Lễ hội Côn Sơn – Kiếp Bạc là hành trình trở về với cội nguồn linh thiêng, kết nối chiều sâu tâm linh – văn hóa của Hải Phòng – Hải Dương hôm nay.
- “Khổng Tử họ gì?” – Câu hỏi dễ ăn điểm lại thành bẫy trong kỳ thi công chức Trung Quốc – Hải Phòng Mới
- Bến Đò Vạn và cây Cầu Mới, Nhà Thờ Xưa
- Người khôn ngoan dửng dưng: Nghệ thuật buông bỏ sống sâu
Một vùng đất – ba bậc thánh – ngàn năm linh khí hội tụ
Không phải ngẫu nhiên mà người xưa truyền tụng: “Côn Sơn, Kiếp Bạc, bên sông, bên núi, có người anh hùng.” Nằm ở phía đông của tỉnh Hải Dương – giáp ranh với vùng Hải Phòng cũ – Côn Sơn – Kiếp Bạc từ lâu đã trở thành chốn hành hương không thể thiếu trong tâm thức người Việt.
Côn Sơn gắn liền với tên tuổi Đại thi hào Nguyễn Trãi, người từng về đây ở ẩn và viết nên những trang bất hủ về nhân nghĩa, trí tuệ. Kiếp Bạc là nơi Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn trấn thủ, luyện binh đánh giặc Nguyên – Mông. Gần đó là đền thờ Phật hoàng Trần Nhân Tông, người sáng lập thiền phái Trúc Lâm, kết tinh Phật pháp với cốt cách dân tộc.
Ba con người – ba biểu tượng – hội tụ trên một vùng địa linh. Và lễ hội Côn Sơn – Kiếp Bạc chính là cuộc trở về của dân tộc với những giá trị sống đã từng làm nên hồn cốt Đại Việt.
Lễ hội Côn Sơn – Kiếp Bạc: Hơn cả một sự kiện văn hoá
Lễ hội truyền thống nơi đây diễn ra hai lần mỗi năm: mùa xuân vào rằm tháng Giêng, mùa thu vào rằm tháng Tám, thu hút hàng chục vạn du khách khắp cả nước.
Phần lễ trang nghiêm: Dâng hương tưởng niệm, lễ rước bộ – thuỷ, tế lễ cổ truyền, đặc biệt là lễ cầu an, cầu quốc thái dân an được tổ chức tại Đền Kiếp Bạc – nơi linh thiêng được mệnh danh là “địa linh trấn giữ Long Mạch quốc gia”.
Phần hội rộn ràng: Đấu vật, đua thuyền, biểu diễn nghệ thuật, thi viết thư pháp, thi kể chuyện lịch sử, tái hiện trận chiến chống giặc Nguyên – Mông… Tất cả tạo nên không gian sống động, gợi mở cả một thời oanh liệt qua từng nốt nhạc chiêng trống.
Nhưng vượt lên trên tất cả, đây là nơi nhân dân trở về với cội nguồn, nơi đạo lý, nhân nghĩa, tinh thần hòa hợp – an nhiên – dân tộc được thắp sáng.
Hải Phòng – Hải Dương: Cặp bờ văn hoá, từ lịch sử đến hiện tại
Sau khi Hải Phòng và Hải Dương sáp nhập, Côn Sơn – Kiếp Bạc không còn là di sản riêng của một tỉnh, mà trở thành vùng tâm linh trung tâm của toàn bộ thành phố Hải Phòng Mới.
Xét về địa lý, đền Kiếp Bạc chỉ cách ranh giới huyện Thuỷ Nguyên (Hải Phòng) chưa đầy 20km, nối bằng những nhánh sông chảy qua sông Kinh Môn, nơi bao đời người dân đôi bờ gắn bó như một.
Về văn hoá, nhân dân Hải Phòng – nhất là vùng An Dương, An Lão, Thuỷ Nguyên – từ lâu đã coi Côn Sơn – Kiếp Bạc là chốn tâm linh quen thuộc. Họ đến không chỉ để cầu an, mà để giữ đạo hiếu, để học gương trung nghĩa, để dạy con cái về lòng biết ơn và cốt cách người quân tử.
Lễ hội vì thế, trở thành cầu nối tâm linh của hai vùng đất, một mối tương thông tự nhiên giữa đồng bằng và ven biển, giữa cốt cách của người đất học với khí chất hào sảng của dân chài ven sông.
Sức sống hiện đại trong không gian cổ
Không bị “bảo tàng hoá”, lễ hội Côn Sơn – Kiếp Bạc vẫn sống động và giàu tính thời đại. Những năm gần đây, Ban tổ chức đã ứng dụng công nghệ số vào việc truyền hình trực tiếp, thuyết minh số, mã QR giới thiệu di tích, tổ chức cuộc thi online tìm hiểu về các danh nhân gắn với Côn Sơn – Kiếp Bạc.
Không gian lễ hội cũng mở rộng, kết nối với các làng nghề như gốm Chu Đậu, bánh đậu xanh, rượu Phú Lộc…, tạo thành chuỗi trải nghiệm đa chiều về văn hoá, ẩm thực, tâm linh.
Đặc biệt, với tiềm năng mới sau sáp nhập, thành phố Hải Phòng Mới đang lên kế hoạch kết nối du lịch tâm linh Côn Sơn – Kiếp Bạc với Đền Trạng Trình, chùa Dư Hàng, đền Nghè, xây dựng “Tuyến hành hương danh nhân” độc đáo duy nhất ở miền Bắc.
Hành hương không chỉ là tín ngưỡng – đó là giáo dục
Côn Sơn – Kiếp Bạc dạy ta nhiều hơn là sự ngưỡng vọng. Đó là nơi để cha mẹ dắt con về lại cội nguồn, là lớp học sống động về sử Việt, về thiền học, về sự kết hợp hài hoà giữa đạo lý và hành động.
Côn Sơn – nơi Nguyễn Trãi viết nên những áng thơ bất hủ:
“Côn Sơn suối chảy rì rầm
Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai…”
Không gian ấy dạy cho người trẻ biết lắng nghe. Còn Kiếp Bạc, nơi Trần Hưng Đạo từng viết “Hịch tướng sĩ”, lại nhắc nhở về lòng trung quân ái quốc, về đạo làm tướng, làm dân – những điều tưởng cũ nhưng chưa bao giờ lỗi thời.
Khi những bài học đạo đức lạc lõng trong trường học, thì lễ hội chính là nơi bù đắp, là môi trường giáo dục sâu sắc mà không cần bài giảng.
Một nhịp cầu văn hoá – tâm linh – lịch sử nối dài nghìn năm
Trong bức tranh mới của Hải Phòng Mới, lễ hội Côn Sơn – Kiếp Bạc không chỉ là một di sản văn hoá – mà là sợi dây thiêng liêng nối kết chiều sâu tâm linh và bản sắc vùng miền. Đó là nơi quá khứ vang vọng trong hiện tại. Nơi người Hải Phòng – Hải Dương không còn nhìn nhau qua địa giới hành chính, mà cùng nhau bước trên hành trình đi tìm cội nguồn dân tộc.
Bởi vùng đất này – từ con suối Côn Sơn trong veo đến khúc sông Kiếp Bạc lặng lờ – vẫn ngày đêm chảy qua tim mỗi người Việt như một lời gọi trở về.
