Quay lén giáo viên: quyền riêng tư học đường và những tranh cãi mới

Quay lén giáo viên tại Việt Nam có thể bị cấm hoàn toàn trong Điều lệ trường học, nhằm ngăn chặn tình trạng bắt nạt trực tuyến đang gia tăng.

Nguy cơ từ việc quay lén giáo viên

Măm 2025 Vấn nạn học sinh ghi hình trái phép trong lớp học đang thúc đẩy các nhà quản lý giáo dục tại Việt Nam tìm kiếm giải pháp pháp lý mạnh mẽ hơn. Sở Giáo dục và Đào tạo Lâm Đồng là đơn vị tiên phong đề xuất đưa hành vi quay lén và phát tán hình ảnh giáo viên vào danh sách cấm. Động thái này xuất phát từ việc các đoạn video ngắn thường xuyên xuất hiện trên các nền tảng mạng xã hội, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín của những người đứng trên bục giảng.

Trong nhiều trường hợp, những khoảnh khắc đời thường hoặc sự sơ ý của giáo viên đã bị học sinh khai thác để làm nội dung câu tương tác. Việc này không chỉ xâm phạm quyền riêng tư mà còn tạo ra áp lực tâm lý đè nặng lên các thầy cô giáo mỗi khi bước vào lớp. Hệ quả là một môi trường giáo dục thiếu đi sự tin tưởng lẫn nhau, nơi giáo viên luôn phải dè chừng mọi hành động của mình vì sợ bị ghi hình và phát tán.

Tại TP.HCM và Đồng Nai, các nhà chức trách cũng ghi nhận nhiều vụ việc bạo lực học đường bắt nguồn từ những hình ảnh quay lén. Khi những mâu thuẫn cá nhân bị đưa lên mạng xã hội, chúng dễ dàng bị đẩy đi xa hơn thực tế, dẫn đến sự can thiệp tiêu cực của cộng đồng mạng. Vì vậy, đề xuất cấm quay lén không chỉ để bảo vệ giáo viên mà còn nhằm thiết lập lại kỷ cương và sự tôn trọng tối thiểu trong không gian trường học.

Quy tắc mới về hành vi quay lén giáo viên trên mạng

Dự thảo Điều lệ trường phổ thông đang được lấy ý kiến đã mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với các hành vi của học sinh trên không gian mạng. Theo đó, học sinh không được phép thực hiện các hành động xúc phạm danh dự, nhân phẩm của giáo viên và bạn học, bất kể là ngoài đời thực hay qua internet. Quy định này được xem là một sự thừa nhận rằng không gian ảo có tác động thực tế và mạnh mẽ đến đời sống học đường hiện nay.

Các địa phương như Bắc Ninh, Hà Tĩnh và Sơn La đều nhấn mạnh rằng cần có những hướng dẫn cụ thể hơn về việc sử dụng mạng xã hội của học sinh. Việc cấm quay lén giáo viên được coi là một phần của chiến lược phòng chống bắt nạt trực tuyến rộng lớn hơn. Những hành vi tưởng chừng như vô hại nhưng nếu được thực hiện một cách lén lút và không có sự đồng ý sẽ bị coi là vi phạm nghiêm trọng quy tắc ứng xử của nhà trường.

Bên cạnh đó, việc quản lý các thiết bị điện tử cá nhân trong giờ học cũng là một yếu tố then chốt. Theo quy định hiện hành, học sinh chỉ được dùng điện thoại khi có sự cho phép của giáo viên và vì mục đích học tập. Việc thực hiện nghiêm túc quy định này sẽ trực tiếp làm giảm khả năng xảy ra các hành vi ghi âm, ghi hình lén lút, từ đó bảo vệ không gian sư phạm được an toàn và tập trung hơn.

Tính pháp lý của lệnh cấm quay lén giáo viên trong điều lệ

Tuy nhiên, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đưa ra một cái nhìn thận trọng về việc đưa chi tiết lệnh cấm quay lén vào văn bản ngành. Bộ giải trình rằng pháp luật Việt Nam hiện đã có các quy định về an ninh mạng và quyền cá nhân để xử lý những sai phạm này. Việc nhắc lại hoặc cụ thể hóa quá mức có thể dẫn đến sự trùng lặp không cần thiết trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.

Lập luận của Bộ dựa trên nguyên tắc tính thống nhất của pháp luật, nơi các quy định chuyên ngành không nên lấn sân sang các đạo luật lớn hơn như Luật An toàn thông tin. Nếu Điều lệ trường phổ thông quy định quá chi tiết, nó có thể trở nên xơ cứng và khó điều chỉnh khi các luật liên quan được sửa đổi. Thay vào đó, dự thảo tập trung vào các khái niệm bao quát hơn để đảm bảo tính linh hoạt trong quá trình áp dụng tại các cơ sở giáo dục.

Dù có những khác biệt trong cách tiếp cận, mục tiêu cuối cùng vẫn là tăng cường kỷ cương học đường và bảo vệ các chủ thể trong giáo dục. Việc tiếp thu ý kiến của các địa phương theo hướng mở rộng phạm vi nghiêm cấm cho thấy sự cầu thị của cơ quan soạn thảo. Mọi nỗ lực đều hướng tới việc ngăn chặn những hành vi lợi dụng công nghệ để gây hại đến danh dự của người khác, giữ gìn môi trường sư phạm lành mạnh.

Theo: Báo Dân trí