Giữa mùa thu, Côn Sơn – Kiếp Bạc lại mở hội. Năm nay, không gian ấy mang thêm một dấu mốc khi Quần thể Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc được định danh bằng một thương hiệu chung của Di sản thế giới.
- Hải Phòng đổi cách hỗ trợ đào tạo nghề từ năm 2026
- TP.HCM: Mưa lớn, nước tràn vào nhà, người dân Thuận An chủ động sơ tán
- Cựu Bộ trưởng Kim Tiến nộp đủ hơn 100 tỷ trước giờ phúc thẩm
Tối 26/9, trong không khí mùa thu, Thành ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hải Phòng tổ chức Lễ tưởng niệm 726 năm ngày mất Anh hùng dân tộc Trần Hưng Đạo, khai hội Côn Sơn, Kiếp Bạc mùa Thu năm 2026 và công bố Bộ nhận diện thương hiệu Di sản thế giới Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc.
Dự lễ có Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu cùng đại diện lãnh đạo một số ban, bộ, ngành Trung ương, Giáo hội Phật giáo Việt Nam, lãnh đạo thành phố Hải Phòng và một số tỉnh, thành phố. Ở Côn Sơn – Kiếp Bạc, lịch sử không chỉ hiện diện trong những trang sách. Lịch sử nằm trong núi, sông, đền, chùa và những nghi lễ được cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Đây là vùng đất gắn với Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn. Tại Vạn Kiếp, ông xây dựng căn cứ quân sự, luyện quân, tích trữ lương thảo, cùng quân dân nhà Trần tạo nên những chiến công trong các cuộc kháng chiến chống đế chế Mông Cổ ở thế kỷ XIII.
Những địa danh Đông Bộ Đầu, Hàm Tử, Chương Dương, Tây Kết, Vạn Kiếp, Bạch Đằng đã trở thành những dấu son trong lịch sử giữ nước. Nhưng sau những chiến thắng ấy còn có một di sản khác được trao lại cho hậu thế: tư tưởng về sức dân, về nghệ thuật dùng người và trách nhiệm với quốc gia. “Khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc, đó là thượng sách giữ nước” – lời căn dặn của Trần Hưng Đạo sau hơn bảy thế kỷ vẫn được nhắc lại như một cách nhìn về mối quan hệ giữa dân và nước.
Từ một vùng đất lịch sử đến không gian di sản chung
Năm 2025, Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh là Di sản thế giới. Tại Kỳ họp lần thứ 48 năm 2026, UNESCO tiếp tục thông qua Tuyên bố giá trị nổi bật toàn cầu của Quần thể.
Dấu mốc ấy đưa những giá trị vốn được cộng đồng gìn giữ qua thời gian vào một không gian nhận diện rộng hơn. Đó là câu chuyện về quá trình hình thành và lan tỏa của Phật giáo Trúc Lâm – dòng thiền mang đậm bản sắc Việt Nam, gắn đạo với đời, đề cao hòa bình, lòng nhân ái và sự hòa hợp giữa con người với thiên nhiên. Trong không gian ấy, Côn Sơn – Kiếp Bạc có vị trí riêng. Nơi đây vừa là vùng đất lịch sử, vừa là nơi các lễ hội, nghi lễ, tín ngưỡng và tri thức dân gian tiếp tục được thực hành.
Bảo tồn vì thế không chỉ là giữ lại một công trình hay một cảnh quan. Hải Phòng xác định việc bảo vệ di sản phải gắn với giá trị nổi bật toàn cầu, tính chân xác, tính toàn vẹn, cảnh quan, môi trường và không gian văn hóa. Quan trọng hơn, cộng đồng phải là chủ thể của quá trình gìn giữ và thụ hưởng di sản. Tại lễ khai hội, Bộ nhận diện thương hiệu Di sản thế giới Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc được công bố.
Hình ảnh hoa cúc nằm trong lá bồ đề là điểm nhấn của bộ nhận diện. Lá bồ đề gợi trí tuệ, sự giác ngộ và đời sống tinh thần. Hoa cúc, một hình tượng quen thuộc trong mỹ thuật thời Trần, gợi sự thanh cao, bền bỉ, khí tiết và sức sống.
Khi đặt hai hình tượng trong cùng một cấu trúc, bộ nhận diện hướng đến tinh thần “Đạo – Đời dung hợp”. Đó cũng là một cách diễn đạt về tư tưởng Trúc Lâm: đời sống tinh thần không tách khỏi cuộc đời, mà hướng con người đến cách sống tốt đẹp hơn giữa cộng đồng.
“Trí tuệ – Hòa hợp – Lan tỏa” trở thành những giá trị xuyên suốt của Bộ nhận diện. Hình ảnh chung cũng tạo nên sự thống nhất giữa các địa phương cùng tham gia quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị Quần thể di sản.
Lễ hội Côn Sơn, Kiếp Bạc mùa Thu năm 2026 diễn ra từ ngày 26/9 đến 4/10, với nhiều hoạt động văn hóa, tín ngưỡng và du lịch. Bên cạnh các nghi lễ truyền thống, chương trình còn có biểu diễn nghệ thuật, trải nghiệm di sản, quảng bá du lịch, làng nghề, sản phẩm đặc trưng của Hải Phòng và xúc tiến thương mại.
Mùa thu ở Côn Sơn – Kiếp Bạc vì thế không chỉ là mùa của lễ hội. Đó còn là dịp những ký ức lịch sử được gọi tên, những giá trị văn hóa được nhắc lại và một di sản tiếp tục được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Đào Chương (tổng hợp)
