Bão lũ ngày càng nghiêm trọng khi những trận “trăm năm có một” nay xuất hiện dày đặc, trở thành “bình thường mới” dưới tác động rõ rệt của biến đổi khí hậu.
- Hà Nội sơ tán gần 8.500 người dân ảnh hưởng bởi ngập lụt
- Dự án Quảng Thành ‘bầu’ Đoan thu bất chính gần 200 tỷ đồng
- Sinh hai con được mua nhà ở xã hội, tăng thêm thời gian nghỉ thai sản
Bão lũ ngày càng nghiêm trọng vì khí hậu nóng lên
Những năm gần đây, hiện tượng bão lũ ngày càng nghiêm trọng xuất hiện với tần suất dày đặc trên khắp thế giới. Dữ liệu lịch sử cho thấy, trước đây, các trận bão hay lũ đặc biệt lớn chỉ xảy ra “100 năm một lần”, thậm chí “500 năm” hoặc “1.000 năm”. Tuy nhiên, khi đại dương ấm lên và khí quyển chứa nhiều hơi nước hơn, những kịch bản đó đang lặp lại thường xuyên. Tại Mỹ, từ năm 1999 đến nay, riêng bờ biển North Carolina đã hứng chịu tới 9 cơn bão được xếp vào loại “trăm năm có một” hoặc “nghìn năm có một”, phản ánh sự thay đổi cực đoan của thời tiết.
Biến đổi khí hậu làm mưa bão dữ dội hơn
Theo nhà khoa học khí hậu Andrew Pershing, Giám đốc chương trình tại Climate Central, biến đổi khí hậu đang khiến các trận bão trở nên khốc liệt. Ông dẫn ví dụ trận mưa cực đoan ở thung lũng Mississippi tháng 4 vừa qua – vốn được xem là “sự kiện 100 năm có một” – nhưng nếu không có biến đổi khí hậu, đó phải là “500 năm có một”. Nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng khiến khí quyển nóng hơn, chứa nhiều hơi nước hơn, tạo nên “chu trình nước tăng áp”, khiến mưa có thể biến thành những cơn đại hồng thủy. Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) cũng khẳng định hiện tượng này khiến các cơn bão ngày càng mạnh và mưa kéo dài hơn.
Bão lũ ngày càng nghiêm trọng do đại dương ấm lên
Tạp chí Grist phân tích rằng, khi nước biển ấm lên, tốc độ bốc hơi tăng mạnh, giải phóng lượng hơi nước khổng lồ vào khí quyển. Khi hơi nước ngưng tụ, nó giải phóng nhiệt ẩn, tạo điều kiện cho các dòng đối lưu trong bão hoạt động mạnh hơn, khiến sức gió tăng nhanh và cấu trúc bão phát triển đột biến. Không khí ấm hơn cũng giữ được nhiều hơi ẩm hơn, dẫn đến các trận mưa kéo dài và lượng mưa lớn vượt ngưỡng trung bình. Bên cạnh đó, các cơn bão có xu hướng di chuyển chậm hơn hoặc “đứng yên” lâu hơn trên cùng khu vực, làm gia tăng nguy cơ ngập lụt, sạt lở đất và thiệt hại trên diện rộng.
Thống kê cho thấy bão lũ ngày càng tăng
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, từ tháng 6 đến nay, Biển Đông đã ghi nhận 9 cơn bão và 4 áp thấp nhiệt đới – cao hơn trung bình nhiều năm tới 5 cơn. Trong 5 năm gần đây, số bão tính đến hết tháng 9 thường chỉ 4–6 cơn, nhưng riêng năm 2025 đã có tới 9 cơn. Trong đó, tháng 9/2025 ghi nhận bốn cơn bão mạnh gồm Ragasa, Mitag, Tapah và Bualoi, kèm một áp thấp nhiệt đới. NOAA dự báo mùa bão Đại Tây Dương năm nay cũng hoạt động mạnh hơn trung bình, có thể xuất hiện 13–19 cơn bão được đặt tên, trong đó 10 cơn có thể trở thành bão mạnh, năm cơn đạt cấp siêu bão từ cấp 3 trở lên.
Giải pháp ứng phó và giảm thiểu tác động
Theo tiến sĩ Trương Bá Kiên, Phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Khí tượng Khí hậu, hiện tượng ENSO đang ở trạng thái trung tính, nhưng khả năng La Nina xuất hiện vào cuối năm là rất cao. Điều này đồng nghĩa với việc khu vực Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, sẽ tiếp tục hứng chịu nhiều mưa bão hơn. Giải pháp trước mắt là đẩy mạnh xây dựng hệ thống đê, kè, hồ điều tiết và quy hoạch dân cư tránh xa vùng nguy hiểm. Về lâu dài, cần cắt giảm phát thải khí nhà kính – nguyên nhân gốc rễ khiến khí hậu biến đổi. Nhà khoa học Andrew Pershing nhấn mạnh: “Chúng ta phải từ bỏ nhiên liệu hóa thạch nhanh nhất có thể. Khi đó, khí hậu mới có cơ hội ổn định, và con người mới có thời gian để thích nghi”.
Theo: VnExpress
