Vì sao nhân loại phải chờ đợi hơn năm mươi năm để quay trở lại Mặt Trăng?

Quay trở lại Mặt Trăng hiện là ưu tiên hàng đầu, khi Mỹ đối mặt với sự cạnh tranh từ Trung Quốc cùng mục tiêu thám hiểm Sao Hỏa trong tương lai gần.

Cuộc đua quyền lực và sự sụt giảm nguồn lực đầu tư

Để hiểu tại sao có sự gián đoạn dài như vậy, các nhà quan sát cho rằng cần nhìn lại bối cảnh những năm 1957 khi “khoảnh khắc Sputnik” gây rúng động thế giới. Sự kiện Liên Xô phóng vệ tinh nhân tạo đầu tiên không chỉ là thành tựu khoa học mà còn là lời cảnh báo về khả năng tấn công bằng vũ khí hạt nhân từ quỹ đạo. Chính nỗi sợ hãi này đã biến không gian thành một chiến trường thay thế, nơi các siêu cường phô diễn sức mạnh công nghệ vượt trội để thu hút sự ủng hộ từ các quốc gia trẻ.

Tuy nhiên, sau khi đạt được vạch đích với chuyến đổ bộ của Apollo 11, động lực duy trì ngân sách cho NASA bắt đầu lung lay dưới thời Tổng thống Richard Nixon. Khác với những người tiền nhiệm, ông Nixon hướng tới một chương trình vũ trụ có chi phí phải chăng hơn và tập trung nguồn lực vào dự án tàu con thoi. Việc chấm dứt tài trợ cho chương trình Apollo vào năm 1972 đã khép lại một chương huy hoàng nhưng cũng đầy tốn kém của ngành hàng không vũ trụ Mỹ.

Nhiều ý kiến từ giới phân tích cho rằng Mỹ đã mất đi lý do tồn vong để tiếp tục quay lại không gian trong suốt nhiều thập kỷ sau đó. Khi mối đe dọa sinh tồn từ cuộc đối đầu trực diện không còn hiện hữu như thời Chiến tranh Lạnh, các ưu tiên kinh tế và xã hội trong nước đã chiếm chỗ của tham vọng vươn tới các vì sao. Sự sụt giảm ngân sách từ hơn 4% xuống còn dưới 0,4% tổng chi tiêu liên bang là minh chứng rõ nhất cho sự thay đổi tư duy quản lý này.

Hình ảnh tàu vũ trụ Orion trên hành trình đưa con người bay quanh Mặt Trăng trong sứ mệnh Artemis 2. (Ảnh: Chụp màn hình báo Cafef).

Quay trở lại Mặt Trăng để chinh phục những chân trời mới

Hiện nay, thế giới đang chứng kiến một cuộc cạnh tranh không gian mới với sự tham gia mạnh mẽ của các quốc gia châu Á, đặc biệt là Trung Quốc. Giới lãnh đạo quân sự và chính trị Mỹ thống nhất rằng họ đang bước vào một giai đoạn đối đầu mới, dù tính chất không còn mang tính đe dọa hủy diệt như trước. Việc Trung Quốc đặt mục tiêu đổ bộ trước năm 2030 đã tạo ra một áp lực chính trị mới, buộc NASA phải đẩy nhanh tiến độ của chương trình Artemis.

Sự khác biệt giữa Artemis và Apollo nằm ở mục đích cuối cùng: thay vì chỉ cắm cờ, mục tiêu lần này là xây dựng nền tảng kiến thức để ở lại lâu dài. Các chuyên gia chỉ ra rằng việc thiết lập căn cứ tại cực nam sẽ cung cấp những kỹ năng thiết yếu cho hành trình tiếp theo hướng tới hành tinh đỏ. Đây không còn là một cuộc đua về hình ảnh mà là một kế hoạch chiến lược nhằm khai thác tài nguyên và mở rộng không gian sống cho con người trong tương lai.

Mặc dù sứ mệnh Artemis 2 đã bắt đầu những bước đi đầu tiên, nhưng hành trình phía trước vẫn còn nhiều rào cản cần vượt qua sau nhiều lần trì hoãn do sự cố kỹ thuật. Tuy nhiên, cam kết của các nhà lãnh đạo không gian hiện nay là sẽ không bao giờ từ bỏ sự hiện diện tại đây một lần nữa. Với sự hỗ trợ của các công nghệ hiện đại, nhân loại đang nỗ lực tái lập vị thế của mình trên bản đồ vũ trụ, hướng tới những mục tiêu xa xôi hơn ngoài hệ Mặt trời.

Theo: CafeF