phá hủy hàng loạt vệ tinh khác trong một thời gian ngắn.
Nguy cơ va chạm vệ tinh qua con số 5,5 ngày
Khái niệm “Đồng hồ CRASH” vừa được giới khoa học giới thiệu để cảnh báo về thời gian còn lại trước một vụ va chạm thảm họa. Hệ thống này sử dụng dữ liệu đường đi của vệ tinh để mô phỏng mức độ rủi ro trong trường hợp các thao tác né tránh không được thực hiện. Kết quả mới nhất cho thấy khoảng thời gian an toàn của chúng ta đang ngắn lại một cách đáng sợ.
Nếu như vài năm trước, con người có khoảng 164 ngày để ứng phó với rủi ro va chạm, thì nay con số này chỉ còn 5,5 ngày. Điều này đồng nghĩa với việc dư địa để các kỹ sư mặt đất can thiệp và cứu vãn tình thế là cực kỳ hạn hẹp. Sự sụt giảm vùng an toàn phản ánh tốc độ chiếm lĩnh không gian quá nhanh của các chùm vệ tinh thế hệ mới.
Tình trạng này dẫn tới nỗi lo về Hội chứng Kessler, nơi các mảnh vỡ từ vụ va chạm này lại gây ra vụ va chạm khác. Chuỗi phản ứng này có thể tạo ra một đám mây rác vũ trụ bao vây Trái Đất, chặn đứng mọi nỗ lực phóng tàu không gian trong tương lai. Khi đó, những lợi ích từ công nghệ không gian mà chúng ta đang thụ hưởng sẽ hoàn toàn biến mất.
Những lời cảnh báo từ dữ liệu quá khứ
Những gì giới khoa học lo ngại không chỉ là lý thuyết suông mà đã từng có những tiền lệ đáng chú ý trong lịch sử. Năm 1998, một vệ tinh gặp sự cố sau bão Mặt Trời đã khiến hệ thống máy nhắn tin trên khắp Bắc Mỹ ngừng hoạt động. Sự cố này đã gây ra tình trạng hỗn loạn tạm thời, đặc biệt là trong việc liên lạc của các nhân viên y tế.
Vào thời điểm đó, sự cố chỉ gây gián đoạn cục bộ vì mật độ vật thể trên không gian vẫn còn khá thưa thớt. Tuy nhiên, với số lượng vệ tinh dày đặc như hiện nay, một lỗi kỹ thuật tương tự có thể dẫn đến hậu quả tồi tệ hơn nhiều. Thay vì chỉ mất tín hiệu, các vệ tinh có thể đâm vào nhau, tạo ra một bãi rác khổng lồ trên quỹ đạo.
Các chuyên gia cảnh báo rằng hệ thống hạ tầng không gian đang đứng trước một “ngã ba đường” đầy rủi ro. Nếu không có các biện pháp quản lý mật độ quỹ đạo hiệu quả, kịch bản về một thế giới không có Internet vệ tinh hay GPS có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Việc bảo vệ “vùng an toàn” không gian giờ đây trở thành nhiệm vụ cấp bách của toàn nhân loại
Theo: Báo Dân trí
