Quảng Trị – Hợp tác xã Nuôi ong lấy mật vùng đệm Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng đưa mật ong từ sản phẩm bán thô trở thành thương hiệu được bảo hộ, mang về cho các thành viên khoản doanh thu hơn một tỷ đồng mỗi năm.
- Hạ viện Mỹ đề xuất ngân sách quốc phòng thấp hơn yêu cầu của Trump
- Giá sầu riêng lao dốc, kim ngạch xuất khẩu vẫn tăng trưởng mạnh
- Bốn lý do các chuyên gia khuyên nên ăn trái cây tươi thay vì ép nước
Tháng 10/2021, 18 hộ dân tại các xã Phong Nha, Nam Trạch và Thượng Trạch (tỉnh Quảng Trị) góp 180 đàn ong, lập nên hợp tác xã sau nhiều năm nuôi ong nhỏ lẻ và bán mật thô với giá thấp. Chính quyền địa phương khuyến khích mô hình hợp tác xã và tổ hợp tác để người nuôi tiếp cận kỹ thuật, kiểm soát chất lượng và mở rộng đầu ra cho sản phẩm.
Trước khi có hợp tác xã, nghề nuôi ong ở vùng đệm chỉ dừng ở quy mô hộ gia đình. Người dân nuôi theo kinh nghiệm truyền lại, bán mật thô, giá không tương xứng với công sức bỏ ra. Nhận thấy nghề này vốn đầu tư nhỏ, rủi ro thấp và cho thu nhập đều, chính quyền khuyến khích các hộ liên kết. Cách làm này giúp người nuôi ong tiếp cận kỹ thuật, kiểm soát chất lượng mật và có đầu ra ổn định hơn.
Sau khi thành lập, hợp tác xã thay ong chúa định kỳ, đưa giống ong năng suất cao vào nuôi, chuẩn hóa quy trình khai thác. Sản lượng mật tăng từ 1.440 lít năm 2021 lên hơn 3.000 lít năm 2025, tương đương khoảng 4,2 tấn.
Giá mỗi lít mật giữ ở mức 400.000 đồng. Với 14 thành viên hoạt động thường xuyên, hợp tác xã duy trì doanh thu hơn một tỷ đồng mỗi năm. Mô hình lan rộng ra toàn vùng đệm, hiện có 3 hợp tác xã, một tổ hợp tác và nhiều hộ dân cùng nuôi ong. Nghề này tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho người dân nông thôn, nhất là các hộ sống gần rừng.
Theo ông Nguyễn Tiến Dũng, Giám đốc hợp tác xã, ong là loài rất nhạy cảm với môi trường. Chỉ cần xuất hiện mùi thuốc bảo vệ thực vật, xăng dầu, sơn hoặc nước xả vải, đàn ong có thể bỏ tổ hoặc bay khỏi khu vực nuôi.
Vì vậy, người nuôi phải vệ sinh cầu ong thường xuyên, thay ong chúa hằng năm, bổ sung thức ăn vào mùa đông và theo dõi dịch bệnh. Dụng cụ quay mật được dùng riêng cho từng hộ để tránh lây bệnh giữa các đàn.
Mùa khai thác kéo dài từ tháng 2 đến tháng 7 âm lịch, sau đó người nuôi dừng lấy mật để đàn ong phục hồi và tích trữ thức ăn cho vụ sau. Mỗi đàn cho khoảng một lít mật một lần quay, chu kỳ khai thác khoảng hai lần một tháng vào mùa hoa nở rộ.
Rừng nguyên sinh chiếm khoảng 92% diện tích vùng đệm, tạo ra nguồn hoa tự nhiên đa dạng: bìm bìm, dâu da, hoa rượu, hoa nổ, bạch đàn và nhiều loại cây ăn quả. Nguồn mật này cho ra sản phẩm màu vàng nhạt, hương thơm đặc trưng, vị ngọt thanh. Sản phẩm đã qua kiểm nghiệm, đạt chứng nhận OCOP 3 sao, có bao bì, nhãn mác và mã truy xuất nguồn gốc.
Năm 2022, Sở Khoa học và Công nghệ triển khai xây dựng nhãn hiệu chứng nhận “Mật ong Phong Nha” trong khuôn khổ Chương trình phát triển tài sản trí tuệ quốc gia. Đến tháng 4/2026, Cục Sở hữu trí tuệ cấp văn bằng bảo hộ nhãn hiệu chứng nhận cho sản phẩm. Theo ông Phan Hải Hà, Chủ tịch UBND xã Phong Nha, văn bằng bảo hộ tạo cơ sở để địa phương quản lý, phát triển thương hiệu và nâng giá trị sản phẩm.
Thời gian tới, UBND xã sẽ phối hợp với các địa phương vùng đệm rà soát, cấp quyền sử dụng nhãn hiệu cho các hợp tác xã, doanh nghiệp và hộ sản xuất đủ điều kiện. Địa phương cũng sẽ đẩy mạnh quảng bá sản phẩm gắn với phát triển du lịch tại Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha – Kẻ Bàng. Từ chỗ chỉ bán nguyên liệu thô, mật ong Phong Nha giờ mang một cái tên được pháp luật bảo hộ. Với người nuôi ong vùng đệm, đó là một hướng đi bền vững hơn.
Đức Vinh (tổng hợp)
