Người xưa quan niệm rằng vẻ đẹp bền vững không đến từ sự phô diễn bên ngoài, mà được kết tinh từ quá trình lắng đọng và gột rửa của tâm tính. Chính từ cái nhạt, cái giản phác ấy lại nảy sinh một vẻ đẹp bền lâu. Đó là ý vị của bốn chữ “đạm cực sinh diễm”.
- Nghỉ hè: Mùa gieo hạt cho tương lai
- Tội bất hiếu – vì sao người xưa coi là tội ác không thể dung tha?
- Người thực sự tốt theo cách nhìn nhận của cổ nhân
Đạm cực sinh diễm là vẻ đẹp càng giản phác càng tỏa sáng
Trong Hồng Lâu Mộng, Tiết Bảo Thoa thường được xem là hình tượng gợi nhắc rõ nét đến ý vị của “đạm cực sinh diễm”. Tào Tuyết Cần không xây dựng nàng như một người đẹp khiến người khác phải kinh ngạc bởi vẻ rực rỡ hay những biểu hiện cảm xúc mãnh liệt. Bảo Thoa hiện lên với phong thái đoan trang, lời nói có chừng mực, cách hành xử luôn biết giữ lễ và nghĩ cho người khác. Những nét phác họa ấy thoạt nhìn không có gì đặc biệt, nhưng càng đọc, người ta càng cảm nhận được ở nàng một khí chất thanh nhã và ổn định.
Điều ấy dường như cũng được phản chiếu qua bài vịnh hoa hải đường trắng của nàng:
Đạm cực thủy tri hoa cánh diễm,
Sầu đa yên thức ngọc vô ngân.
Giữa muôn sắc hoa, hải đường trắng không nổi bật bởi màu sắc. Nhưng chính vẻ thanh nhạt ấy lại làm hiện lên sự tinh khiết và dư vị riêng của nó. Tiết Bảo Thoa cũng mang một vẻ đẹp như thế. Nàng có tài nhưng không phô tài, có tình nhưng không để tình cảm lấn át lý trí, có phẩm chất đáng quý nhưng hiếm khi tự đặt mình ở vị trí nổi bật. Cái “đạm” ở nàng không phải sự nhạt nhòa, mà là sự tiết chế đã trở thành khí chất. Giống như đóa hải đường trắng trong thơ, nàng không rực rỡ theo cách khiến người ta phải ngoái nhìn, nhưng lại có sức khiến người đọc càng ngẫm càng thấy đáng quý. Có lẽ vì thế mà mỗi khi nhắc đến “đạm cực sinh diễm”, nhiều người lại nhớ đến Tiết Bảo Thoa.
Đạm cực sinh diễm là kết quả của quá trình tu dưỡng nội tâm
Khí chất không phải thứ được tạo thành trong một sớm một chiều. Nó được tích lũy từ những điều rất nhỏ của đời sống.
Một người biết lắng nghe sẽ có sự điềm tĩnh. Một người biết kiềm chế cảm xúc sẽ có sự ôn hòa. Một người biết nghĩ cho người khác sẽ có sự bao dung. Mỗi ngày, những phẩm chất ấy có thể không tạo ra thay đổi rõ rệt. Nhưng theo thời gian, chúng lặng lẽ in dấu lên ánh mắt, lời nói và cách một người đối đãi với cuộc sống.
Người xưa vì thế đặc biệt coi trọng việc tu thân. Trong nhiều trước tác về gia phong và gia huấn, điều thường được nhắc đến là sự khiêm nhường, cẩn trọng trong lời nói và biết tự xét lại mình. Những điều ấy thoạt nhìn rất bình thường, nhưng chính từ những điều bình thường ấy mà một con người dần hình thành khí chất.
Khí chất ấy không cần phô diễn. Nó giống như hương thơm của gỗ trầm, không tỏa ra ngay lập tức nhưng càng để lâu càng trở nên sâu và bền.
Đạm cực sinh diễm nhắc con người hôm nay quay về với những giá trị bền vững
Cuộc sống hiện đại đem đến nhiều cơ hội để con người thể hiện bản thân. Chúng ta có thể dễ dàng tạo dựng hình ảnh của mình trước người khác. Nhưng sự chú ý thường đến rất nhanh và cũng qua đi rất nhanh.
Điều khiến một người được yêu mến lâu dài lại thường là những phẩm chất giản dị. Đó có thể là sự tử tế trong cách đối xử với người khác, sự bình tĩnh trước khó khăn, hay khả năng mang đến cảm giác an tâm cho những người xung quanh.
Rồi ai cũng sẽ già đi. Dung mạo thay đổi, tuổi trẻ qua đi, những điều thuộc về bên ngoài cũng dần phai nhạt theo năm tháng. Chỉ có sự tu dưỡng mới có thể lặng lẽ tích tụ thành khí chất và ở lại cùng con người lâu hơn.
Có lẽ đó cũng là điều sâu xa mà người xưa muốn gửi gắm qua bốn chữ “đạm cực sinh diễm”. Vẻ đẹp cao nhất không nhất thiết phải rực rỡ. Nó có thể bắt đầu từ một tâm hồn biết tiết chế, một cách sống không phô trương và sự kiên trì tự hoàn thiện bản thân qua từng ngày. Càng đi cùng năm tháng, vẻ đẹp ấy càng trở nên sâu lắng, thanh khiết và khó phai.
