Một mảng băng từ núi Langtang Lirung sáng 26/8 tạo dòng lũ quét kinh hoàng, khiến 939 người chết và 3.925 người mất tích tại Nepal, trong đó có hàng trăm công nhân mắc kẹt.
- Nepal tìm thấy 675 thi thể, Mỹ tăng gấp 7 lần viện trợ
- Từ hôm nay, thửa đất trên cả nước có “chứng minh nhân dân” điện tử
- “Suất ngoại giao” trở thành cái bẫy sau những lời hứa mua nhà giá rẻ
Tính đến 21h ngày 31/8 giờ địa phương, tương đương khoảng 22h15 giờ Hà Nội, Cơ quan Quản lý thảm họa Nepal xác nhận 939 người đã thiệt mạng và 3.925 người mất tích. Huyện Nuwakot ghi nhận 1.158 người chưa rõ tung tích, còn huyện Rasuwa có 865 trường hợp.
Danh sách mất tích gồm binh sĩ, cảnh sát, nhân viên hải quân Nepal cùng công dân nước ngoài đến từ Mỹ, Ukraine, Malaysia và Australia. Các nhà xác tại nhiều địa phương gần như không còn chỗ trống.
Trong khi đó, lực lượng cứu hộ vẫn chạy đua với thời gian tại đường hầm thủy điện Trishuli 3A. Hàng trăm công nhân được cho là còn mắc kẹt dưới lớp đất đá. Lực lượng cứu hộ đang khoan lỗ thông khí, tìm cách đưa oxy và nhu yếu phẩm xuống khu vực này.
Khi băng tan biến thành dòng lũ dữ
Thảm họa bắt nguồn từ một biến động địa chất chứ không đơn thuần là mưa lũ. Sáng 26/8, một khối băng lớn từ núi Langtang Lirung đổ xuống thung lũng thuộc Công viên Quốc gia Langtang, kích hoạt dòng bùn, đá, nước và băng lao xuống các thung lũng dốc.
Dòng lũ được ước tính đạt tốc độ khoảng 190km/h trong 23km đầu tiên, cuốn phăng làng mạc, cầu đường và các nhà máy thủy điện dọc sông Trishuli. Chỉ trong thời gian ngắn, những khu vực vốn quen với địa hình hiểm trở phải đối mặt với một dòng lũ gần như không thể tránh.
Các nhà địa chất cho biết băng ở vùng núi cao Himalaya không chỉ tồn tại dưới dạng sông băng mà còn nằm trong các khe nứt đá, góp phần giữ ổn định địa hình. Khi băng vĩnh cửu tan do nhiệt độ toàn cầu tăng, đất đá trên sườn núi mất điểm tựa và có thể sạt xuống bất cứ lúc nào.
Tốc độ tan băng tại Hindu Kush Himalaya, nơi có hơn 60.000 sông băng trải qua 8 quốc gia, đã tăng gấp đôi kể từ năm 2000. Riêng lưu vực Langtang ghi nhận tốc độ mất sông băng tăng hơn 4 lần kể từ năm 1964.
Đây cũng không phải lần đầu Langtang Lirung liên quan đến một thảm họa chết người. Năm 2015, đất đá từ ngọn núi này từng đổ xuống, xóa sổ hoàn toàn một ngôi làng.
Thảm họa lần này cho thấy những biến đổi trên núi cao không còn là câu chuyện xa xôi. Khi băng tan, hiểm họa có thể theo dòng nước và đất đá tìm đến những nơi có con người sinh sống.
Ở Nepal, nơi phát thải khí nhà kính chỉ chiếm khoảng 0,01% tổng lượng toàn cầu, người dân lại đang phải hứng chịu những hậu quả nặng nề. Ngoại trưởng Nepal Shisir Khanal cho rằng nghịch lý này cần được cộng đồng quốc tế nhìn nhận.
Ngày 31/8, Thủ tướng Nepal Balendra Shah nói thảm họa tại sông Bhote Koshi ở Rasuwa “không phải là một trận lũ thông thường”, mà là hệ quả trực tiếp của biến đổi khí hậu, đồng thời kêu gọi cộng đồng quốc tế hành động.
Một thách thức khác nằm ở tốc độ diễn biến quá nhanh của thảm họa. Giáo sư Hannah Cloke, chuyên gia khí tượng và biến đổi khí hậu tại Đại học Reading (Anh), cho biết ở vùng núi cao, thời gian từ khi phát hiện nguy cơ đến lúc dòng lũ xuống hạ lưu có thể chỉ tính bằng vài giây, quá ngắn để hệ thống cảnh báo phát huy hiệu quả.
Nhà địa chất Dan Shugar của Đại học Calgary (Canada) cũng cho rằng, dù sự kiện có liên quan trực tiếp đến biến đổi khí hậu hay không, đây vẫn là dạng hiểm họa mà giới khoa học đã cảnh báo.
Giữa những con số thương vong ngày càng lớn, từng lỗ khoan nhỏ xuống đường hầm trở thành một hy vọng lớn. Với những người đang chờ được cứu, mỗi phút trôi qua đều có ý nghĩa.
Khi băng trên nóc nhà thế giới tiếp tục tan, câu hỏi không còn chỉ là “nếu”, mà là ngọn núi nào sẽ trở thành điểm khởi đầu cho thảm họa tiếp theo.
Sen Vàng (tổng hợp)
