Những thầy cô từng dạy tại Khu học xá Nam Ninh và Trường Chu Văn An đã giúp người viết lưu giữ những ký ức đẹp về tình yêu thương, sự sáng tạo và trách nhiệm của người làm nghề giáo.
- Hải Phòng công khai gần 466 ha đất công nghiệp dành cho doanh nghiệp ưu tiên
- Cô giáo vùng cao gieo niềm vui trong những giờ học Lịch sử
- Hàng nghìn lao động tìm cơ hội đổi đời
Năm 1955, người viết sang Trung Quốc học tại Khu học xá Nam Ninh, Quảng Tây. Ba năm đầu đời học sinh ở đây là khoảng thời gian đáng nhớ, gắn với những người bạn thân và các thầy cô tận tâm.
Thầy Hòa, giáo viên chủ nhiệm lớp 1, là người Quảng Ngãi, hiền từ và thương học trò. Mỗi tối thứ tư và thứ bảy, học sinh lại xếp hàng lên trường nghe hai thầy kể chuyện. Những câu chuyện về Tạ Đình Đề, người cận vệ của Bác Hồ, cùng hoạt động tình báo của Liên Xô và Trung Quốc đã nuôi dưỡng trí tò mò, sự ham hiểu biết của những học trò nhỏ.
Người viết nhớ mãi không khí ấm áp, gần gũi trong các buổi kể chuyện. Dù ngày nay công nghệ mang đến nhiều phương tiện học tập, sức truyền cảm từ lời kể trực tiếp của người thầy vẫn có giá trị riêng.
Khi học cấp ba tại Trường Chu Văn An (Hà Nội), người viết gặp thầy Sửu, giáo viên địa lý từng được “lưu dụng” giảng dạy tại Hà Nội từ trước năm 1954. Thầy có cách dạy độc đáo, giúp học sinh thấy kiến thức địa lý không tách rời lịch sử và đời sống.
Trong bài học về những dòng sông lớn trên thế giới, thầy kể về chế độ nô lệ ở lưu vực sông Mississippi của Mỹ vào thế kỷ 19. Thầy còn hát bài ca tiếng Anh về những người nô lệ kéo thuyền trên sông. Khi ấy, học sinh chưa biết tiếng Anh, nhưng giai điệu blues của người da đen vẫn tạo nên ấn tượng khó quên.
Năm lớp 10, cô Phượng dạy văn cũng để lại một kỷ niệm đặc biệt. Người viết nhớ lời đồn cô là nguyên mẫu của một nhân vật trong tiểu thuyết Vỡ bờ của nhà văn Nguyễn Đình Thi. Câu chuyện về cô gắn với Tuấn, người bạn thân có hoàn cảnh nghèo khó, sống cùng cậu ruột và phải làm nhiều việc nhà để tiếp tục đi học.
Tuấn thường nhờ người viết giúp làm bài văn. Có lần, người viết viết trọn bài tập về nhà để bạn chép lại và nộp cho cô. Đến ngày trả bài, cô Phượng gọi Tuấn đứng lên đọc rồi hỏi người viết: “Em Công (tên tôi) em thấy bài văn của bạn Tuấn thế nào?”.
Người viết trả lời: “Thưa cô, em thấy cũng được ạ!”. Cô Phượng nói ngay: “Được là được thế nào? Bài văn này quá hay ấy chứ!?”. Người viết ngượng ngùng, còn cô không nói thêm vì sự việc đã rõ.
Câu chuyện nhỏ cho thấy sự tinh tế của người giáo viên trong cách nhắc nhở học trò. Thay vì trách mắng, cô giúp các em nhận ra điều cần hiểu bằng một cách ứng xử nhẹ nhàng.
Những ký ức ấy nhắc rằng nghề giáo không chỉ là truyền đạt kiến thức. Người thầy còn có thể khơi dậy niềm ham học, mở rộng cách nhìn và dạy học trò biết sống có trách nhiệm. Đó cũng là lý do những người thầy năm cũ vẫn được nhớ mãi.
Phạm Mai (tổng hợp)
