Thấy bà con thất nghiệp mùa mưa, 9x Cà Mau đầu tư hàng tỷ đồng mua máy sấy, giúp nghề làm chuối khô trăm năm thoát cảnh phụ thuộc thời tiết.
Giữ nghề chuối khô hơn 100 năm ở Trần Văn Thời
Trần Duy Thanh, 33 tuổi, lớn lên tại ấp 10B, xã Trần Văn Thời, nơi có làng nghề làm chuối khô hơn 100 năm. Trải qua nhiều biến động, địa phương còn khoảng 40 hộ giữ nghề. Gia đình anh có ba thế hệ gắn bó với nghề sấy chuối.
Trước kia, nghề ra đời nhờ nguồn chuối xiêm dồi dào. Khi chuối chín vàng rộ, người dân tận dụng phơi khô để tích trữ, làm món ăn gia đình. Dần dần, sản phẩm được thương lái các nơi tìm đến thu mua. Tuy nhiên, sản xuất thủ công khiến việc phơi phụ thuộc hoàn toàn vào nắng. Mùa mưa, nhiều hộ phải tạm nghỉ, hàng hóa gián đoạn.
9x đầu tư tiền tỷ đổi mới công nghệ sản xuất
Năm 2016, tiếp quản xưởng gia đình, anh Thanh trăn trở vì quy trình phơi thủ công dễ gián đoạn. Anh tìm hiểu khắp nơi để mua máy sấy công suất lớn nhưng không có loại phù hợp. Cuối cùng, anh đầu tư 450 triệu đồng cùng Trung tâm khuyến công nghiên cứu chế tạo máy sấy chuối công suất 300 kg mỗi mẻ.
Nhờ có máy sấy, cơ sở chủ động hơn trong sản xuất, không còn cảnh “canh trời”. Khi nắng yếu hoặc mưa trái mùa, máy thay thế công đoạn phơi, giúp nguyên liệu không bị hư hỏng. Sản lượng ổn định quanh năm, đáp ứng tốt đơn hàng lớn.
Sau đó, anh tiếp tục đầu tư máy hút chân không, đổi bao bì và đăng ký nhãn hiệu tập thể “Chuối khô Trần Hợi” năm 2017. Nhờ áp dụng máy móc, cơ sở nhận thêm nhiều đơn hàng mới và mở rộng khách hàng toàn quốc.
Chuối khô Cà Mau giữ trọn hương vị truyền thống
Dù hiện đại hóa quy trình, anh Thanh vẫn giữ “linh hồn” chuối khô truyền thống: dẻo, ngọt tự nhiên và thơm mật chuối. Nguyên liệu phải là chuối xiêm vùng Trần Văn Thời – nơi ít dùng phân thuốc nên trái ngọt và dẻo hơn.
Chuối được ủ 4 ngày, bóc vỏ rồi sấy nguyên trái 10-12 giờ. Sau đó, ép khuôn 3-5 trái, phơi hai ngày hoặc sấy máy 20-24 giờ. Với chuối khô nguyên trái, thời gian sấy ít nhất 48 giờ. Toàn bộ quy trình được kiểm soát để mật tươm đều, miếng chuối dẻo, không khô cứng.
Anh Thanh nói: “Tùy thời tiết và đơn hàng, tôi kết hợp phơi nắng và sấy máy để tiết kiệm điện”. Để có 1 kg thành phẩm, cần đến 4-4,5 kg chuối tươi.
Nhờ kiên trì đổi mới, năm 2020, sản phẩm của cơ sở đạt chứng nhận OCOP 3 sao. Đến năm 2024, anh Thanh tiếp tục đầu tư 2,5 tỷ đồng mua máy sấy công nghệ mới, công suất gấp 5 lần trước – đạt 1,5 tấn thành phẩm mỗi mẻ.
Máy mới giúp tiết kiệm điện, tăng năng suất và giữ chất lượng ổn định. “Chuối có độ ngọt và nước cao, dễ hư hỏng, nên máy sấy phù hợp rất quan trọng,” anh Thanh chia sẻ. Chuối đạt chuẩn có màu vàng ươm, dẻo và tươm mật.
Phát triển chuỗi sản xuất, giữ nghề bền vững
Theo ông Nguyễn Thế Châu, Bí thư xã Trần Văn Thời, cơ sở của Duy Thanh hiện là đơn vị sản xuất chuối khô quy mô lớn và hiện đại nhất xã. “Cơ sở tạo việc làm, nâng giá trị sản phẩm và giúp giữ gìn nghề truyền thống,” ông nói.
Hiện mỗi tháng, xưởng cung cấp 4-5 tấn chuối khô thành phẩm, cao điểm tăng gấp ba lần. Sản phẩm được bán cho hơn 30 đại lý trên cả nước, chủ yếu ở miền Tây. Giá bán dao động 35.000-50.000 đồng/kg, tùy loại. Để chủ động nguồn nguyên liệu, anh Thanh còn đầu tư trồng 7 ha chuối. Cơ sở tạo việc làm cho khoảng 20 lao động, thu nhập 3-5 triệu đồng mỗi tháng.
Nghề ép chuối khô ở Cà Mau tập trung tại hai xã Trần Hợi và Khánh Hưng, huyện Trần Văn Thời. Trải qua hơn một thế kỷ, làng nghề vẫn duy trì khoảng 40 hộ sản xuất, sôi động nhất vào dịp Tết.
Tháng 7/2018, Cục Sở hữu trí tuệ công nhận nhãn hiệu tập thể “Chuối khô Trần Hợi”. Từ đó, sản phẩm được tiêu thụ rộng rãi, trở thành đặc sản địa phương và mang lại thu nhập ổn định cho người dân.
Theo: VnExpress
