Xuất khẩu nông sản Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mới, nơi chất lượng và giá trị gia tăng trở thành yếu tố quyết định thay vì sản lượng.
- Thách thức an ninh và y tế từ pháo nổ trong dịp Tết Bính Ngọ
- Cứu thuyền trưởng nghi đột quỵ khi đang đánh bắt trên biển
- Bị tông hư xe ngày Tết: Vợ chồng du khách không bắt đền còn tận tình xoa dầu cho nạn nhân
Xuất khẩu nông sản và động lực từ các mặt hàng chủ lực
Năm 2025 đánh dấu một cột mốc lịch sử khi kim ngạch xuất khẩu toàn ngành nông nghiệp vượt ngưỡng 70 tỷ USD. Tiếp nối đà tăng trưởng này, mục tiêu cho năm 2026 được đặt ra ở mức 73-74 tỷ USD, với kỳ vọng lớn vào các mặt hàng thế mạnh. Ngành nông nghiệp đang chuyển hướng tập trung vào giá trị cốt lõi từ các trụ cột như gạo, cà phê và rau quả.
Trong lĩnh vực lúa gạo, dù nguồn cung toàn cầu có dấu hiệu dồi dào hơn, Việt Nam vẫn duy trì vị thế là nhà cung cấp quan trọng. Dự kiến năm 2026, lượng gạo xuất khẩu sẽ đạt khoảng 7,73 triệu tấn sau khi đã cân đối nhu cầu trong nước. Điểm mới trong chiến lược là tập trung vào phân khúc gạo thơm, chất lượng cao để ký kết các hợp đồng dài hạn với đối tác quốc tế.
Mặt hàng cà phê tiếp tục là điểm sáng khi năm 2025 đã mang về doanh thu kỷ lục gần 8,9 tỷ USD. Các chuyên gia dự báo sản lượng niên vụ tới có thể tăng thêm 10% nhờ điều kiện thời tiết thuận lợi và nông dân có vốn để tái đầu tư. Việc tháo gỡ các vướng mắc về thuế giá trị gia tăng cũng giúp cải thiện dòng tiền đáng kể cho toàn chuỗi cung ứng.
Rào cản kỹ thuật và phép thử chất lượng quốc tế
Tuy nhiên, hành trình phía trước không chỉ có màu hồng khi những rào cản kỹ thuật từ các thị trường lớn ngày càng khắt khe. EU, Mỹ và Nhật Bản liên tục siết chặt các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và truy xuất nguồn gốc. Điều này buộc các doanh nghiệp xuất khẩu phải thay đổi hoàn toàn quy trình sản xuất nếu không muốn bị loại khỏi cuộc chơi.
Biến đổi khí hậu đang trở thành thách thức dài hạn nghiêm trọng nhất đối với nền nông nghiệp Việt Nam. Hiện tượng xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng các loại trái cây xuất khẩu chủ lực. Bên cạnh đó, những bất ổn địa chính trị và chi phí logistics tăng cao cũng là những biến số khó lường đối với lợi nhuận doanh nghiệp.
Một vấn đề đau đầu khác là việc quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói tại các địa phương. Những hành vi gian lận trong xuất khẩu nếu không được kiểm soát chặt chẽ sẽ gây tổn hại nghiêm trọng đến uy tín quốc gia. Cạnh tranh từ các quốc gia láng giềng trong khu vực cũng đang ngày càng trở nên gay gắt hơn bao giờ hết.
Xuất khẩu nông sản chuyển dịch sang chế biến sâu
Để ứng phó với tình hình mới, ngành nông nghiệp đang đẩy mạnh chuyển dịch sang các sản phẩm chế biến sâu. Sầu riêng đông lạnh được xem là một hướng đi chiến lược, giúp kéo dài thời gian bảo quản và nâng cao giá trị thương mại. Đây là cách hiệu quả để giảm bớt sự phụ thuộc vào việc xuất khẩu trái cây tươi vốn nhiều rủi ro.
Việc tận dụng tối đa các ưu đãi từ những hiệp định thương mại như CPTPP hay EVFTA là vô cùng cần thiết. Các doanh nghiệp cần sớm đầu tư vào hệ thống kho lạnh và công nghệ cấp đông hiện đại để đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Xu hướng tiêu dùng xanh toàn cầu cũng yêu cầu sản phẩm phải minh bạch và bền vững hơn trong mọi khâu sản xuất.
Cuối cùng, việc thắt chặt liên kết giữa doanh nghiệp và nông dân thông qua các hợp tác xã là yếu tố then chốt. Chỉ có sự tuân thủ tuyệt đối các quy định về vùng trồng mới giúp ngành nông sản vượt qua được các phép thử khắt khe. Năm 2026 sẽ là năm minh chứng cho năng lực thích ứng và sức bền của nông nghiệp Việt Nam.
Theo: VnExpress
