Mỹ mở chiến dịch trừng phạt mới nhằm cắt các nguồn thu của Iran, trong khi Trung Quốc, UAE và nhiều đối tác thương mại của Tehran đứng trước sức ép lớn.
- Người đàn ông 62 tuổi hầu tòa trong vụ án giết người
- Trump tính đưa Hormuz vào chủ quyền Mỹ
- Động đất 7,7 độ tại Indonesia: Hai người chết, cảnh báo sóng thần được dỡ bỏ
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent ngày 24/8 công bố chiến dịch mang tên “Operation Economic Outcast”, nhằm siết các nguồn lực tài chính và thương mại đang giúp Iran duy trì nền kinh tế.
Washington gọi đây là một “D-Day kinh tế”, với mục tiêu cô lập Tehran khỏi hệ thống tài chính toàn cầu. Gói biện pháp mới nhắm vào khoảng 60 cá nhân, tổ chức và tàu có liên quan đến Iran, đồng thời mở rộng nguy cơ trừng phạt đối với các hoạt động trong 5 lĩnh vực gồm tài sản số, công nghệ, vàng, hàng không và vận tải biển.
Ông Bessent cho biết Mỹ muốn cắt đứt những nguồn thu mà chính quyền Tehran sử dụng để duy trì hoạt động. Tổng thống Donald Trump cũng được cho là đang liên hệ với lãnh đạo nhiều nước, yêu cầu họ giảm hoặc chấm dứt quan hệ kinh tế với Iran.
Điểm đáng chú ý là Washington chưa lập tức áp trừng phạt thứ cấp trực tiếp đối với các quốc gia có quan hệ thương mại lớn với Tehran. Mỹ đang dành thời gian để những nước này tự điều chỉnh trước khi nguy cơ trừng phạt được mở rộng.
Trung Quốc, UAE đứng trước bài toán khó
Trung Quốc là trường hợp đáng chú ý nhất trong chiến dịch mới của Washington. Bắc Kinh hiện là khách hàng dầu mỏ lớn của Iran, trong khi các biện pháp mạnh tay nhằm vào ngân hàng hoặc doanh nghiệp Trung Quốc có thể kéo theo hệ quả đối với quan hệ Mỹ – Trung.
Theo các phân tích được công bố sau khi chiến dịch được triển khai, chính quyền Trump vẫn thận trọng với các tổ chức tài chính lớn của Trung Quốc. Washington có lý do để tránh một bước đi có thể làm gia tăng căng thẳng với Bắc Kinh.
Ngày 25/8, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lin Jian tuyên bố Bắc Kinh phản đối các biện pháp trừng phạt đơn phương không có cơ sở theo luật pháp quốc tế và cho biết Trung Quốc sẽ bảo vệ các lợi ích hợp pháp của mình. Bắc Kinh chưa công bố biện pháp cụ thể nhằm vào Mỹ.
UAE cũng nằm trong nhóm chịu tác động đáng kể. Dubai từ lâu giữ vai trò trung tâm tái xuất khẩu, giúp Iran tiếp cận nhiều loại hàng hóa từ các thị trường khác trong bối cảnh Tehran phải đối mặt với các lệnh trừng phạt.
“Kim ngạch thương mại hai chiều giữa hai nước đạt khoảng 28 tỷ USD năm 2024. Riêng về nhập khẩu, UAE là nguồn cung hàng hóa lớn nhất của Iran, với kim ngạch khoảng 21 tỷ USD, chiếm hơn 30% tổng kim ngạch nhập khẩu của nước này, theo Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).”
Ngoài Trung Quốc và UAE, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ và Iraq cũng có thể chịu sức ép khi Mỹ tìm cách thu hẹp các kênh thương mại của Iran.
Chiến dịch mới vì vậy không chỉ đặt Tehran trước sức ép kinh tế mà còn tạo bài toán khó cho những nước vẫn duy trì quan hệ thương mại với Iran. Washington muốn các đối tác lựa chọn giữa tiếp tục giao thương với Tehran và nguy cơ bị cuốn vào vòng trừng phạt của Mỹ.
Trong khi đó, khả năng Iran tìm được các tuyến thương mại thay thế sẽ quyết định mức độ hiệu quả của chiến lược cô lập kinh tế mà Washington đang theo đuổi.
Hồng Sơn (tổng hơp)
