Chùa Cương Xá ở phường Tân Hưng, Hải Phòng nổi bật với hệ thống tường đá khắc 3.998 chữ “Vạn”, được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam xác lập kỷ lục vào năm 2015. Công trình độc đáo này vừa cổ kính, vừa mang giá trị văn hóa – tâm linh sâu sắc.
- Thanh Hóa: Chủ tịch xã được điều động, bổ nhiệm giáo viên
- Cách tính lương hưu năm 2026: Quy định mới áp dụng
- Sai lầm không phải là thất bại mà là sự khởi đầu mới
Dấu ấn độc đáo của chùa Cương Xá
Bước qua cổng tam quan, du khách như bước vào một miền an tĩnh. Dưới tán cây đại thụ vài trăm năm tuổi, các hạng mục kiến trúc ẩn hiện hài hòa, thể hiện sự tinh xảo trong từng cột, cửa và họa tiết chạm khắc. Không gian chùa toát lên vẻ trang nghiêm, cổ kính hiếm thấy.
Điểm nổi bật khiến chùa Cương Xá khác biệt chính là hệ thống tường đá khắc chữ “Vạn”. Từ nền chùa lên ba hàng đầu tiên, mỗi viên đá được tạo hình hoa sen – biểu tượng thanh tịnh và giác ngộ trong Phật giáo. Từ hàng thứ tư đến nóc, hàng nghìn viên đá được chạm nổi chữ “Vạn” phủ nhũ vàng, tượng trưng cho ánh sáng vô biên của Phật pháp.
Toàn bộ đá xanh lấy từ núi Nhồi (Thanh Hóa), mỗi viên dài 40 cm, rộng 30 cm, dày 35 cm và nặng khoảng 80 kg. Tổng cộng, chùa có 3.998 chữ “Vạn”, tạo nên hiệu ứng thị giác đặc biệt: cổ kính, linh thiêng và đầy chiều sâu triết lý.
Theo Thượng tọa Thích Thanh Cường – trụ trì chùa Cương Xá, việc xây dựng tường đá khắc chữ “Vạn” xuất phát từ tâm nguyện tạo dựng một công trình trường tồn với thời gian, đồng thời lan tỏa năng lượng tích cực. Ý tưởng này được hiện thực hóa bằng sự kiên trì và sáng tạo của nhà chùa cùng Phật tử địa phương.
Giá trị văn hóa và dấu tích lâu đời
Chùa Cương Xá còn gọi là Quỳnh Khâu Tự (Chùa Gò Ngọc), nằm trên gò đất cao phía Tây Nam làng Cương Xá – một làng cổ với 8 dòng họ sinh sống. Văn bia ghi lại rằng chùa từng được trùng tu thời vua Lê Vĩnh Tộ năm 1627.
Tương truyền, bên chùa xưa có một giếng nước trong xanh. Điều lạ là con gái trong làng uống nước giếng thường xinh đẹp nhưng dễ đoản mệnh. Người dân sau đó lấp giếng bên trái và đào giếng mới bên phải, từ đó mọi điều không may chấm dứt. Giếng hiện vẫn được bảo tồn như một phần linh hồn của chùa.
Trong khuôn viên chùa còn có nhiều cây cổ thụ. Khi chiến tranh xảy ra, đình và chùa bị phá hủy, chỉ còn nền đất trống. Sau hòa bình, người dân dựng lại một ngôi chùa nhỏ ba gian. Tuy nhiên, nhiều cổ vật quý vẫn được lưu giữ: văn bia cổ, chuông thời Lê, hai đôi câu đối và tượng cổ.
Khi đào móng xây dựng lại chùa, người dân phát hiện dấu tích gạch thời Đông Hán, khoảng 2.000 năm tuổi. Những dấu tích này khẳng định chùa Cương Xá là cổ tự có lịch sử lâu đời.
Hành trình phục dựng và trùng tu nhiều gian nan
Năm 1996, Thượng tọa Thích Thanh Cường được bổ nhiệm trụ trì chùa Cương Xá trong bối cảnh chùa chỉ còn ba gian nhỏ đơn sơ, mái ngói cũ và tường nứt nẻ. Với tâm nguyện phục dựng cổ tự, năm 2009 nhà chùa xin phép UBND tỉnh và Sở Xây dựng Hải Dương (cũ) để trùng tu trên nền chùa cũ.
Quá trình thi công gặp vô vàn khó khăn. Mỗi viên đá nặng tới 80 kg phải tời thủ công lên từng hàng. Ban đầu, thợ chỉ xây được ba hàng rồi kiệt sức, công trình tạm dừng. Sau nhiều nỗ lực, sau 7 năm, công trình mới hoàn thành.
Chùa hiện có tổng diện tích 360 m², khuôn viên sân vườn rộng 1.600 m². Bên phải là nhà tổ 14 gian, bên trái là nơi thờ Mẫu và Đức Thánh Trần Hưng Đạo.
Ngày 24/4/2016, tại lễ khánh thành tòa Tam bảo, Tổ chức Kỷ lục Việt Nam chính thức công bố chùa Cương Xá là ngôi chùa đầu tiên tại nước ta có hệ thống tường đá khắc chữ “Vạn”.
Sự kiện này không chỉ ghi nhận dấu ấn sáng tạo của Thượng tọa Thích Thanh Cường mà còn khẳng định giá trị văn hóa, kiến trúc và tâm linh đặc biệt của ngôi cổ tự. Công trình đã trở thành điểm đến thu hút du khách, góp phần gìn giữ và lan tỏa bản sắc Phật giáo Việt Nam.
Theo: Hải Phòng
