Phiên tòa xét xử cựu Viện trưởng Viện Pháp y tâm thần Biên Hòa đặt ra câu hỏi về tính liêm chính trong hệ thống giám định tư pháp hiện nay tại Việt Nam.
- Ninh Bình: Khởi tố nhóm thanh thiếu niên mang hung khí, lạng lách trên quốc lộ 21B
- Đường dây đánh bạc xuyên biên giới dùng thẻ cào để rửa tiền
- Hà Nội: Giải cứu thành công trẻ bị nhốt trong ô tô tại Linh Đàm bằng mẹo hạ kính
Góc nhìn về sự xuống cấp trong đạo đức công vụ
Theo giới phân tích, vụ án xảy ra tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương Biên Hòa dự kiến xét xử vào ngày 18/5 tới là một minh chứng cho sự xuống cấp nghiêm trọng của đạo đức nghề nghiệp. Bùi Thế Hùng cùng 41 bị cáo khác đã lợi dụng quyền hạn của mình để biến những kết luận giám định y khoa vốn mang tính khoa học trở thành một loại hàng hóa có thể mua bán. Việc chi vài chục triệu đồng để có được một hồ sơ tâm thần cho thấy quy trình giám định đang tồn tại những lỗ hổng nguy hiểm mà các đối tượng có thể dễ dàng can thiệp.
Một số nhà quan sát cho rằng, những sai phạm này không chỉ đơn thuần là hành vi nhận hối lộ cá nhân mà còn phản ánh sự thiếu kiểm soát trong các tổ chức giám định. Việc cựu Viện trưởng và các đồng sự bị cáo buộc lập 25 kết luận giám định sai sự thật cho thấy mức độ lũng đoạn kéo dài và có sự phối hợp tinh vi. Những bản kết luận này đã trực tiếp giúp nhiều bị can phạm tội nghiêm trọng có cơ hội tạm thoát khỏi sự trừng phạt của pháp luật, tạo ra một sự bất công lớn đối với các nạn nhân và xã hội.
Hệ thống pháp luật vốn coi kết luận giám định là căn cứ quan trọng để đưa ra các quyết định tố tụng, nhưng trong vụ án này, căn cứ đó lại bị làm giả. Khi các chuyên gia pháp y, những người được tin tưởng nhất trong việc xác định trạng thái tinh thần của bị can, lại tham gia vào việc “chạy án”, công lý chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng. Đây là một thách thức lớn đối với công tác cải cách tư pháp, yêu cầu phải có những biện pháp giám sát chéo giữa các cơ quan để đảm bảo tính khách quan và chính xác của mọi hồ sơ giám định.
Khó khăn trong việc truy cứu trách nhiệm người đưa tiền
Một vấn đề đáng lưu ý trong hồ sơ vụ án là thái độ của các đối tượng được hưởng lợi từ các kết luận giám định sai. Mặc dù Nguyễn Ngọc Hòa bị khởi tố từ cuối năm 2018 hay Tiêu Duy Dũng bị bắt năm 2019 đều sử dụng kết quả giám định giả để giảm án hoặc hoãn thi hành án, họ vẫn phủ nhận việc bàn bạc đưa tiền. Điều này tạo ra rào cản cho cơ quan điều tra trong việc thu thập đủ chứng cứ để xử lý hành vi đưa hối lộ ngay trong cùng một vụ án.
Các mốc thời gian từ khi Hòa được kết luận tâm thần vào ngày 08/4/2019 cho đến khi bị kết án vào ngày 28/10/2024 cho thấy thời gian trốn tránh trách nhiệm là khá dài. Tương tự, Tiêu Duy Dũng từ lúc phạm tội năm 2019 phải đợi đến tháng 02/2025 mới nhận bản án phúc thẩm sau khi được hưởng ưu đãi từ hồ sơ bệnh án mua bằng 30 triệu đồng. Việc tách vụ án để tiếp tục điều tra hành vi đưa hối lộ là cần thiết nhưng cũng cho thấy sự phức tạp trong việc truy quét tận gốc đường dây này.
Hiện tại, giới phân tích vẫn đang theo dõi sát sao liệu phiên tòa sắp tới có thể làm rõ hơn các mối quan hệ ngầm giữa gia đình bị can và các y bác sĩ hay không. Câu hỏi lớn nhất vẫn được để ngỏ là liệu sau vụ án tại Biên Hòa, các cơ sở giám định khác có được rà soát triệt để để đảm bảo không còn những bản án “tâm thần” được mua bằng tiền. Kết quả của phiên xử ngày 18/5 tới đây chắc chắn sẽ có tác động sâu rộng đến uy tín của ngành pháp y tâm thần trong thời gian tới.
Theo: Báo Dân trí
