Giới quan sát nhận định việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz không chỉ gây áp lực kinh tế mà còn là công cụ đàm phán quan trọng trong cuộc xung đột hiện nay.
- Nga và Ukraine trao trả hơn 1.000 thi thể tử sĩ trong đợt bàn giao mới nhất
- Lãi suất tiền gửi hạ nhiệt tại một số ngân hàng thương mại lớn
- Xuất khẩu dầu Mỹ tăng kỷ lục giữa căng thẳng Iran
Tác động của việc đóng cửa tuyến hải trình chiến lược
Việc đóng cửa eo biển Hormuz kể từ cuối tháng 2 đã đẩy thị trường vận tải biển vào trạng thái báo động khi gần 3.200 con tàu đang bị kẹt lại. Theo giới phân tích, sự đình trệ của 800 tàu chở dầu tại khu vực này là nguyên nhân chính khiến giá năng lượng thế giới tăng vọt. Với chiều rộng chỉ 34km, eo biển này nắm giữ vai trò “yết hầu” của kinh tế toàn cầu khi vận chuyển đến 20% nguồn cung dầu thô cùng các loại phân bón và hàng hóa thiết yếu khác.
Tình hình an ninh tại vùng nước nằm giữa Iran và Oman trở nên đặc biệt nhạy cảm khi lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran duy trì sự kiểm soát gắt gao. Iran tuyên bố eo biển chỉ được mở cửa cho những quốc gia không tham gia vào các hành động tấn công chống lại họ. Một số nhà quan sát cho rằng đây là chiến thuật nhằm cô lập các bên đối địch, đồng thời gây sức ép lên cộng đồng quốc tế để tìm kiếm một giải pháp chấm dứt chiến sự sớm nhất theo hướng có lợi cho Tehran.
Đặc phái viên Iran, ông Abdul Majid Hakim Elahi, khẳng định nước này không muốn gây ra một cuộc khủng hoảng nhưng buộc phải bảo vệ lợi ích quốc gia trong bối cảnh chiến tranh. Gần 20.000 thủy thủ hiện đang sống trong tình trạng bất định tại vịnh Ba Tư khi lệnh phong tỏa vẫn chưa có dấu hiệu dỡ bỏ. Sự ổn định của tuyến đường biển này được dự báo sẽ chỉ có thể khôi phục hoàn toàn sau khi một thỏa thuận hòa bình chính thức được các bên ký kết.
Bài toán bồi thường và những nút thắt trong đàm phán
Một vấn đề gây tranh cãi khác là thông tin Iran thu phí 2 triệu USD cho mỗi tàu đi qua eo biển để bù đắp chi phí quân sự. Tuy nhiên, phía Tehran đã bác bỏ thông tin này, gọi đó là những tin đồn thiếu căn cứ và khẳng định không có văn bản chính thức nào về việc thu phí. Dù vậy, giới quan sát vẫn đặt câu hỏi về tính minh bạch của các hoạt động hàng hải tại đây khi quyền kiểm soát hoàn toàn nằm trong tay lực lượng quân sự Iran.
Nút thắt thực sự nằm ở yêu cầu bồi thường thiệt hại chiến tranh mà Iran đang đặt ra đối với Mỹ và các đồng minh. Theo đại diện Iran, quy mô tàn phá của cuộc xung đột là rất lớn với 37.000 ngôi nhà bị phá hủy cùng hàng loạt bệnh viện, trường học và tổn thất về người. Tehran khẳng định việc bồi thường là điều khoản không thể thương lượng trong kế hoạch 10 điểm để tiến tới một lệnh ngừng bắn lâu dài giữa các bên xung đột.
Ông Elahi nhấn mạnh rằng nếu Washington và các đối tác không chấp nhận thanh toán thiệt hại, Iran sẽ tiến hành các biện pháp tịch thu tài sản đối trọng. Thái độ cứng rắn này cho thấy Tehran đang sử dụng cả quyền kiểm soát eo biển và các yêu cầu bồi thường làm đòn bẩy trên bàn ngoại giao. Tương lai của eo biển Hormuz vì vậy vẫn còn bỏ ngỏ và phụ thuộc vào khả năng thỏa hiệp của các bên về những tổn thất kinh tế và nhân đạo sau cuộc chiến.
Theo: Báo Dân trí
