Phát hiện hành tinh “phượng hoàng” có thể hình thành từ tàn tích của sao chết

Các nhà khoa học lần đầu tìm thấy bằng chứng cho một hành tinh có khả năng được hình thành từ vật chất còn sót lại sau khi một ngôi sao kết thúc vòng đời. Phát hiện này mở ra khả năng tồn tại của một lớp hành tinh được gọi là hành tinh thế hệ thứ hai.

Đối tượng đặc biệt này nhiều khả năng là một hành tinh khí khổng lồ quay quanh sao lùn trắng HS 0209+0832, cách Trái đất khoảng 270 năm ánh sáng. Kết quả nghiên cứu được công bố trên chuyên san Nature Astronomy. Dựa trên dữ liệu thu thập từ kính viễn vọng không gian của NASA cùng nhiều thiết bị quan sát khác, nhóm nghiên cứu phát hiện các dấu hiệu hóa học, cho thấy hành tinh có thể đã ngưng tụ từ vật chất được giải phóng khi, ngôi sao trung tâm cạn kiệt năng lượng rồi sụp đổ thành sao lùn trắng. Vì đặc điểm này, các nhà khoa học đặt biệt danh cho nó là hành tinh “phượng hoàng”.

Theo các nhà nghiên cứu, một ngôi sao có khối lượng tương tự Mặt trời khi bước vào giai đoạn cuối sẽ phình to thành sao khổng lồ đỏ, sau đó giải phóng các lớp vật chất bên ngoài và để lại phần lõi nóng, đặc gọi là sao lùn trắng. Một số hành tinh hình thành cùng thời với ngôi sao, được gọi là hành tinh thế hệ đầu, có thể tồn tại sau quá trình biến đổi dữ dội này nếu chúng nằm đủ xa. Các nhà thiên văn học đã quan sát được nhiều hệ như vậy.

Tuy nhiên, giới khoa học trước đây chưa từng xác nhận một hành tinh thế hệ thứ hai, tức hành tinh được hình thành từ tàn tích vật chất của một ngôi sao đã chết. Jamie Williams, nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học Warwick (Anh) và là tác giả nghiên cứu, cho rằng phát hiện mới đặc biệt đáng chú ý. Những hành tinh quay gần sao lùn trắng có thể trải qua môi trường tương đối ổn định khi ngôi sao trung tâm tiếp tục nguội dần.

Theo ông Williams, nếu hành tinh thế hệ thứ hai hình thành ở khoảng cách phù hợp, nó có thể duy trì điều kiện thuận lợi cho sự sống trong hàng chục tỉ năm. Khoảng thời gian ổn định lâu dài này có thể tạo thêm cơ hội để sự sống phát triển. Dù vậy, các nhà khoa học nhấn mạnh cần tiến hành thêm nhiều nghiên cứu để xác định chính xác đặc điểm của hành tinh “phượng hoàng”, cũng như đánh giá liệu nó có thực sự sở hữu những điều kiện thích hợp cho sự sống hay không.

Nghĩa Nguyễn (tổng hợp)