Ngày 10/10, ít nhất 12 người chết và 309 người bị thương tại sân bay quốc tế King Khalid ở thủ đô Riyadh của Arab Saudi. Liên quân do Riyadh dẫn đầu quy trách nhiệm cho Houthi, nhóm vũ trang Yemen mà Tổng thống Mỹ Donald Trump nói Washington có thể cùng tham chiến chống lại.
- Cháy chung cư ở Hà Nội, cư dân hoảng hốt sơ tán lúc sáng sớm
- Khu công nghiệp Hải Phòng bước vào cuộc đua về tiêu chuẩn xanh
- Hegseth xác nhận cắt giảm 20% tướng lĩnh, đô đốc Mỹ
Số thương vong trên do Cơ quan Hàng không Dân dụng Arab Saudi (GACA) công bố, theo Al Jazeera. Trong 12 người chết có 4 công dân Arab Saudi và 8 người nước ngoài, gồm 2 người Bangladesh và mỗi nước một người Mỹ, Jordan, Palestine, Syria, Sudan, Ai Cập. Người đứng đầu văn phòng truyền thông của Houthi tuyên bố nhóm đã “đóng cửa” sân bay Riyadh, trong khi liên quân gọi đây là “tội ác chiến tranh” và cam kết đáp trả “quyết liệt”.
Theo The National, đây là cuộc tấn công nhằm vào Arab Saudi gây thiệt hại nặng nhất hơn một thập kỷ qua, khiến khoảng 260 chuyến bay đến và đi từ Riyadh bị hủy. Đây cũng là lần thứ ba trong tuần Houthi nhằm vào sân bay này. Hai lần trước làm chết 3 đến 4 người, tùy nguồn tin, và làm hư hại một máy bay thương mại của Arab Saudi. Nawaf Obaid, nhà nghiên cứu tại King’s College London (Anh), cho rằng đánh giá ban đầu là sân bay trúng tên lửa đạn đạo, song loại vũ khí này chưa được Riyadh xác nhận chính thức.
Phản ứng từ Washington đến ngay sau đó. Ông Trump nói những gì xảy ra ở Arab Saudi là “không thể chấp nhận được” và Mỹ “sẽ xem xét” khả năng tham gia liên quân. Ông cho biết sẽ nói chuyện với Thái tử Mohammed bin Salman, còn Ngoại trưởng Marco Rubio xác nhận một người Mỹ nằm trong số nạn nhân.
Từ miền núi Saada đến cuộc chiến trên bờ Biển Đỏ
Để hiểu vì sao một nhóm vũ trang có thể khiến Riyadh chịu tổn thất như vậy, cần nhìn lại hành trình của Houthi. Theo Wikipedia, phong trào ra đời năm 1994 tại miền bắc Yemen, gắn với dòng Hồi giáo Shiite Zaydi. Thủ lĩnh Hussein al-Houthi bị quân đội Yemen tiêu diệt ngày 10/9/2004 ở tỉnh Saada, và người em Abdul-Malik al-Houthi dẫn dắt phong trào từ đó đến nay. Cuối năm 2014, Houthi cùng cựu tổng thống Ali Abdullah Saleh kiểm soát thủ đô Sanaa. Ngày 27/3/2015, liên quân do Arab Saudi dẫn đầu mở chiến dịch không kích, mở màn cuộc nội chiến kéo dài đến nay.
Sức mạnh quân sự của Houthi gắn chặt với Iran. Theo Viện Hòa bình Mỹ (USIP), Lực lượng Quds của Iran từng dùng thuyền nhỏ chở linh kiện qua Biển Ả Rập và vịnh Aden để lắp ráp vũ khí tại chỗ. Tên lửa đạn đạo Hatem của Houthi, phiên bản của Kheibar Shekan của Iran, có tầm bắn tới 1.450 km và mang đầu đạn 500 kg.
Năm 2022, hai bên đạt thỏa thuận ngừng bắn phi chính thức. Theo AFP, cuộc chiến bùng phát lại vào tháng 7/2026, rồi tháng 9 Houthi chiếm dải bờ biển phía tây ven Biển Đỏ, gồm cảng Mokha (còn gọi là Mocha) ngày 10/9. The National cho biết vùng Houthi kiểm soát là nơi sinh sống của khoảng 70% dân số Yemen, gồm cả Sanaa.
Thế trận nay đang đảo chiều trên giấy tờ. Từ ngày 5/10, liên quân hỗ trợ không quân cho cuộc phản công của chính phủ Yemen. Chính phủ nói đã đẩy lùi Houthi khỏi những khu vực chiến lược ven Biển Đỏ, trong đó có Mokha, còn Houthi bác bỏ việc mất đất. Theo AFP, các nguồn tin quân sự của cả hai phía chưa ghi nhận thay đổi lớn trên thực địa, và những tuyên bố này chưa được kiểm chứng độc lập.
Giữa những lời tuyên bố trái ngược ấy, người dân là bên chịu thiệt. Theo Tổ chức Di cư quốc tế (IOM) của Liên Hợp Quốc, hơn 200.000 người đã phải rời bỏ nhà cửa.
Hồng Sơn (tổng hợp)
