Hít phải khói đám cháy có thể gây bỏng đường thở, tổn thương phổi, nhiễm độc khí CO, dẫn đến suy hô hấp, ngừng tim và tử vong chỉ sau vài giờ nếu không xử lý kịp thời.
Hít phải khói đám cháy và các tổn thương do nhiệt
Theo ThS.BS Phùng Thị Thơm (Khoa Hô Hấp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội), khói từ đám cháy là hỗn hợp muội than, hạt mịn và nhiều hóa chất độc như CO, SO₂, CN, NH₃, formaldehyde… Khi xâm nhập vào cơ thể, khói gây ba nhóm tổn thương chính, trong đó đầu tiên là tác hại do nhiệt.
Khói nóng có thể gây bỏng niêm mạc mũi, miệng, hầu họng hoặc nắp thanh quản. Tổn thương này ít khi lan xuống đường hô hấp dưới vì hệ thống hô hấp có khả năng làm mát nhanh. Ví dụ, luồng khói 142°C khi đi vào mũi có thể giảm còn khoảng 38°C khi tới cuối khí quản. Tuy nhiên, nếu khói chứa hơi nước hoặc axit, bỏng nhiệt sâu có thể xảy ra, gây hẹp đường thở và làm tăng nguy cơ suy hô hấp. Mặc dù không phải nguyên nhân trực tiếp gây tử vong, tổn thương do nhiệt vẫn khiến đường thở phù nề và cản trở hô hấp.
Tổn thương hóa học ở đường hô hấp dưới
Các hóa chất độc hại trong khói dễ gây kích ứng niêm mạc phế quản và phổi. Khi đó, tình trạng sung huyết, phù nề, tăng tiết dịch và phản ứng viêm xảy ra mạnh mẽ. Hậu quả là co thắt phế quản, xẹp đường thở và phù phổi, khiến người bị nạn có nguy cơ suy hô hấp cấp, nhiễm trùng nặng hoặc tử vong.
Ngay cả khi đã thoát khỏi đám cháy, nạn nhân vẫn có thể đối mặt biến chứng muộn như viêm khí – phế quản, giãn phế quản, viêm tắc nghẽn tiểu phế quản hoặc viêm phổi do hít khói. Những biến chứng này có tỷ lệ tử vong cao trong 10 ngày đầu. Người may mắn sống sót vẫn có thể chịu di chứng kéo dài đến 6 tháng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng phổi.
Đây là nguyên nhân chính gây tử vong khi hít phải khói. Khi cháy xảy ra trong không gian kín, lửa tiêu thụ oxy và sinh ra khí CO. Loại khí này có ái lực với hemoglobin cao gấp 250 lần oxy, khiến CO chiếm chỗ oxy trên hồng cầu. Khi oxy không được vận chuyển đến tim và não, nạn nhân dễ rơi vào trạng thái hôn mê, ngừng tim và tử vong trong vài giờ.
Cách phòng ngừa và xử lý khi hít phải khói
Bác sĩ Thơm khuyến cáo các gia đình nên trang bị mặt nạ phòng độc đạt chuẩn, phù hợp cho cả người lớn lẫn trẻ em, đồng thời sử dụng hệ thống báo cháy và cảm biến khói cho nhà ở và chung cư.
Nếu bị mắc kẹt trong đám cháy, cần bình tĩnh, dùng khăn hoặc vải ướt che miệng – mũi để giảm lượng khói hít vào. Di chuyển thấp sát sàn, hạn chế đi qua vùng khói dày. Nếu phải ở trong phòng kín, cần dùng khăn ướt hoặc quần áo che kín khe cửa để giảm khói tràn vào cho đến khi được cứu.
Người hít phải khói cần sơ cứu và đưa đến bệnh viện sớm để đánh giá tổn thương. Nếu có dấu hiệu suy hô hấp như thở hụt hơi, đau ngực, choáng váng hoặc lú lẫn, cần hỗ trợ oxy hoặc đặt nội khí quản trước khi phù nề đường thở xảy ra. Ngay cả khi không có triệu chứng, nạn nhân vẫn cần được theo dõi vì có thể khởi phát muộn sau 36 giờ.
Theo: VnExpress
