Châu Âu lo ngại Mỹ vội vã chốt thỏa thuận hạt nhân Iran sơ sài để ghi điểm ngoại giao, để lại các rủi ro phức tạp về kỹ thuật và an ninh sau này.
- Chiếm đoạt tài sản rồi trốn truy nã hai năm người đàn ông bị bắt
- Đàm phán Iran-Mỹ: Đàm phán Iran-Mỹ chưa đạt kết quả, Tehran phong tỏa eo biển Hormu
- Lào Cai: Bi kịch bé trai 12 tuổi bị cha bạo hành dẫn đến tử vong
Thỏa thuận hạt nhân Iran và những lo ngại về một văn bản sơ sài
Các nhà ngoại giao châu Âu bày tỏ sự lo ngại sâu sắc về việc đội ngũ đàm phán của Mỹ có thể đang thúc đẩy một thỏa thuận khung mang tính hình thức với Iran. Giới quan sát cho rằng Washington đang cố gắng đạt được một kết quả nhanh chóng để phục vụ mục tiêu ngoại giao của Tổng thống Donald Trump, thay vì giải quyết triệt để các mâu thuẫn cốt lõi. Một thỏa thuận bề nổi có thể làm “đóng băng” các vấn đề thay vì giải quyết chúng, tạo ra vô số rắc rối phức tạp trong tương lai. Tại thủ đô Pakistan ngày 19/4 đã xuất hiện một số dấu hiệu cho thấy vòng đàm phán trực tiếp tiếp theo có thể sắp diễn ra.
Phía Nhà Trắng đã bác bỏ những quan ngại này và khẳng định Tổng thống Trump chỉ chấp nhận những thỏa thuận đặt lợi ích của nước Mỹ lên trên hết. Tuy nhiên, các nhà ngoại giao từ Anh, Pháp và Đức lại cảm thấy họ đang bị gạt ra bên lề của tiến trình thương thảo quan trọng này. Sự thiếu tin cậy và phong cách đàm phán khác biệt giữa các bên có nguy cơ dẫn đến một khung thỏa thuận mong manh, khó có thể duy trì ổn định về mặt chính trị lâu dài.
Những người từng tham gia đàm phán giai đoạn 2013-2015 nhấn mạnh rằng việc đạt được một thỏa thuận hạt nhân thực chất đòi hỏi khối lượng công việc kỹ thuật khổng lồ. Bà Federica Mogherini lưu ý rằng tiến trình trước đây đã mất tới 12 năm để hoàn thiện, do đó khó có thể kỳ vọng kết quả chỉ sau thời gian ngắn. Một nhà ngoại giao phương Tây chỉ ra rằng thỏa thuận JCPOA năm 2015 dài tới 160 trang, phản ánh sự phức tạp của hồ sơ hạt nhân so với kỳ vọng hiện nay.
Iran khó đạt được sự đồng thuận toàn diện từ đồng minh
Tâm điểm của các cuộc thảo luận hiện nay tập trung vào kho dự trữ uranium làm giàu ở mức 60% của Iran, ước tính khoảng 440 kg. Phương án đang được xem xét là giảm mức làm giàu dưới sự giám sát chặt chẽ của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) hoặc chuyển vật liệu sang nước thứ ba như Thổ Nhĩ Kỳ hoặc Pháp. Bất chấp các đề xuất này, tranh cãi về quyền làm giàu uranium cho mục đích dân sự của Tehran vẫn là rào cản lớn nhất khi Mỹ yêu cầu chấm dứt hoàn toàn hoạt động này.
Về khía cạnh kinh tế, Tehran mong muốn được tiếp cận ngay lập tức một phần tài sản bị phong tỏa ở nước ngoài để giảm bớt khó khăn trong nước. Mặc dù Mỹ có xu hướng tách biệt “thỏa thuận nguyên tắc” khỏi quá trình triển khai chi tiết, nhưng phía Iran lại đòi hỏi một lộ trình dỡ bỏ trừng phạt tương xứng với các bước đi hạt nhân. Một nhà ngoại giao khu vực nhận định rằng đây không phải là một giao dịch đơn giản mà đòi hỏi sự đối ứng chặt chẽ giữa các cam kết kinh tế và kỹ thuật.
Các đồng minh khu vực của Mỹ, bao gồm Israel và các nước vùng Vịnh, đang thúc đẩy các ràng buộc tối đa đối với chương trình tên lửa đạn đạo và lực lượng ủy nhiệm của Iran. Ngược lại, phía Iran khẳng định năng lực phòng thủ này là công cụ răn đe thiết yếu và yêu cầu các bảo đảm an ninh rõ ràng để không bị tấn công. Giới phân tích cho rằng nếu không có một khuôn khổ hạ nhiệt căng thẳng rộng lớn hơn bao gồm cả các vấn đề an ninh khu vực, việc đạt được một thỏa thuận bền vững sẽ là thách thức lớn đối với Washington.
Theo: Báo Tiền Phong
