Anh và năm đồng minh ra tuyên bố chung bảo vệ hàng hải tại Hormuz, giữa lúc Iran và Nga cảnh báo các nước can thiệp sẽ trở thành bên tham chiến.
Eo biển Hormuz: Liên minh phương Tây và Nhật Bản lên tiếng
Nhóm sáu quốc gia bao gồm Anh, Pháp, Đức, Ý, Hà Lan và Nhật Bản vừa chính thức bày tỏ sự sẵn sàng đóng góp vào các nỗ lực nhằm đảm bảo việc lưu thông an toàn cho tàu thuyền qua eo biển Hormuz. Văn phòng Thủ tướng Anh Keir Starmer đã công bố nội dung này vào ngày 19/3, đồng thời hoan nghênh cam kết của các nước đang tham gia công tác chuẩn bị cho kế hoạch khai thông tuyến đường biển chiến lược này. Động thái diễn ra trong bối cảnh eo biển bị tê liệt sau khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát từ cuối tháng trước.
Bản tuyên bố chung đưa ra những chỉ trích mạnh mẽ nhắm vào các cuộc tấn công gần đây của Iran nhắm vào tàu thương mại không vũ trang tại Vùng Vịnh. Các cường quốc cũng lên án hành động phá hoại cơ sở hạ tầng dân sự, đặc biệt là các cơ sở dầu khí, và việc lực lượng Iran thực hiện phong tỏa eo biển trên thực tế. Nhóm sáu nước yêu cầu Tehran phải lập tức chấm dứt các mối đe dọa từ thủy lôi, máy bay không người lái đến tên lửa, đồng thời tuân thủ nghiêm túc Nghị quyết 2817 của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.
Nhằm hiện thực hóa kế hoạch, Anh đã điều động một nhóm chuyên gia hoạch định quân sự sang làm việc trực tiếp với phía Mỹ để xây dựng một phương án tập thể khả thi nhằm mở lại tuyến đường này. Các chuyên gia này sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ, mặc dù mức độ hỗ trợ cụ thể từ từng quốc gia đồng minh vẫn chưa được làm rõ hoàn toàn. Đáng chú ý, văn bản chung của sáu nước không đưa ra bất kỳ sự chỉ trích nào đối với các cuộc không kích của Mỹ và Israel vào các cơ sở tại Iran.
Phản ứng cứng rắn từ phía Tehran và Moscow
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi khẳng định tình hình bất ổn hiện nay tại eo biển hoàn toàn do các hành động của Mỹ và Israel gây ra. Ông đưa ra lời cảnh báo rằng bất kỳ quốc gia nào tham gia vào nỗ lực phá vỡ sự phong tỏa của Iran sẽ bị xem là “đồng lõa” trong cuộc xung đột này. Trong các cuộc thảo luận ngoại giao, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi cũng đã phải giải thích rõ với phía Mỹ về những hạn chế hiến pháp của Tokyo trong việc triển khai lực lượng quân sự ra nước ngoài.
Theo luật pháp hiện hành, Nhật Bản chỉ có thể cử tàu của Lực lượng Phòng vệ biển tham gia các nhiệm vụ thực thi pháp luật, chẳng hạn như chống cướp biển, nhưng bị cấm tham chiến ở nước ngoài. Cùng lúc đó, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cảnh báo rằng các quốc gia gia nhập liên minh hộ tống tàu do Mỹ đề xuất sẽ chính thức trở thành một bên tham gia vào cuộc xung đột chống lại Iran. Nga cho rằng việc tham gia liên minh này đồng nghĩa với việc các nước tự đặt mình vào vị thế đối đầu trực diện trong vùng chiến sự.
Moscow nhấn mạnh rằng giải pháp duy nhất để khôi phục hoạt động hàng hải ổn định tại Hormuz phải được tìm thấy trên bàn đàm phán thay vì các chiến dịch quân sự mà họ gọi là “vô căn cứ”. Tình trạng thắt nút cổ chai tại eo biển này hiện không chỉ khiến giá năng lượng biến động mà còn đe dọa trực tiếp đến an ninh lương thực toàn cầu do các hệ lụy dây chuyền. Để xoa dịu thị trường, chính quyền Mỹ đang xem xét khả năng dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với khoảng 140 triệu thùng dầu của Iran đang bị mắc kẹt ngoài khơi.
Theo: Báo Dân trí
