Nhiều bác sĩ từng mơ về một phần mềm y khoa thông minh có thể hỗ trợ công việc hàng ngày, và giấc mơ đó nay đang có những bước đi đầu tiên tại Việt Nam.
- Bánh gai Tứ Trụ đen bóng, dẻo thơm thành quà quê được du khách ưa chuộng
- 4 người hóa trang thầy trò Đường Tăng đi giữa làn ô tô để thực hiện di nguyện
- Bộ Nội vụ nghiên cứu chính sách tiền lương mới sau khi lương cơ sở tăng
Từ những khái niệm nhập môn về trí tuệ nhân tạo như logic mờ, hệ chuyên gia, máy học được tiếp cận trong luận án thạc sĩ liên ngành nhiều năm trước, đến sự bùng nổ của các mô hình AI tạo sinh và AI tác nhân ngày nay, quan niệm của nhiều thầy thuốc về công nghệ này đã thay đổi rõ rệt. Khi mới ra trường, một vị giám đốc bệnh viện từng khuyên nên “kiếm một bệnh gì cụ thể mà nghiên cứu đi, không theo những thứ quá viển vông”, bởi lúc đó AI còn quá xa xôi để có thể hỗ trợ thực tế cho công việc khám chữa bệnh.
Công việc hàng ngày của bác sĩ thường bắt đầu từ việc lắng nghe bệnh nhân kể về những bất thường sức khỏe, sau đó đặt thêm câu hỏi để mở rộng và nhận diện vấn đề. Tiếp đó là quá trình khám xét toàn diện, đưa ra chẩn đoán sơ bộ, chỉ định xét nghiệm và cuối cùng là chẩn đoán xác định trước khi quyết định phương án điều trị.
Dù việc số hóa bệnh án đã giúp lưu trữ và tra cứu thông tin dễ dàng hơn, khối lượng công việc của bác sĩ vẫn không hề giảm, thậm chí áp lực từ các thủ tục hành chính vẫn còn đè nặng. Bác sĩ phải nhập bằng tay rất nhiều thông tin vào hệ thống phần mềm, rồi tự chọn chẩn đoán, chọn thuốc để kê đơn, khiến thời gian dành cho suy nghĩ chuyên môn bị thu hẹp đáng kể.
Nếu ứng dụng AI vào bệnh viện, ngay từ khâu khám bệnh, AI có thể lắng nghe và tự sắp xếp hội thoại giữa thầy thuốc và bệnh nhân, sau đó lọc tóm tắt và cấu trúc hóa dữ liệu theo chuẩn y khoa để điền vào bệnh án. Các hệ thống AI hỗ trợ xét nghiệm và phân tích hình ảnh như X-quang, siêu âm, CT, MRI có tiềm năng hỗ trợ nhân viên y tế xử lý dữ liệu và đánh giá kết quả; hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào công nghệ, điều kiện triển khai và kiểm chứng chuyên môn.
Ở khâu chẩn đoán, phần được xem là nhạy cảm và mang tính “người” nhất, máy tính có thể so sánh triệu chứng và xét nghiệm của người bệnh với kho kiến thức khổng lồ từ mô hình ngôn ngữ lớn, từ đó đưa ra nhiều phương án chẩn đoán được sắp xếp từ bệnh thường gặp đến hiếm gặp, để bác sĩ lựa chọn chẩn đoán chính.
Khâu kê đơn thuốc vốn là nơi các bác sĩ lâm sàng hay gặp sai sót nhất, từ việc không theo đúng phác đồ, sai liều lượng, vào chống chỉ định, cho đến vượt trần bảo hiểm y tế hoặc ngoài danh mục thầu của bệnh viện. Những sai sót này khiến không ít bệnh viện bị xuất toán, có nơi mất hàng trăm triệu đồng mỗi tháng, bệnh viện lớn thậm chí mất cả tỷ đồng.
Đây là một lĩnh vực AI có thể hỗ trợ bằng cách tổng hợp thông tin tiền sử, chẩn đoán, chức năng gan thận và cân nặng của người bệnh, đồng thời đối chiếu các hướng dẫn liên quan để gợi ý phương án kê đơn phù hợp cho bác sĩ xem xét. Tuy vậy, đơn thuốc do AI đề xuất vẫn cần được bác sĩ chuẩn y, bởi quyền quyết định và trách nhiệm pháp lý cao nhất với sức khỏe người bệnh vẫn thuộc về người thầy thuốc.
Trên thực tế, ngành y đã có những bước đi đầu tiên. Từ tháng 7/2025, một hệ thống AI trong lĩnh vực y tế đã được thử nghiệm tại Bệnh viện E ở Hà Nội. Đầu năm 2026, Bộ Y tế tổ chức các hoạt động thúc đẩy ứng dụng AI trong y tế, với sự tham gia trực tuyến của hơn 3.300 trạm y tế xã, phường và các cơ sở y tế trên cả nước.
Trước ngưỡng cửa ứng dụng AI trong y tế, việc sớm có định hướng về cấu trúc hệ thống là điều cần thiết. Cũng như hơn 20 năm trước khi triển khai bệnh án điện tử từng có nhiều tranh luận về phần mềm dùng chung hay phần mềm riêng, vấn đề tương tự nay lặp lại ở mức độ cao hơn khi mỗi lệnh gọi AI thường phải xử lý qua các trung tâm dữ liệu bên ngoài và trả phí cho mỗi lệnh gọi.
Do đó, việc Bộ Y tế chủ trì đặt hàng một nhà cung cấp uy tín, ưu tiên doanh nghiệp nội địa, làm đầu mối cung cấp dịch vụ AI tập trung cho các bệnh viện toàn quốc là hướng đi đáng cân nhắc, nhằm tránh tình trạng mỗi nơi một mô hình, một nhà cung cấp khác nhau.Năm 2025, Bộ Y tế đặt mục tiêu triển khai bệnh án điện tử tại 100% bệnh viện trên toàn quốc. Việc ứng dụng AI trong y tế trên diện rộng được kỳ vọng sẽ mang lại thêm nhiều lợi ích thiết thực cho người bệnh.
Đức Vinh (tổng hợp)
