Dầu mỏ Iran: Áp lực từ Washington và thực tế sức bền Tehran

Tổng thống Trump tuyên bố ngành dầu mỏ Iran sắp tan vỡ, song các nhà phân tích nhận định đây chỉ là đòn tâm lý trong cuộc đấu trí căng thẳng.

Những con số thách thức tuyên bố của Nhà Trắng

Trong một diễn biến mới nhất,Tổng thống Donald Trump vừa đưa ra một dự báo đầy kịch tính khi cho rằng hạ tầng dầu mỏ của Iran đang ở bên bờ vực thảm họa kỹ thuật do dầu thô bị ứ đọng. Ông khẳng định áp lực trong hệ thống đường ống sẽ khiến mọi thứ “nổ tung” trong vài ngày tới và không bao giờ có thể khôi phục lại trạng thái ban đầu. Những phát ngôn này nhắm trực tiếp vào khả năng vận hành của ngành công nghiệp cốt lõi tại Iran, tuy nhiên, nhiều chuyên gia năng lượng quốc tế tỏ ra hoài nghi về tính xác thực của kịch bản thảm khốc này.

Dữ liệu phân tích từ các tổ chức độc lập cho thấy Iran đã xây dựng được một hệ thống phòng thủ năng lượng khá kiên cố. Theo báo cáo từ Rapidan Energy, quốc gia này không hề bị động mà đã chủ động thiết lập các kho lưu trữ linh hoạt tương tự cách Venezuela từng đối phó với trừng phạt. Khả năng chịu đựng của Iran dựa trên hệ thống bể chứa đất liền có thể cầm cự trong 26 ngày, cùng với các kho dự trữ tối đa và đội tàu dầu neo đậu giúp kéo dài thêm 22 ngày hoạt động mà không cần thông quan xuất khẩu.

Điểm tựa quan trọng khác của Tehran chính là đội tàu vận tải khổng lồ đang hoạt động như những kho chứa di động trên biển. Tính đến cuối tháng 5, sự trở lại của 31 tàu dầu sẽ mở rộng không gian lưu trữ thêm khoảng 50 triệu thùng, nâng tổng thời gian cầm cự tối đa lên đến 76 ngày. Điều này có nghĩa là Iran có thể “án binh bất động” trong hơn hai tháng mà không cần xuất khẩu bất kỳ giọt dầu nào, một khoảng thời gian đủ dài để làm suy yếu hiệu quả tức thì mà ông Trump mong đợi từ lệnh phong tỏa.

Rủi ro sụp đổ hạ tầng và bài toán kinh tế

Giới chuyên gia kỹ thuật khẳng định rằng quan ngại về việc hệ thống dầu khí “phát nổ” là thiếu cơ sở khoa học nếu các quy trình vận hành được tuân thủ. Chuyên gia Antoine Halff lưu ý rằng Iran hoàn toàn có thể chủ động cắt giảm công suất tại các mỏ dầu để giảm áp lực cho hệ thống lưu trữ mà không gây tổn hại lâu dài cho các giếng dầu. Việc tận dụng tối đa các kho chứa cho phép Tehran thực hiện một tiến trình rút lui có trật tự, thay vì để xảy ra tình trạng mất kiểm soát như những gì Washington mô tả.

Dẫu vậy, áp lực kinh tế thực tế là một bài toán hóc búa đối với chính quyền Iran khi sản lượng dầu xếp hàng tại cảng rơi tự do. Theo thống kê của Kpler, lượng dầu xuất đi đã giảm mạnh từ hơn 2 triệu thùng xuống còn hơn 500 nghìn thùng mỗi ngày, gây sụt giảm nghiêm trọng nguồn ngoại tệ. Câu hỏi đặt ra lúc này không phải là bao giờ các đường ống sẽ hỏng, mà là khi nào nguồn dự trữ tài chính của Tehran sẽ cạn kiệt trước sức ép bủa vây từ hệ thống tài chính và quân sự của Mỹ.

Dù bị phong tỏa, Iran vẫn nắm giữ một lượng lớn dầu thô đã nằm ngoài tầm kiểm soát trực tiếp của hải quân Mỹ, với khoảng 120 triệu thùng sẵn sàng bán cho các đối tác như Trung Quốc. Nguồn thu từ lượng dầu này đủ để nuôi sống nền kinh tế Iran trong ít nhất hai tháng tới, tạo ra một “đường băng” đủ dài để họ chờ đợi. Cuộc đối đầu này đang chuyển sang giai đoạn tiêu hao, nơi Tehran hy vọng sự thiếu hụt nguồn cung năng lượng toàn cầu sẽ gây tác động ngược lại tới nền kinh tế Mỹ và buộc ông Trump phải cân nhắc lại.

Theo: cafef