Thách thức thị trường lao động năm 2026 bộc lộ qua việc 61,2% người thất nghiệp thiếu chứng chỉ nghề, dù thu nhập xã hội đạt mốc 8,7 triệu đồng hàng tháng.
- Tết xưa yêu dấu – Những mùa xuân không thể trở lại
- Uống trà xanh qua đêm có thể gây hại cho sức khỏe
- Kiều bào về nước và sự chọn lựa sống giữa hai thế giới
Giới phân tích cho rằng thị trường việc làm Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn chuyển đổi đầy mâu thuẫn. Một mặt, các số liệu từ Bộ Nội vụ cho thấy sự tăng trưởng về quy mô với 52,7 triệu người có việc làm ổn định tính đến cuối năm 2025. Mặt khác, những điểm yếu về chất lượng lao động ngày càng lộ rõ khi tỷ lệ nhân lực có bằng cấp, chứng chỉ mới chỉ đạt 29,5%. Một số nhà quan sát nhận định, nếu không giải quyết được bài toán trình độ, Việt Nam có thể rơi vào bẫy năng suất thấp khi các ngành công nghiệp hiện đại đang đòi hỏi tiêu chuẩn ngày càng khắt khe.
Thực trạng thất nghiệp hiện nay cũng phản ánh sự phân hóa sâu sắc. Tỷ lệ thất nghiệp tại khu vực thành thị đứng ở mức 2,46%, cao hơn mặt bằng chung 2,22% của cả nước. Trong tổng số hơn 1,07 triệu người thất nghiệp, rủi ro tập trung chủ yếu ở nhóm lao động kỹ năng thấp. Các chuyên gia lao động nhấn mạnh rằng việc hơn 61% người nộp hồ sơ trợ cấp thất nghiệp không có chuyên môn bằng cấp là một tín hiệu báo động về tính bền vững của việc làm trong kỷ nguyên số hóa đang diễn ra mạnh mẽ.
Biến động ngành nghề và Thách thức thị trường lao động
Bộ Nội vụ dự báo nhu cầu nhân sự trong quý I/2026 sẽ dịch chuyển mạnh sang các ngành sản xuất mũi nhọn như thực phẩm và phương tiện vận tải. Tuy nhiên, các lĩnh vực truyền thống như sản xuất thuốc lá, hóa chất hay bảo trì máy móc lại có xu hướng sụt giảm việc làm. Sự thay đổi này đặt ra áp lực lớn trong việc đào tạo lại kỹ năng cho hàng vạn lao động bị ảnh hưởng. Giới phân tích cho rằng dư địa của chính sách đào tạo nghề gắn với bảo hiểm thất nghiệp còn rất lớn nhưng dường như chưa được khai thác hiệu quả.
Minh chứng cho nhận định này là trong số 178.000 người hưởng trợ cấp thất nghiệp, chỉ có hơn 6.800 người nhận được sự hỗ trợ học nghề thực tế dù có hàng trăm nghìn lượt người được tư vấn việc làm. Sự thiếu hụt nhân lực cho các vị trí công nghệ cao đang là rào cản lớn đối với quá trình chuyển đổi số của doanh nghiệp. Nhu cầu về năng lực AI, phân tích dữ liệu và an ninh mạng đang tăng vọt nhưng nguồn cung nhân lực phù hợp hiện còn rất hạn chế, tạo ra sự khan hiếm nhân tài trầm trọng trên thị trường.
Làn sóng công nghệ và bóng ma kinh tế linh hoạt
Báo cáo từ Manpower Việt Nam chỉ ra rằng tương lai việc làm sẽ bị chi phối bởi đội ngũ nhân sự linh hoạt thông qua kinh tế việc làm tự do. Hình thức làm việc theo dự án giúp doanh nghiệp tiếp cận nhanh các kỹ năng chuyên biệt nhưng lại đẩy người lao động vào trạng thái bấp bênh về phúc lợi dài hạn. Hệ thống an sinh xã hội hiện nay vốn ưu tiên lao động toàn thời gian đang để lại một khoảng trống an toàn khá lớn cho đội ngũ nhân sự theo dự án vốn đang tăng trưởng mạnh mẽ trong các mảng IT và logistics.
Bên cạnh đó, nhu cầu học lại nhanh năng lực sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu sống còn. Việc chuẩn mực lao động thay đổi cùng kỳ vọng ngày càng cao của lao động tuyến đầu về tính công bằng buộc doanh nghiệp phải xem xét lại chiến lược quản trị nhân sự. Để nắm bắt cơ hội trong năm 2026, người lao động cần chủ động trang bị kiến thức công nghệ và nâng cao năng lực thích nghi. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng về kỹ năng số sẽ là chìa khóa giúp mỗi cá nhân trụ vững trước những biến động không ngừng của thị trường lao động hiện đại.
Theo: Khai Mở
