Ô nhiễm không khí gia tăng khiến nhiều gia đình thay đổi thói quen sinh hoạt, tăng cường tiêm vaccine để bảo vệ sức khỏe hô hấp, nhất là người cao tuổi.
Phòng bệnh khi sống chung với ô nhiễm không khí: Khi bụi mịn len vào từng mái nhà
Gia đình ông Phương, 72 tuổi, sống tại phường Hoàng Mai (Hà Nội) đang trải qua những ngày “sống chung với sương mù bụi”. Ông cho biết, dù đóng kín cửa và bật máy lọc không khí suốt tuần, bụi mịn vẫn phủ một lớp mỏng trên mặt bàn chỉ sau một đêm. Thực tế này khiến vợ chồng ông phải hạn chế tối đa việc ra ngoài.
Vợ ông, 68 tuổi, có bệnh nền tăng huyết áp và tim mạch, còn bản thân ông mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD). Những ngày không khí ô nhiễm nặng, cả hai thường xuyên khó thở, ho kéo dài dù đã áp dụng nhiều biện pháp làm sạch không gian sống.
Gần một tháng nay, thay vì tập thể dục ngoài trời, vợ chồng ông dành thời gian lau dọn nhà cửa, vệ sinh đồ đạc để hạn chế bụi. Cuối tuần vừa qua, họ chủ động tiêm vaccine phòng RSV gây viêm phổi, trước đó đã tiêm cúm và phế cầu nhằm tăng cường bảo vệ đường hô hấp.
Phòng bệnh khi sống chung với ô nhiễm không khí: Thay đổi lối sống để tự bảo vệ
Tại TP HCM, vợ chồng bà Hậu, 67 tuổi, ngụ phường Tân Định, cũng hạn chế ra đường khi chất lượng không khí ở mức cảnh báo. Thay vì đi chợ mỗi ngày, bà chuyển sang mua thực phẩm cho cả tuần. Thói quen đi bộ buổi sáng được thay thế bằng tập luyện trong nhà với xe đạp tại chỗ.
Bà Hậu mắc bệnh nền đái tháo đường và gan nhiễm mỡ, vợ chồng bà duy trì việc khám sức khỏe định kỳ hàng tháng. Hơn 10 năm nay, hai ông bà đều tiêm vaccine cúm hằng năm, đồng thời đã tiêm phế cầu và dự định tiêm RSV. Theo bà Hậu, từ khi tiêm cúm đều đặn, các triệu chứng ho sốt giảm rõ rệt, sức khỏe ổn định hơn trong những đợt ô nhiễm kéo dài.
Bên cạnh đó, gia đình bà chú trọng bổ sung rau xanh, trái cây tươi trong bữa ăn hằng ngày nhằm nâng cao sức đề kháng, hạn chế tác động tiêu cực từ môi trường.
Phòng bệnh khi sống chung với ô nhiễm không khí và vai trò của vaccine
BS.CKI Nguyễn Lê Nga, Quản lý Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết Hà Nội, TP HCM và nhiều tỉnh thành thường xuyên ghi nhận mức ô nhiễm không khí cao. Có thời điểm, Hà Nội từng đứng đầu thế giới về chỉ số ô nhiễm.
Bụi mịn và khí thải từ phương tiện giao thông chứa CO₂, CO, O₃, NO₂, SO₂ có thể gây viêm đường hô hấp, làm nặng bệnh COPD, hen suyễn, gia tăng nguy cơ tim mạch, đột quỵ và ung thư. Một phân tích năm 2025 cho thấy, cứ tăng 10 mcg/m³ PM2.5 mỗi ngày làm nguy cơ mắc cúm tăng 1,5%, đồng thời gia tăng nguy cơ viêm phổi do phế cầu, đặc biệt ở người cao tuổi và trẻ nhỏ.
Theo bác sĩ Nga, ngoài việc theo dõi chỉ số chất lượng không khí, người dân cần đeo khẩu trang khi ra ngoài, giữ nhà cửa sạch sẽ, vệ sinh mũi – họng, bổ sung dinh dưỡng hợp lý và hạn chế vận động ngoài trời khi ô nhiễm nặng. Người cao tuổi, trẻ em và người có bệnh nền nên tiêm vaccine để tăng cường miễn dịch.
Hiện Việt Nam lưu hành 4 loại vaccine cúm phòng các chủng A/H3N2, A/H1N1 và cúm B, tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên và cần nhắc lại hằng năm. Vaccine RSV gồm loại của Pfizer dành cho mẹ bầu 24–36 tuần và người từ 60 tuổi, cùng vaccine của GSK cho người trên 60 tuổi. Ngoài ra, vaccine phế cầu có nhiều loại phù hợp từng độ tuổi và tiền sử tiêm chủ.
Bác sĩ khuyến cáo, bên cạnh cúm, RSV và phế cầu, người dân cũng nên chủ động phòng ngừa các bệnh lây qua đường hô hấp khác như sởi, não mô cầu, thủy đậu bằng cách tiêm vaccine đầy đủ tại các cơ sở y tế uy tín.
Theo: VnExpress
