Do khu vực phát lộ đang sạt lở nghiêm trọng, cơ quan chức năng đề xuất khai quật khẩn cấp tàu gỗ cổ Hội An và di dời toàn bộ về bảo tàng để bảo tồn lâu dài.
Tàu gỗ cổ Hội An phát lộ trở lại giữa sạt lở bờ biển
Ngày 12/11, Trung tâm Bảo tồn Di sản văn hóa Hội An cho biết đã họp với Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng về phương án xử lý con tàu gỗ nghi cổ phát hiện trên bãi biển phường Hội An Tây (thuộc thành phố Đà Nẵng, trước đây là tỉnh Quảng Nam).
Ông Phạm Phú Ngọc, Phó giám đốc Trung tâm, cho hay con tàu hiện lộ diện rõ ràng hơn so với lần phát hiện đầu tiên năm 2023. Tàu có kích thước khá lớn, nhiều cấu kiện làm từ gỗ nguyên khối, trọng lượng nặng, và một phần thân tàu đã bị sóng biển ăn mòn.
Bờ biển khu vực này đang sạt lở nghiêm trọng, khiến tàu liên tục bị vùi lấp rồi lại phát lộ theo thủy triều. Vì vậy, phương án bảo tồn tại chỗ được đánh giá là không khả thi. Trung tâm đề xuất di dời toàn bộ tàu về khuôn viên Bảo tàng Hội An để bảo quản và trưng bày lâu dài.
Tàu gỗ cổ Hội An cần được khai quật theo phương pháp “ướt”
Đại diện Trung tâm Bảo tồn Di sản văn hóa Hội An cho rằng nên tiến hành khai quật khẩn cấp con tàu theo phương pháp “khai quật ướt” — tức là dùng máy bơm hút cát, nước ra bên ngoài, kết hợp hệ thống chắn nước bảo vệ di vật trong suốt quá trình làm việc.
Theo kết quả khảo sát, cấu trúc tàu còn khá nguyên vẹn nên khả năng trục vớt nguyên khối là rất cao. Sau khi vận chuyển về bảo tàng, tàu sẽ được ngâm trong môi trường đặc biệt để xả mặn và bảo quản nhằm phục vụ nghiên cứu, trưng bày.
Các chuyên gia lưu ý, khai quật khảo cổ dưới nước là công việc đòi hỏi chuyên môn cao. Khi di vật gỗ được đưa lên khỏi môi trường tự nhiên, nếu không được bảo quản đúng quy trình, sẽ nhanh chóng phân rữa. Vì thế, việc đánh giá, khai quật và bảo tồn phải được tính toán kỹ lưỡng.
Khẩn trương bảo vệ hiện trường và chuẩn bị khai quật con tàu cổ
Một số ý kiến nhận định trong lòng con tàu có thể chứa nhiều di vật quý như gốm, đồ dùng có niên đại cao, nên cần hết sức thận trọng khi khai quật. Trong lúc chờ hoàn tất thủ tục, cơ quan chức năng phải bảo vệ nghiêm ngặt hiện trường, tránh tác động từ sóng biển và người dân.
Ông Hà Vỹ, Phó giám đốc Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng, cho biết việc đưa con tàu lên bờ không chỉ là khai quật mà còn là quá trình trục vớt phức tạp, cần tính toán kỹ lưỡng và có ý kiến của các cơ quan chuyên môn.
Ông Vỹ yêu cầu Trung tâm Bảo tồn Di sản văn hóa Hội An xây dựng phương án chi tiết, dự toán kinh phí rõ ràng để trình cấp trên xin chủ trương khai quật khẩn cấp. Trước mắt, địa phương phải bảo vệ nghiêm hiện trường, hạn chế tác động thiên nhiên gây hư hại hiện vật.
Năm 2024, các chuyên gia từng xác định tàu gỗ cổ Hội An có cấu trúc kết hợp giữa kỹ thuật đóng tàu Đông Nam Á và Trung Quốc, nhiều khả năng có niên đại từ cuối thế kỷ XIV đến XVI. Sau thời gian bị vùi lấp, đến tháng 11/2025, thân tàu lại lộ ra, cho thấy giá trị khảo cổ đặc biệt của di sản dưới lòng biển miền Trung.
Theo: Dân Trí
