Ngân hàng Trung ương Nhật Bản nâng lãi suất lên mức cao nhất 30 năm, đánh dấu bước ngoặt lớn trong chính sách tiền tệ siêu nới lỏng kéo dài nhiều thập kỷ.
Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) vừa quyết định nâng lãi suất tham chiếu ngắn hạn thêm 25 điểm cơ bản, đưa mức lãi suất lên 0,75% – cao nhất kể từ năm 1995. Động thái này gây bất ngờ cho thị trường toàn cầu, bởi Nhật Bản từ lâu được xem là quốc gia kiên định nhất với chính sách tiền tệ siêu nới lỏng.
Theo giới phân tích, quyết định trên không chỉ phản ánh sự thay đổi trong đánh giá kinh tế của BOJ mà còn đánh dấu bước chuyển quan trọng, khép lại thời kỳ duy trì chi phí vay gần bằng 0 kéo dài hơn ba thập kỷ.
Nhật Bản bất ngờ tăng lãi suất lên cao nhất 30 năm vì sao: lạm phát duy trì trên mục tiêu
Nguyên nhân then chốt khiến BOJ mạnh tay nâng lãi suất nằm ở diễn biến lạm phát. Trong suốt 44 tháng liên tiếp, lạm phát Nhật Bản duy trì trên mục tiêu 2% của ngân hàng trung ương. Riêng tháng gần nhất, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng 2,9% so với cùng kỳ năm trước.
Không chỉ dừng ở mức tăng giá tạm thời, BOJ đã điều chỉnh cách mô tả về lạm phát cơ bản, cho rằng chỉ số này “tiếp tục đà tăng dần” thay vì dậm chân tại chỗ như các dự báo trước. Điều này cho thấy niềm tin ngày càng rõ ràng của cơ quan điều hành rằng Nhật Bản đang tiến gần hơn tới mục tiêu lạm phát bền vững.
Tuy nhiên, lạm phát cao cũng gây áp lực không nhỏ lên đời sống người dân. Tiền lương thực tế tại Nhật Bản đã giảm liên tiếp 10 tháng do giá cả tăng nhanh hơn thu nhập, buộc BOJ phải cân nhắc lại mức độ nới lỏng tiền tệ.
Nhật Bản bất ngờ tăng lãi suất lên cao nhất 30 năm vì sao: triển vọng kinh tế đổi chiều
Song song với lạm phát, đánh giá tích cực hơn về triển vọng kinh tế cũng là yếu tố thúc đẩy quyết định tăng lãi suất. BOJ cho rằng tăng trưởng kinh tế Nhật Bản “nhiều khả năng duy trì ở mức vừa phải”, thay vì đối mặt nguy cơ đình trệ như lo ngại hồi tháng 10.
Đáng chú ý, trong tuyên bố mới nhất, BOJ đã loại bỏ những quan ngại trước đây về việc tăng trưởng và lạm phát có thể bị ảnh hưởng tiêu cực bởi chính sách thuế quan của Mỹ. Điều này phản ánh niềm tin rằng nền kinh tế Nhật Bản đang đủ sức chống chịu tốt hơn trước các cú sốc bên ngoài.
Dù GDP Nhật Bản đã giảm 2,3% trong quý III/2025 so với cùng kỳ năm trước, BOJ vẫn kỳ vọng lợi nhuận doanh nghiệp duy trì ở mức cao và các công ty sẽ tiếp tục tăng lương trong năm 2026 – yếu tố then chốt để củng cố tiêu dùng nội địa.
Thách thức đi kèm quyết định tăng lãi suất
Dù mang ý nghĩa bước ngoặt, việc tăng lãi suất cũng đặt Nhật Bản trước nhiều rủi ro. Lợi suất trái phiếu Chính phủ Nhật Bản đã tăng lên mức cao nhất nhiều thập kỷ, kéo theo chi phí vay tăng và áp lực lớn hơn lên ngân sách nhà nước.
Nhật Bản hiện là quốc gia có tỷ lệ nợ công trên GDP cao nhất thế giới, gần 230%. Trong bối cảnh đó, lãi suất cao hơn đồng nghĩa với gánh nặng trả lãi ngày càng lớn.
Thống đốc BOJ Kazuo Ueda vì vậy vẫn giữ thái độ thận trọng, tránh đưa ra cam kết cụ thể về lộ trình tăng lãi suất tiếp theo. Ông nhấn mạnh mọi điều chỉnh chính sách sẽ phụ thuộc chặt chẽ vào diễn biến kinh tế, giá cả và thị trường tài chính tại từng kỳ họp.
Theo: Dân trí
