Lãi suất huy động tăng diện rộng đang tạo áp lực lên lãi suất cho vay, song giới chuyên gia nhận định mặt bằng hiện nay vẫn trong tầm kiểm soát.
Lãi suất vay tăng nhưng chưa đáng lo ngại do yếu tố mùa vụ
Hai tháng gần đây, lãi suất tiết kiệm có xu hướng tăng rõ rệt tại nhiều ngân hàng, đặc biệt ở nhóm ngân hàng quy mô nhỏ. Đáng chú ý, sau gần một năm giữ nguyên, cả bốn ngân hàng thương mại nhà nước cũng đã điều chỉnh tăng lãi suất khoảng 0,5% ở nhiều kỳ hạn, cho thấy xu hướng tăng đã lan rộng trên toàn hệ thống.
Ở các kỳ hạn ngắn dưới 6 tháng, không ít ngân hàng áp dụng mức lãi suất kịch trần 4,75%/năm. Với kỳ hạn 12 tháng, ngày càng nhiều tổ chức sẵn sàng trả lãi trên 6%/năm. Một số ngân hàng thậm chí đưa lãi suất lên trên 8%/năm cho các khoản tiền gửi chỉ vài trăm triệu đồng, kèm điều kiện cộng thêm lãi suất.
Theo ông Nguyễn Tú Anh, Giám đốc Nghiên cứu Chính sách Trường Đại học VinUni, sự gia tăng này trước hết mang tính mùa vụ. Cuối năm, các doanh nghiệp thường rút tiền gửi để chi trả lương, thưởng và nghĩa vụ tài chính, khiến nguồn tiền gửi tổ chức giảm trong khi nhu cầu vay tăng. Để bù đắp thanh khoản, các ngân hàng buộc phải tăng lãi suất nhằm thu hút tiền gửi dân cư – một hiện tượng lặp lại khá đều đặn nhiều năm qua.
Lãi suất vay tăng nhưng chưa đáng lo ngại trước áp lực dài hạn
Bên cạnh yếu tố mùa vụ, đợt tăng lãi suất lần này còn phản ánh xu hướng nội tại của nền kinh tế. Theo ông Tú Anh, nhu cầu tín dụng được dự báo sẽ tăng mạnh trong những năm tới, nhất là từ năm 2026, khi Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao và đẩy mạnh đầu tư.
Trong bối cảnh nền kinh tế vẫn phụ thuộc chủ yếu vào kênh tín dụng ngân hàng, các ngân hàng – đặc biệt là ngân hàng lớn – sẽ phải tham gia tài trợ cho nhiều dự án quy mô lớn, bao gồm các dự án đối tác công tư (PPP). Điều này làm gia tăng cạnh tranh huy động vốn và tạo áp lực khiến lãi suất khó giảm sâu.
Ngoài ra, kỳ vọng lạm phát và xu hướng dịch chuyển dòng tiền cũng đóng vai trò quan trọng. Khi đầu tư tăng tốc, lượng tiền lưu thông lớn hơn có thể kích hoạt tâm lý phòng ngừa lạm phát. Người dân có xu hướng chuyển tiền sang các kênh tài sản như bất động sản, vàng hoặc ngoại tệ, buộc ngân hàng phải tăng lãi suất để giữ dòng tiền trong hệ thống.
Tác động đến doanh nghiệp và triển vọng lãi suất năm tới
Dù lãi suất huy động tăng, các chuyên gia cho rằng mức điều chỉnh lãi suất cho vay hiện nay chưa gây tác động tiêu cực đáng kể. Ông Nguyễn Tú Anh nhận định, biên độ tăng vẫn nằm trong khả năng tính toán và thích ứng của doanh nghiệp, chưa làm xáo trộn lớn các kế hoạch tài chính.
Các chuyên gia của Chứng khoán Vietcap cũng đánh giá mặt bằng lãi suất hiện tại vẫn mang tính hỗ trợ tăng trưởng. Ngân hàng Nhà nước được kỳ vọng tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ nới lỏng nhằm phục vụ mục tiêu tăng trưởng GDP 8-10% trong giai đoạn tới. Lịch sử cho thấy căng thẳng thanh khoản thường giảm dần sau Tết Nguyên đán, khi dòng tiền quay trở lại hệ thống.
Trước mắt, khó khăn có thể xuất hiện cục bộ trong những tuần cuối năm, khi nhiều ngân hàng đã sử dụng gần hết hạn mức tín dụng. Tuy nhiên, sang đầu năm mới, room tín dụng được cấp lại và các ngân hàng thường đẩy mạnh cho vay, giúp doanh nghiệp dễ tiếp cận vốn hơn trong quý I và quý II.
Về phía ngân hàng, lãi suất huy động tăng khiến biên lãi ròng (NIM) bị thu hẹp. Để thích ứng, nhiều ngân hàng đang tối ưu chi phí bằng cách đẩy mạnh công nghệ, tinh giản nhân sự và tái cơ cấu mạng lưới hoạt động, qua đó chấp nhận NIM mỏng hơn nhưng vẫn duy trì lợi nhuận.
Nhìn về năm tới, triển vọng lãi suất phụ thuộc lớn vào điều hành chính sách. Nếu Fed tiếp tục hạ lãi suất, lạm phát trong nước được kiểm soát và dòng vốn quốc tế cải thiện, lãi suất trong nước có thể ổn định trong quý I và giảm nhẹ từ quý II. Mục tiêu xuyên suốt vẫn là kiềm chế lãi suất tăng mạnh, nhằm cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và ổn định vĩ mô.
Theo: VnExpress
