Iraq và UAE đang khẩn trương mở rộng các đường ống dẫn dầu nhằm duy trì hoạt động xuất khẩu dầu qua eo biển Hormuz vốn đang bị gián đoạn nghiêm trọng do xung đột căng thẳng
- Mỹ tấn công đáp trả Iran sau vụ trực thăng Apache bị bắn hạ tại eo biển
- Hiện tượng El Nino: Dự báo đợt thiên tai mạnh nhất từng ghi nhận trong lịch sử
Xuất khẩu dầu qua eo biển Hormuz chiến lược đa dạng hóa hạ tầng của Iraq và UAE trước rủi ro địa chính trị
Trước những biến động phức tạp tại Vịnh Ba Tư, nội các Iraq vào tuần trước đã chính thức phê duyệt kế hoạch đẩy nhanh việc xuất khẩu dầu thô thông qua mạng lưới đường ống Kurdistan-Thổ Nhĩ Kỳ. Theo lộ trình này, Iraq dự kiến sẽ nâng công suất vận chuyển qua tuyến đường này từ mức 220.000 thùng/ngày lên tới 770.000 thùng/ngày. Đây được xem là bước đi sống còn nhằm bảo vệ nền kinh tế quốc gia, vốn có ngành dầu khí đóng góp tới 53% vào tổng sản phẩm trong nước (GDP) thực tế trong năm 2025 theo đánh giá của Ngân hàng Thế giới.
Tại UAE, tiểu vương quốc Abu Dhabi cũng đang tăng tốc xây dựng đường ống Đông – Tây mới dẫn thẳng tới cảng Fujairah nằm bên ngoài eo biển Hormuz. Dự án chiến lược này đặt mục tiêu đi vào vận hành vào năm 2027, giúp Công ty Dầu khí Quốc gia Abu Dhabi (ADNOC) tăng gấp đôi công suất xuất khẩu hiện tại. Vào ngày 15/5/2026, Thái tử Sheikh Khaled bin Mohamed bin Zayed Al Nhayan đã trực tiếp chỉ đạo hoàn thành sớm dự án để đáp ứng nhu cầu năng lượng toàn cầu đang tăng cao.
Dù cả hai nước đều đang chạy đua với thời gian, Iraq được đánh giá là đang ở trong tình thế khó khăn hơn nhiều do sự phụ thuộc gần như hoàn toàn vào tuyến đường biển qua eo biển Hormuz. Số liệu từ Chính phủ Iraq công bố ngày 16/5/2026 cho thấy lượng dầu xuất khẩu qua eo biển này trong tháng 4/2026 chỉ còn 10 triệu thùng, sụt giảm nghiêm trọng so với con số 93 triệu thùng trước khi chiến tranh nổ ra. Trong khi đó, UAE vẫn duy trì được lợi thế nhất định nhờ có hạ tầng cảng Fujairah để chuyển hướng dòng chảy năng lượng.
Thách thức về công suất vận tải và triển vọng hạ nhiệt căng thẳng khu vực
Mặc dù các tuyến đường ống thay thế đang được triển khai, rủi ro an ninh vẫn hiện hữu khi các cơ sở hạ tầng này từng trở thành mục tiêu tấn công. Điển hình là vào tháng 4/2026, đường ống Đông – Tây của Saudi Arabia và cảng Fujairah đều đã bị hư hại do các đợt tấn công bằng máy bay không người lái. Hiện tại, tổng công suất khả dụng của các tuyến thay thế qua Saudi Arabia và UAE chỉ dao động từ 3,5 đến 5,5 triệu thùng/ngày, thấp hơn rất nhiều so với mức 20 triệu thùng/ngày từng đi qua Hormuz trước chiến tranh.
Dữ liệu từ Lloyd’s List trong tháng 5/2026 ghi nhận lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz đã rơi xuống mức thấp kỷ lục kể từ khi xung đột bắt đầu. Các tàu vận tải hiện phải đối mặt với nguy cơ bị tấn công bởi lực lượng Iran hoặc chịu các lệnh trừng phạt từ phía Mỹ nếu không tuân thủ các quy định di chuyển ngặt nghèo. Việc thiết lập các tuyến xuất khẩu mới không chỉ đòi hỏi nguồn vốn đầu tư khổng lồ vào cơ sở hạ tầng mà còn cần thời gian dài để đàm phán các thỏa thuận xuyên quốc gia phức tạp.
Tuy nhiên, một tín hiệu tích cực đã xuất hiện vào ngày 9/6/2026 khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố về khả năng sớm đạt được thỏa thuận chấm dứt chiến tranh. Ông Trump cho biết Mỹ và Iran đang bước vào giai đoạn cuối của một thỏa thuận nhằm ngăn chặn vũ khí hạt nhân và eo biển Hormuz có thể được mở lại chỉ sau 2-3 ngày nữa. Phát biểu tại New York, nhà lãnh đạo Mỹ bày tỏ sự lạc quan về một kết quả “rất tốt” giúp ổn định lại thị trường năng lượng và an ninh khu vực.
Nguyễn Mùi (tổng hợp)
