Việc thảm nhựa lên những con đường gạch cổ ở làng Hành Thiện đang gây tranh cãi về việc làm sao để phát triển mà không xóa sổ bản sắc truyền thống.
- Thịt bò giả: Công nghệ phù phép lợn nái thành đặc sản tại TP.HCM
- Lăng vua Hiệp Hòa giữa rừng thông Huế có gì khác biệt?
- Tổng thống Trump tới Bắc Kinh: Nỗ lực xoa dịu căng thẳng và định hình tương lai quan hệ Mỹ – Trung
Bảo tồn thảm nhựa làng cổ trước sức ép của hiện đại hóa
Câu chuyện thảm nhựa đường tại làng cổ Hành Thiện, xã Xuân Hồng, đang thu hút sự chú ý của dư luận về ranh giới giữa tiện ích và bảo tồn. Hệ thống đường gạch nghiêng bao quanh làng đã có tuổi đời 85 năm, trở thành một phần không thể thiếu trong ký hiệu nhận diện của vùng đất hiếu học này. Nhiều ý kiến cho rằng, việc hiện đại hóa hạ tầng là cần thiết nhưng không nên đánh đổi bằng cách xóa bỏ những lớp trầm tích văn hóa lâu đời.
Đường làng trong tâm thức người Việt không chỉ là hạ tầng giao thông mà còn là không gian chứa đựng ký ức và những giá trị tinh thần thiêng liêng. Đó là nơi diễn ra các sinh hoạt cộng đồng, các đám rước lễ hội và là dấu ấn đặc trưng để những người con xa xứ nhận ra quê hương mình. Việc biến những ngôi làng trăm năm tuổi trở nên giống hệt phố thị là một sự thay thế giản đơn nhưng để lại nhiều hệ lụy về mặt văn hóa.
Thách thức lớn nhất trong hiện đại hóa nông thôn là làm sao để đời sống văn minh hơn nhưng ký ức không bị xóa nhòa dưới những mặt đường bê tông phẳng lỳ. Sự phát triển đúng nghĩa phải làm cho quá khứ tiếp tục sống trong hiện tại và trở thành nguồn lực thúc đẩy tương lai. Khi bản sắc bị nghiền phẳng, quê hương sẽ trở nên vô danh và phai nhạt trong tâm trí của chính những người cư ngụ tại đó.
Bài học kinh nghiệm từ mô hình bảo tồn quốc tế
Việc nâng cấp hạ tầng không nhất thiết phải đồng nghĩa với việc xóa bỏ hoàn toàn các giá trị cũ của không gian làng quê. Có nhiều giải pháp kỹ thuật như gia cố nền đường, xử lý thoát nước và sử dụng vật liệu tương thích để giữ bề mặt truyền thống trong khi vẫn đảm bảo an toàn giao thông. Vấn đề cốt lõi là liệu chúng ta có đặt văn hóa vào bài toán thiết kế ngay từ khi bắt đầu triển khai các dự án hay không.
Nhật Bản cung cấp một ví dụ điển hình về việc bảo tồn các khu vực quần thể công trình truyền thống thông qua sự hợp tác giữa cư dân và chính quyền. Họ không chỉ bảo vệ từng ngôi nhà riêng lẻ mà giữ gìn cả cảnh quan phố, môi trường sống và nếp sinh hoạt hàng ngày của người dân. Di sản sống chỉ có thể được bảo vệ hiệu quả khi có sự tham gia trực tiếp của cộng đồng chứ không chỉ bằng những mệnh lệnh hành chính đơn thuần.
Hiện nay, nhiều làng quê Việt Nam đang rơi vào trạng thái “lưng chừng” khi tiện nghi hơn nhưng lại nghèo bản sắc hơn do quá trình đô thị hóa đơn điệu. Để bảo vệ nguồn lực ký ức, các địa phương cần có bộ quy chuẩn mềm về vật liệu, màu sắc và không gian cho các làng truyền thống. Chỉ khi đặt người dân vào vị trí trung tâm, chúng ta mới có thể giữ gìn được văn hóa ngay dưới từng bước chân mỗi ngày.
Theo: Báo Dân trí
