Việt Nam đối mặt tốc độ già hóa dân số nhanh kỷ lục, kéo theo nghịch lý sống thọ nhưng không khỏe. Việc đẩy mạnh chăm sóc sức khỏe người cao tuổi là yêu cầu cấp thiết khi hệ thống an sinh y tế đang chịu áp lực nặng.
- TPHCM: Cựu tiếp viên hàng không cùng vợ và em họ lĩnh án tù vì buôn ma túy
- Sạt lở tại Cà Mau lúc rạng sáng, thiệt hại tài sản hơn 3 tỷ đồng
- Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Hưng Nhân bị khởi tố vì lập bệnh án khống
Nghịch lý dân số và gánh nặng bệnh tật của người Việt
Việt Nam hiện nằm trong nhóm các quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới, với dự báo đạt khoảng 16,1 triệu người cao tuổi vào năm 2025. Thực trạng này đặt đất nước trước thách thức “chưa kịp giàu đã già” khi hệ thống an sinh xã hội chưa kịp thích ứng với sự thay đổi nhân khẩu học quá nhanh chóng. Ngay cả tại các đô thị lớn như TP HCM, áp lực này cũng đang hiện hữu rõ rệt với dự báo thành phố sẽ bước vào giai đoạn “siêu già” sau năm 2048.
Mặc dù tuổi thọ trung bình của người dân tăng lên, nhưng chất lượng sống thực tế lại là một bài toán khó. Trung bình mỗi người Việt có khoảng 10 năm cuối đời phải sống chung với ốm đau và bệnh tật. Số liệu tầm soát trên diện rộng cho thấy đa số người trên 60 tuổi mắc cùng lúc nhiều bệnh mạn tính, trung bình trên hai bệnh. Trong đó, hơn 63% bị tăng huyết áp và hơn 26% mắc đái tháo đường, gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe lâu dài.
Đáng chú ý, khoảng 15% trường hợp tăng huyết áp chỉ được phát hiện tình cờ qua thăm khám, cho thấy nhiều người đang mang trong mình những “sát thủ thầm lặng” mà không hay biết. Bên cạnh đó, áp lực tài chính cũng đè nặng khi có tới 70% người cao tuổi hiện không có lương hưu. Trong bối cảnh gia đình đô thị thay đổi, nguồn lực chăm sóc từ người thân suy giảm khiến hệ thống y tế và các dịch vụ hỗ trợ dài hạn đứng trước yêu cầu phải đổi mới toàn diện.
Từ mô hình ‘già hóa tại chỗ’ đến triển vọng kinh tế bạc
Để ứng phó với cơn lốc già hóa, giới chuyên gia đề xuất áp dụng mô hình chăm sóc 5 tầng theo chuẩn quốc tế với trọng tâm là “già hóa tại chỗ”. Theo đó, người cao tuổi được khuyến khích duy trì lối sống chủ động và tự chăm sóc ngay tại môi trường sống quen thuộc của mình. Hệ thống y tế cơ sở và bác sĩ gia đình sẽ đóng vai trò hỗ trợ trực tiếp tại nhà, chỉ chuyển lên tuyến trên khi cần điều trị cấp tính nhằm giảm tải cho các bệnh viện.
Thay vì nhìn nhận người già là gánh nặng, giới quan sát kêu gọi sự chuyển đổi tư duy để coi họ là trung tâm của nền “kinh tế bạc”. Đây là lực lượng không chỉ tiêu dùng mà còn có thể đóng góp kinh nghiệm quý báu cho sự phát triển xã hội. Để hiện thực hóa điều này, Việt Nam cần xây dựng một hệ sinh thái đồng bộ, từ việc mở rộng bảo hiểm chăm sóc dài hạn đến đẩy mạnh hợp tác công tư để thu hút doanh nghiệp đầu tư vào hạ tầng dưỡng lão.
Y tế dự phòng và y tế cơ sở được xác định là “lá chắn” quan trọng nhất trong việc quản lý sức khỏe người dân xuyên suốt vòng đời,. Thay vì chờ bệnh xuất hiện mới can thiệp, việc sàng lọc và phát hiện sớm các bệnh không lây nhiễm ngay tại địa phương sẽ giúp kéo dài số năm sống khỏe mạnh,. Đầu tư vào quản lý sức khỏe liên tục chính là giải pháp bền vững nhất để bảo đảm an sinh xã hội trong kỷ nguyên già hóa nhanh chóng hiện nay.
Theo: VnExpress
