HÀ NỘI – Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Lê Trung Hiếu chỉ ra nghịch lý: ẩm thực vỉa hè mang lại giá trị văn hóa và kinh tế lớn cho Thủ đô, nhưng vẫn bị bỏ ngỏ trong quản lý.
- Sun Group được chấp thuận xây khu đô thị Bình Quới – Thanh Đa gần 99.000 tỷ đồng
- Hàng trăm xã ở Lai Châu, Điện Biên, Sơn La và Lào Cai trước nguy cơ lũ quét
- Vé xem chung kết World Cup 2026 lập kỷ lục đắt nhất lịch sử thể thao Mỹ
Theo ông, Hà Nội hiện có hơn 20.000 cơ sở kinh doanh ăn uống, đóng góp 20-25% doanh thu du lịch Thủ đô. Nhiều trong số đó là hàng quán vỉa hè, tồn tại giữa lúc thành phố loay hoay giữa việc giữ và bỏ. Buổi sáng ở phố cổ bắt đầu bằng bếp than đỏ lửa lúc sáu giờ. Người ta ngồi ghế nhựa thấp, sát mặt đất, sát nhau. Nhà văn Thạch Lam từng viết: “Quà tức là một phần cái linh hồn của Hà Nội”. Người ăn vẫn ngồi cạnh miệng cống, dưới bức tường rêu mốc. Ông Hiếu gọi đó là “nhếch nhác quý tộc” — thứ văn hóa vỉa hè mà thành phố vẫn tự hào.
Nhưng sự nhếch nhác không tạo ra giá trị thặng dư. Từ khóa “street food Hanoi” tăng tìm kiếm 30-40% mỗi năm, theo báo cáo các nền tảng du lịch trực tuyến. Phần lớn giá trị đó vẫn chảy tự phát, chưa thành một ngành công nghiệp có chuỗi giá trị rõ ràng. Bangkok từng dẹp sạch hàng rong để lập trật tự. Sau đó chính quyền nhận ra: xóa hàng rong là xóa linh hồn thành phố. Họ chọn cách khác — cấp phép, kiểm soát vệ sinh, giữ hàng quán lại.
Seoul quy hoạch bài bản các chợ đêm Gwangjang, Myeongdong. Khách du lịch vẫn đến, vệ sinh vẫn đảm bảo. Ông Hiếu dẫn ra hai mô hình này như câu trả lời cho Hà Nội: không phải cấm để dẹp, mà tổ chức để phát triển. Ông đề xuất một mã số định danh cho từng gánh hàng — bún ốc, bánh tôm, phở gia truyền. Thực khách quét mã, biết được nguồn gốc nguyên liệu, lịch sử kiểm tra vệ sinh, câu chuyện di sản ba đời phía sau nồi nước dùng. Mô hình này đã chạy ở một số thành phố Nhật Bản, nơi quầy ăn đường phố gắn mã QR kèm hồ sơ vệ sinh định kỳ.
Một vài quán phở lâu đời ở Hà Nội đã tự làm việc này. Nhưng ông Hiếu cho rằng cần một chiến lược đồng bộ — Có chính quyền, tổ chức du lịch, và chính người bán hàng cùng vào cuộc. Cuối bài viết, ông nhắc lại hình ảnh bốn người bạn quanh nồi ốc luộc, gió thổi lá sấu rơi trên vỉa hè mùa thu. Không có gì lớn lao trong khoảnh khắc đó. Nhưng theo ông, chính những góc nhỏ ấy mới làm nên một thành phố đáng sống — không chỉ đo bằng những tòa nhà cao.
Trần Thu (tổng hợp)
