Nuôi trồng thủy sản hồ chứa hiện đang được kỳ vọng mang lại 16.000 tỷ đồng mỗi năm, nhưng vẫn vướng nhiều nút thắt về cơ chế và hạ tầng kỹ thuật.
- An Giang: Bắt tạm giam đối tượng làm giả sổ đỏ chiếm đoạt 2,5 tỉ đồng tại Phú
- Đau xót phát hiện thi thể hai cháu bé mất tích khi tắm biển ở Thanh Hóa
- World cup 2026: nhiều quốc gia đối mặt rủi ro tài chính tại Mỹ
Những rào cản về cơ chế
Nuôi trồng thủy sản hồ chứa tại Việt Nam đang sở hữu một kho tàng tài nguyên khổng lồ với khoảng 6.750 hồ thủy lợi và hơn 700 hồ thủy điện. Với tổng dung tích ước tính trên 50 tỷ m3 và diện tích mặt nước lên đến 450.000 héc-ta, đây được xem là mảnh đất màu mỡ để tạo sinh kế bền vững cho người dân vùng lòng hồ. Tuy nhiên, theo các chuyên gia tại Hội nghị phát triển thủy sản năm 2026, dù tiềm năng này đã được thảo luận từ hàng chục năm trước nhưng thực tế sản xuất vẫn chưa có nhiều chuyển biến mạnh mẽ.
Những vướng mắc lớn nhất hiện nay nằm ở các quy định chồng chéo giữa Luật Thủy lợi, Luật Thủy sản và Luật Đất đai trong việc giao mặt nước. Đại diện Công ty Vietfood cho biết các hồ lớn như Dầu Tiếng, Ngàn Trươi hay Cửa Đạt dù đã được thí điểm nhưng vẫn chưa thể triển khai khai thác ổn định do chưa thống nhất được thủ tục giao thuê mặt nước,. Chính sự thiếu rõ ràng trong khung pháp lý đã tạo ra một “điểm nghẽn” lớn, khiến doanh nghiệp không đủ tự tin đầu tư và nguồn tài nguyên nước bị lãng phí nghiêm trọng.
Bên cạnh đó, việc thiếu hụt các loài nuôi chủ lực theo chuỗi giá trị khiến thị trường đầu ra bấp bênh và khó thuyết phục các tổ chức tài chính giải ngân vốn. Hạ tầng tại các vùng hồ chứa hầu như chưa có sự đầu tư đồng bộ khi thiếu vắng hệ thống cảng cá, logistics hay các nhà máy chế biến chuyên biệt. Đội ngũ nhân lực, từ các nhà khoa học nghiên cứu đến các nhà quản lý tổ chức sản xuất, cũng đang trong tình trạng thiếu hụt trầm trọng, chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển theo quy mô công nghiệp hiện đại.
Lộ trình hướng tới xuất khẩu
Nuôi trồng thủy sản hồ chứa cần một cuộc cách mạng thực sự về cả cơ chế chính sách lẫn phương thức thực hiện để đạt mục tiêu sản lượng 260.000 tấn vào năm 2030. Hội Thủy sản Việt Nam đề xuất cần nhanh chóng xây dựng các mô hình điểm, ví dụ như chuỗi giá trị cá rô phi, để giải quyết dứt điểm các khó khăn về vốn và kỹ thuật trước khi nhân rộng. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý và doanh nghiệp là yếu tố then chốt để giúp bà con nông dân tiếp cận được các nguồn lực cần thiết.
Về mặt khoa học, ngành nông nghiệp đang nỗ lực giải bài toán phụ thuộc nguồn giống nhập khẩu bằng cách thúc đẩy các viện nghiên cứu làm chủ công nghệ chỉnh gene và chọn tạo giống. Song song đó, công tác thanh tra và giám sát cần được siết chặt để xử lý triệt để các hành vi khai thác tận diệt bằng kích điện hay lưới mắt nhỏ nhằm bảo vệ nguồn lợi tự nhiên. Việc bảo tồn hệ sinh thái lòng hồ không chỉ là bảo vệ môi trường mà còn là bảo vệ nền tảng sản xuất lâu dài cho cộng đồng địa phương.
Để sản phẩm vươn tầm quốc tế, việc xây dựng thương hiệu dựa trên các tiêu chuẩn chất lượng nghiêm ngặt và hệ thống truy xuất nguồn gốc là yêu cầu bắt buộc. Các địa phương cần tập trung vào việc cấp chỉ dẫn địa lý và chuẩn hóa quy trình nuôi trồng để nâng cao giá trị cạnh tranh trên thị trường xuất khẩu. Chỉ khi giải quyết được đồng bộ bài toán từ pháp lý, giống, hạ tầng đến thương hiệu, ngành thủy sản hồ chứa mới có thể thực sự mang về 16.000 tỷ đồng mỗi năm như kỳ vọng.
Theo: Báo Tuổi Trẻ
