Dù Bắc Kinh nhiều lần chìm trong biển nước vì mưa kỷ lục, Tử Cấm Thành suốt hơn 600 năm vẫn khô ráo. Bí mật nằm trong hệ thống thoát nước cổ đại vượt thời gian, kết hợp địa hình, kiến trúc và thủy lợi tinh xảo, khiến giới kỹ sư hiện đại nể phục.
Tử Cấm Thành chống ngập nhờ tư duy thiết kế vượt thời đại
Xây dựng từ năm 1406-1420 dưới triều Minh Thành Tổ Chu Đệ, Tử Cấm Thành quy tụ hơn một triệu nhân công trong 14 năm. Ngay từ đầu, các kiến trúc sư đã tính đến nguy cơ lũ lụt — hiểm họa quen thuộc với Bắc Kinh nằm trên đồng bằng sông Hoàng Hà. Vì thế, họ thiết lập một “bộ não thoát nước” ba lớp, vừa tự nhiên vừa khoa học, giúp cung điện đứng vững trước mọi cơn mưa dữ trong hơn sáu thế kỷ.
Lớp đầu tiên chính là địa hình dốc và sân nghiêng được thiết kế cực kỳ chuẩn xác. Toàn bộ cung điện xây cao hơn khu dân cư 1–2 m, mỗi sân rộng hàng nghìn mét vuông đều dốc nhẹ 1–2% về bốn hướng. Nhờ đó, nước mưa tự động chảy về trung tâm, qua các rãnh đá xanh dẫn xuống cống ngầm, tránh tình trạng ứ đọng dù lượng mưa cực lớn. Đây là bước nền cho sự ổn định của toàn bộ kiến trúc hơn 600 năm tuổi.
Lớp thứ hai là máng xối và cống ngầm chằng chịt gồm hơn 1.142 đầu rồng bằng đồng dưới mái ngói lưu ly vàng. Mỗi đầu rồng vừa có chức năng trang trí, vừa là ống thoát nước tinh xảo, dẫn dòng chảy xuống hệ thống cống đá xanh dài 72 km. Các đường cống sâu 1–2 m, rộng 0,5–1 m được bố trí theo lưới ô vuông đều đặn, kết nối trực tiếp với sông Kim Thủy. Đây là minh chứng cho trình độ thủy công đỉnh cao của người xưa, bảo đảm nước được phân bổ đều, tránh sụt lún và hư hại nền móng gỗ.
Tử Cấm Thành và sông Kim Thủy – bể điều hòa tự nhiên
Lớp cuối cùng trong hệ thống là sông Kim Thủy – hào nước bao quanh cung điện, rộng 52 m, sâu 6 m. Dòng sông này hoạt động như một “bể điều hòa khổng lồ”, chứa hàng chục nghìn mét khối nước, nhận toàn bộ lượng nước dư từ cống ngầm rồi dẫn ra các kênh cổ của Bắc Kinh, cuối cùng hòa vào sông Vĩnh Định Môn. Theo nghiên cứu của Đại học Thanh Hoa (2021), tốc độ thoát nước của Tử Cấm Thành đạt 1,5–2 lít/giây/m², cao hơn lượng mưa cực đại tại Bắc Kinh. Chỉ 15–20 phút sau mưa, toàn bộ sân trong đã khô ráo hoàn toàn.
Trong khi Trung Quốc chi hàng tỷ USD xây dựng “thành phố bọt biển” nhằm chống ngập, nhiều chuyên gia nhận định Tử Cấm Thành chính là mô hình bền vững nhất: hoạt động hoàn toàn tự nhiên, không cần điện hay máy bơm. Hệ thống chỉ cần bảo dưỡng định kỳ 5–10 năm, vừa thoát nước hiệu quả, vừa giữ giá trị thẩm mỹ với đầu rồng, hồ nước, sân vườn hài hòa. Hơn 600 năm, qua 24 đời hoàng đế, Tử Cấm Thành chưa từng ngập, minh chứng cho tư duy “phòng lũ từ gốc” – dự đoán rủi ro, thiết kế tổng thể và tận dụng tự nhiên. Đây không chỉ là di sản văn hóa, mà còn là bài học kỹ thuật bền vững cho thế giới hiện đại.
Theo: VnExpress
