Buổi sáng dễ xảy ra đột quỵ là vấn đề được y học cảnh báo, khi huyết áp, đông máu và hormone đồng loạt biến động sau ngủ dậy.
- Việt Nam dự kiến áp thuế giao dịch tài sản mã hóa nhằm quản lý thị trường thí điểm
- Xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc đạt gần 1,5 tỷ USD trong tháng đầu năm 2026
- Bắt tạm giam giám đốc sản xuất hơn 200 tấn lúa giống giả
Do biến động sinh lý
Buổi sáng là thời điểm cơ thể chuyển nhanh từ trạng thái nghỉ ngơi sang hoạt động. Sau nhiều giờ ngủ, các hệ tim mạch, thần kinh và nội tiết bắt đầu “khởi động”, tạo ra hàng loạt thay đổi sinh lý trong thời gian rất ngắn.
Nhịp tim tăng, mạch máu co lại, huyết áp vọt lên để đáp ứng nhu cầu vận động và tỉnh táo. Ở người khỏe mạnh, cơ thể có thể tự điều chỉnh nhịp nhàng. Tuy nhiên, với người có bệnh nền tim mạch, tăng huyết áp hoặc xơ vữa mạch máu, sự thay đổi này trở nên quá tải.
Chính sự chuyển trạng thái đột ngột đó khiến mạch máu não nhạy cảm hơn. Nhiều nghiên cứu cho thấy khoảng 25–30% ca đột quỵ xảy ra trong giờ đầu sau khi thức dậy, chủ yếu từ 6 đến 9h sáng.
Do huyết áp và đông máu
Một nguyên nhân quan trọng giải thích vì sao buổi sáng dễ xảy ra đột quỵ là hiện tượng tăng huyết áp buổi sáng. Thông thường, huyết áp ban đêm giảm khoảng 10–20% rồi tăng trở lại khi thức dậy.
Ở một số người, đặc biệt là người tăng huyết áp lâu năm hoặc có mảng xơ vữa, mức tăng này diễn ra quá nhanh và quá mạnh. Hiện tượng tăng huyết áp buổi sáng quá mức có thể làm vỡ mạch máu não hoặc gây bong mảng xơ vữa, dẫn đến tắc mạch đột ngột.
Cùng khung giờ 6–9h sáng, hệ đông máu cũng hoạt động theo hướng bất lợi. Tiểu cầu dễ kết dính hơn, nồng độ fibrinogen tăng cao, trong khi cơ chế tự tiêu sợi huyết lại suy giảm, khiến nguy cơ nhồi máu não gia tăng.
Cách phòng tránh
Buổi sáng cũng là lúc hormone cortisol đạt đỉnh, thường vào khoảng 7–8h. Cortisol giúp cơ thể tỉnh táo nhưng đồng thời làm mạch máu nhạy cảm hơn với các chất co mạch, khiến mảng xơ vữa trở nên kém ổn định.
Một thói quen phổ biến nhưng tiềm ẩn rủi ro là bật dậy khỏi giường ngay khi vừa tỉnh giấc. Sự thay đổi tư thế đột ngột khiến huyết áp dao động mạnh, não không kịp thích nghi, dễ trở thành “kíp nổ” kích phát đột quỵ ở người có nền mạch máu yếu.
Để giảm nguy cơ, chuyên gia khuyến cáo nên thức dậy từ từ, nằm thêm vài phút, cử động nhẹ tay chân trước khi ngồi dậy. Giữ ấm cơ thể, tránh tiếp xúc lạnh đột ngột và uống khoảng 200 ml nước ấm sau khi thức dậy giúp hỗ trợ tuần hoàn não.
Theo: Znews
