Vi khuẩn đa kháng thuốc buộc bệnh viện thay đổi chiến lược điều trị

Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn tổ chức hội thảo quốc tế về chiến lược điều trị vi khuẩn kháng kháng sinh, quy tụ chuyên gia trong và ngoài nước thảo luận về các giải pháp ứng phó trong bối cảnh nhiều kháng sinh đang mất dần hiệu quả.

 Vi khuẩn đa kháng thuốc khiến nhiều loại kháng sinh mất dần hiệu quả điều trị, buộc bác sĩ phải nhanh chóng lựa chọn phác đồ phù hợp để nâng cao cơ hội cứu sống người bệnh.

Các ca nhiễm khuẩn nặng tại khoa hồi sức, cấp cứu và điều trị tích cực ngày càng khó điều trị hơn khi bác sĩ phải đối mặt với các chủng vi khuẩn đa kháng thuốc, trong khi số lượng kháng sinh mới được phát triển vẫn còn hạn chế. Hội thảo tập trung vào hướng điều trị chính xác hơn, cá thể hóa hơn và ứng dụng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ ra quyết định lâm sàng.

TS.BS Nguyễn Đình Hưng, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội, nhận định kháng kháng sinh đã trở thành thách thức y tế toàn cầu, không còn là vấn đề riêng của Việt Nam. Ông nhấn mạnh: “Cuộc chiến chống vi khuẩn kháng thuốc không còn là câu chuyện của riêng bác sĩ truyền nhiễm hay vi sinh, mà là bài toán của toàn bộ hệ thống bệnh viện.”

TS.BS Nguyễn Đức Long, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn, cho rằng chất lượng điều trị hiện nay không còn được quyết định đơn thuần bởi việc sở hữu kỹ thuật hay thuốc mới, mà yếu tố quyết định là khả năng lựa chọn đúng phác đồ ngay từ đầu. Với bệnh nhân nhiễm khuẩn nặng do các chủng vi khuẩn sinh enzyme MBL — cơ chế giúp vi khuẩn kháng nhiều nhóm kháng sinh — việc chậm lựa chọn kháng sinh phù hợp có thể làm giảm đáng kể cơ hội điều trị thành công.

Trong mô hình điều trị mới, quyết định sử dụng kháng sinh không còn là công việc riêng của bác sĩ điều trị mà có sự tham gia của bác sĩ vi sinh, chuyên gia kiểm soát nhiễm khuẩn và dược sĩ lâm sàng cùng phân tích kết quả xét nghiệm, đánh giá nguy cơ và lựa chọn phác đồ tối ưu. Các chuyên gia thống nhất bốn giải pháp trọng tâm gồm chẩn đoán sớm, lựa chọn kháng sinh tối ưu, điều trị đa chuyên khoa và kiểm soát lây nhiễm trong bệnh viện.

Tình trạng kháng thuốc còn kéo theo gánh nặng tài chính lớn. Bà Nguyễn Thị Tám, đại diện Bảo hiểm xã hội TP Hà Nội, cho biết năm 2025 đơn vị chi trả hơn 14 triệu lượt khám chữa bệnh với tổng kinh phí gần 37.000 tỷ đồng, trong đó chi phí kháng sinh gần 2.100 tỷ đồng, tương đương 16,8% tổng chi phí thuốc, chỉ đứng sau thuốc điều trị ung thư. Theo bà Tám, mỗi chỉ định kháng sinh không hợp lý đều có thể làm tăng chi phí điều trị, kéo dài thời gian nằm viện và thúc đẩy thêm tình trạng kháng thuốc.

Ông Nguyễn Hải Nam, giảng viên Đại học Dược Hà Nội, cảnh báo nếu trong khoảng 20 năm tới nhân loại không phát triển được các thế hệ kháng sinh hoàn toàn mới với cơ chế tác động khác biệt, việc điều trị các bệnh nhiễm khuẩn do vi khuẩn kháng thuốc sẽ ngày càng khó khăn. Ông nhận định: “Đây là một cuộc đua mà vi khuẩn gần như luôn chạy trước.”

Tại hội thảo, Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn giới thiệu hai giải pháp AI hỗ trợ dược lâm sàng gồm ADRChecker-SP — hệ thống phát hiện sớm biến cố bất lợi liên quan đến thuốc — và DeepMedSP-AI, công cụ hỗ trợ kê đơn, theo dõi và giám sát sử dụng kháng sinh ở bệnh nhân nhiễm khuẩn. Các chuyên gia nhấn mạnh AI chỉ đóng vai trò công cụ hỗ trợ, còn quyết định điều trị vẫn do bác sĩ thực hiện, nhưng có thể giúp rút ngắn thời gian phân tích dữ liệu và giảm nguy cơ bỏ sót thông tin quan trọng.

Nguyễn Chiu (tổng hợp