Venezuela sở hữu “Mỏ vàng đen” với trữ lượng dầu lớn nhất toàn cầu, nhưng khai thác hạn chế do trừng phạt và thiếu vốn đầu tư.
“Mỏ vàng đen” Venezuela và trữ lượng dầu kỷ lục
Venezuela được xem là quốc gia nắm giữ “mỏ vàng đen” lớn nhất thế giới khi sở hữu trữ lượng dầu mỏ vượt trội so với mọi nước khác. Tuy nhiên, nghịch lý nằm ở chỗ tiềm năng khổng lồ này chưa được khai thác hiệu quả, khiến nền kinh tế Venezuela tiếp tục rơi vào vòng xoáy khó khăn kéo dài.
Mỏ dầu Venezuela tập trung chủ yếu tại Vành đai Orinoco, khu vực rộng khoảng 55.000 km² ở phía đông đất nước. Theo ước tính, trữ lượng dầu của Venezuela đạt khoảng 303 tỷ thùng, cao nhất thế giới và gần tương đương tổng trữ lượng của Mỹ và Arab Saudi cộng lại. Nhờ lợi thế này, Venezuela là một trong những thành viên sáng lập Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC).
Trong giai đoạn cuối thập niên 1990 và đầu những năm 2000, Venezuela từng khai thác hơn 3 triệu thùng dầu mỗi ngày, chiếm khoảng 10% sản lượng toàn cầu. Khi đó, dầu mỏ là trụ cột chính mang lại nguồn thu lớn cho ngân sách quốc gia và bảo đảm vị thế chiến lược của Caracas trên thị trường năng lượng thế giới.
Đặc thù dầu siêu nặng
Phần lớn mỏ dầu Venezuela là dầu siêu nặng, có chỉ số API dưới 10, thấp hơn nhiều so với dầu nhẹ ở Trung Đông hay Mỹ. Loại dầu này có độ nhớt rất cao, gần giống nhựa đường, không thể tự chảy qua đường ống nếu chưa qua xử lý.
Để vận chuyển, dầu phải được pha loãng bằng dầu nhẹ hoặc dung môi, hoặc sơ chế thành dầu tổng hợp. Điều này khiến chi phí khai thác, xử lý và vận chuyển dầu Venezuela cao hơn đáng kể. Bù lại, dầu có hàm lượng lưu huỳnh lớn, phù hợp cho sản xuất dầu diesel, nhựa đường và nhiên liệu cho máy móc hạng nặng, giữ vai trò quan trọng trong ngành lọc dầu toàn cầu.
Hệ lụy trừng phạt kéo dài
Ngành dầu mỏ Venezuela được quốc hữu hóa từ năm 1976, với tập đoàn quốc doanh PDVSA giữ vai trò chủ lực. Trong thập niên 1990, nước này từng mở cửa hợp tác với các tập đoàn quốc tế để tăng cường đầu tư và công nghệ. Tuy nhiên, chính sách thay đổi mạnh mẽ dưới thời Tổng thống Hugo Chavez từ năm 1998 đã chấm dứt nhiều thỏa thuận, khiến quan hệ với Mỹ và phương Tây xấu đi.
Các lệnh trừng phạt ngày càng siết chặt, đặc biệt từ sau năm 2019, đã khiến Venezuela thiếu nghiêm trọng nguồn vốn, công nghệ và thị trường xuất khẩu. Sản lượng dầu vì thế sụt giảm mạnh, chỉ còn khoảng 1–1,2 triệu thùng mỗi ngày trong năm 2025, tương đương 1% sản lượng toàn cầu.
Kinh tế Venezuela chịu tác động nặng nề từ lệnh cấm vận
Việc không tận dụng được mỏ dầu đã giáng đòn lớn vào nền kinh tế. Xuất khẩu dầu mỏ suy giảm khiến nguồn thu ngân sách cạn kiệt, kéo theo lạm phát tăng cao và tình trạng thiếu hụt hàng hóa cơ bản. Dù chính phủ đã áp dụng nhiều biện pháp thắt chặt chi tiêu, đời sống người dân vẫn chịu ảnh hưởng nặng nề bởi giá cả leo thang.
Hiện nay, phần lớn dầu thô Venezuela được xuất khẩu sang Trung Quốc, trong khi thị trường Mỹ chỉ còn tiếp nhận lượng hạn chế thông qua Chevron – tập đoàn dầu khí nước ngoài duy nhất còn hoạt động tại quốc gia này theo giấy phép đặc biệt.
Theo giới phân tích, nếu Caracas nới lỏng chính sách, cấp phép cho doanh nghiệp nước ngoài và đưa ra cam kết không tái diễn quốc hữu hóa tràn lan, “mỏ vàng đen” Venezuela hoàn toàn có thể giúp quốc gia này lấy lại vị thế cường quốc dầu mỏ trong thập niên 2030. Tuy nhiên, con đường phía trước vẫn phụ thuộc lớn vào môi trường chính trị và quan hệ quốc tế.
Theo: VnExpress
