Chuyển án tử hình 3 trường hợp tử hình chuyển chung thân từ 1/11/2025

Từ 1/11, Nghị quyết 03/2025 cho phép chuyển án tử hình thành chung thân với 3 trường hợp: ung thư giai đoạn cuối, 8 tội bỏ tử hình, ma túy tang vật ít. Quy trình do Chánh án TAND Tối cao quyết định.

Nghị quyết 03/2025 của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao chính thức có hiệu lực từ ngày 1/11/2025, hướng dẫn chi tiết việc chuyển án tử hình thành tù chung thân đối với các bản án đã tuyên trước ngày 1/7/2025 nhưng chưa thi hành. Quy định này tạo cơ hội sống cho nhiều bị cáo trong các tình huống đặc biệt, đồng thời đảm bảo tính nhân đạo và phù hợp với sửa đổi Bộ luật Hình sự.

Quy trình xem xét được thực hiện chặt chẽ. Trại tạm giam phát hiện trường hợp đủ điều kiện sẽ gửi văn bản về tòa án nhân dân cấp tỉnh hoặc thành phố trực thuộc trung ương. Tòa sơ thẩm tổng hợp danh sách, kèm hồ sơ vụ án và tài liệu liên quan, chuyển đến Viện kiểm sát nhân dân tối cao để lấy ý kiến bằng văn bản. Cuối cùng, Chánh án TAND Tối cao ra quyết định chuyển đổi hình phạt.

Chuyển án tử hình do bệnh ung thư giai đoạn cuối

Trường hợp đầu tiên áp dụng khi người bị kết án tử hình mắc ung thư giai đoạn cuối. Yêu cầu bắt buộc là phải có kết luận y tế từ cơ sở khám chữa bệnh cấp chuyên khoa sâu theo quy định của Luật Khám bệnh, chữa bệnh. Thời hạn kết luận không được vượt quá 6 tháng tính đến ngày Chánh án TAND Tối cao xem xét.

Việc phát hiện có thể do trại tạm giam báo cáo hoặc trong quá trình rà soát định kỳ. Tòa án sơ thẩm có trách nhiệm lập danh sách đầy đủ, gửi kèm toàn bộ hồ sơ vụ án và tài liệu y tế đến Viện kiểm sát nhân dân tối cao. Sau khi có ý kiến của Viện kiểm sát, Chánh án TAND Tối cao sẽ ra quyết định cuối cùng về việc chuyển án tử hình thành tù chung thân.

Tám tội danh không còn áp dụng tử hình

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự có hiệu lực từ 1/7/2025 đã chính thức loại bỏ hình phạt tử hình đối với 8 tội danh. Những người bị kết án tử hình trước ngày này về các tội sau sẽ được tự động chuyển sang tù chung thân nếu án chưa thi hành:

Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân (Điều 109)
Gián điệp (Điều 110)
Phá hoại cơ sở vật chất – kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (Điều 114)
Sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh (Điều 194)
Vận chuyển trái phép chất ma túy (Điều 250)
Tham ô tài sản (Điều 353)
Nhận hối lộ (Điều 354)
Phá hoại hòa bình, gây chiến tranh xâm lược (Điều 421)

Việc chuyển đổi này không cần xem xét thêm điều kiện khác, chỉ cần xác minh bản án đã tuyên trước 1/7/2025 và chưa được thi hành.

Chuyển án tử hình trong vụ án ma túy với tang vật dưới ngưỡng

Đối với hai tội danh Sản xuất trái phép chất ma túy (Điều 248) và Mua bán trái phép chất ma túy (Điều 251), người bị kết án tử hình vẫn có cơ hội được giảm nhẹ nếu tang vật không vượt quá mức quy định và không phải vai trò chủ mưu.

Với tội sản xuất, giới hạn tang vật để được xem xét chuyển án gồm: nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa hoặc cao côca không quá 30 kg; heroine, cocaine, methamphetamine, amphetamine, MDMA, XLR-11 không quá 3 kg; các chất ma túy khác ở thể rắn không quá 9 kg hoặc thể lỏng không quá 22 lít.

Trường hợp có nhiều loại ma túy, tổng khối lượng hoặc thể tích phải tương đương mức trên.

Với tội mua bán, ngưỡng tang vật thấp hơn ở một số loại: lá cây cần sa hoặc bộ phận cây có chứa ma túy không quá 150 kg; quả thuốc phiện khô không quá 1.200 kg, quả tươi không quá 300 kg; các chất ma túy khác ở thể rắn không quá 9 kg, thể lỏng không quá 2 lít. Nguyên tắc tính tổng khi có nhiều loại ma túy cũng được áp dụng tương tự.

Nghị quyết 03/2025 không chỉ thể hiện chính sách nhân đạo mà còn đảm bảo sự thống nhất trong áp dụng pháp luật hình sự, đặc biệt trong bối cảnh Bộ luật Hình sự được sửa đổi theo hướng thu hẹp phạm vi áp dụng án tử hình. Quy trình xem xét được thiết kế chặt chẽ, minh bạch, với vai trò quyết định cuối cùng thuộc về Chánh án TAND Tối cao.

Theo: VnExpress