Khi thời tiết chuyển lạnh, việc duy trì chế độ ăn đa dạng với nấm tuyết, măng tây, củ cải trắng, gừng và trái cây giàu vitamin C có thể góp phần bổ sung dưỡng chất, hỗ trợ sức khỏe đường hô hấp.
- Mưa lớn kéo dài, nhiều khu vực đối mặt nguy cơ thiên tai
- Sóng biển xâm thực hơn 20m, Huế rà soát phương án di dời dân
- Nữ tài xế Hải Phòng bị phạt vì dùng điện thoại khi lái xe
Không khí lạnh, khô và sự thay đổi nhiệt độ đột ngột có thể khiến cổ họng khô rát, khàn tiếng, ho hoặc gây cảm giác khó chịu ở đường hô hấp. Đây cũng là thời điểm các bệnh như cảm lạnh, cúm, viêm họng, hen suyễn và viêm phổi có thể gia tăng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính.
Theo hướng dẫn chăm sóc sức khỏe mùa lạnh được Bộ Y tế công bố, người dân cần chú ý giữ ấm cơ thể, ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, tăng cường rau xanh, trái cây và duy trì vận động phù hợp. Bên cạnh những biện pháp này, lựa chọn thực phẩm hợp lý cũng là cách giúp cơ thể được cung cấp đủ nước, vitamin, khoáng chất và các dưỡng chất cần thiết.
Không có một loại thực phẩm riêng lẻ nào có thể làm sạch phổi, ngăn ngừa hoàn toàn bệnh hô hấp hoặc thay thế thuốc điều trị. Tuy nhiên, chế độ ăn cân bằng, kết hợp nhiều nhóm thực phẩm có thể góp phần duy trì hoạt động bình thường của cơ thể và hệ miễn dịch.
Dưới đây là 5 thực phẩm quen thuộc có thể luân phiên sử dụng trong bữa ăn gia đình vào những ngày thời tiết lạnh.
5 thực phẩm quen thuộc nên bổ sung trong mùa lạnh
. Nấm tuyết trắng giúp đa dạng thực đơn
Nấm tuyết trắng, còn gọi là ngân nhĩ, là nguyên liệu thường được sử dụng trong các món chè, súp và món hầm. Loại nấm này có kết cấu mềm, hơi dai, chứa một lượng chất xơ nhất định và dễ kết hợp với nhiều nguyên liệu khác.
Khi chế biến thành chè, canh hoặc súp, nấm tuyết còn góp phần bổ sung nước cho cơ thể. Những món ăn dùng khi còn ấm có thể tạo cảm giác dễ chịu, nhất là trong những ngày cổ họng thường xuyên bị khô do thời tiết hanh lạnh.
Tuy nhiên, không nên hiểu rằng nấm tuyết có khả năng chữa ho, tiêu đờm hoặc phục hồi tổn thương phổi. Giá trị của thực phẩm này chủ yếu nằm ở việc bổ sung chất xơ, làm phong phú bữa ăn và cung cấp thêm nước khi được chế biến thành món dạng lỏng.
Khi sử dụng, nên chọn nấm có nguồn gốc rõ ràng, không bị ẩm mốc hoặc có mùi bất thường. Nấm khô cần được ngâm, rửa sạch và nấu chín kỹ; người từng dị ứng với nấm nên thận trọng khi sử dụng.
. Măng tây cung cấp vitamin và chất chống oxy hóa
Măng tây có thể được chế biến theo nhiều cách như luộc, hấp, xào hoặc nấu súp. Đây là nguồn cung cấp folate, vitamin C, vitamin K cùng một số chất chống oxy hóa, tham gia vào nhiều hoạt động quan trọng của cơ thể, trong đó có chức năng miễn dịch.
Việc bổ sung rau xanh thường xuyên giúp cung cấp vitamin, khoáng chất và chất xơ, góp phần duy trì chế độ ăn cân bằng trong mùa lạnh. Măng tây cũng có thể kết hợp với thịt gà, cá, trứng hoặc các loại đậu để tạo thành những bữa ăn đa dạng dưỡng chất.
Do có thời gian chế biến tương đối nhanh, loại rau này phù hợp với cách hấp hoặc luộc vừa chín tới để giữ độ giòn và hạn chế thất thoát một số vitamin nhạy cảm với nhiệt. Nếu chế biến bằng cách xào, nên sử dụng lượng dầu vừa phải và tránh nấu quá lâu.
Dù có nhiều dưỡng chất, măng tây không phải thực phẩm đặc trị bệnh phổi. Việc sử dụng cần được đặt trong tổng thể chế độ ăn đa dạng, có đủ chất đạm, chất béo lành mạnh và trái cây.
. Củ cải trắng bổ sung nước và chất xơ
Củ cải trắng là nguyên liệu quen thuộc trong nhiều gia đình Việt Nam. Với hàm lượng nước tương đối cao, loại củ này còn cung cấp chất xơ cùng một số vitamin và khoáng chất, có thể chế biến thành nhiều món ăn nhờ vị ngọt nhẹ.
Vào những ngày nhiệt độ giảm, một bát canh củ cải nóng vừa giúp bữa ăn thêm phong phú, vừa góp phần bổ sung nước. Đây là điều cần lưu ý bởi khi trời lạnh, cảm giác khát thường giảm khiến một số người vô tình uống ít nước hơn nhu cầu của cơ thể.
Bên cạnh đó, củ cải trắng chứa các hợp chất thực vật thuộc nhóm glucosinolate. Những hợp chất này được quan tâm trong các nghiên cứu về dinh dưỡng và sức khỏe, nhưng chưa thể từ đó kết luận rằng ăn củ cải có khả năng ngăn ngừa hoặc điều trị bệnh hô hấp ở người.
Để tăng giá trị dinh dưỡng, có thể kết hợp củ cải với thịt nạc, sườn hoặc cá và các loại rau khác. Người có hệ tiêu hóa nhạy cảm nên sử dụng lượng vừa phải vì ăn nhiều củ cải có thể gây đầy hơi ở một số trường hợp.
. Gừng tạo hương vị ấm cho món ăn
Gừng thường xuất hiện trong các món ăn mùa lạnh nhờ hương vị cay thơm đặc trưng. Một vài lát gừng có thể được thêm vào cháo, canh, món kho hoặc pha với nước ấm để tạo thức uống phù hợp khi thời tiết trở lạnh.
Trong gừng có các hợp chất sinh học như gingerol và shogaol, được nghiên cứu về đặc tính chống oxy hóa, chống viêm trong một số điều kiện. Khi được sử dụng trong món ăn hoặc đồ uống ấm, gừng có thể tạo cảm giác dễ chịu, nhất là khi cơ thể bị lạnh hoặc cổ họng khó chịu nhẹ.
Dù vậy, những thông tin về thành phần sinh học không đồng nghĩa với việc gừng có thể làm sạch phổi, tiêu diệt virus hoặc thay thế thuốc điều trị viêm phổi. Chưa có đủ căn cứ để xem đây là phương pháp phòng ngừa hay chữa bệnh hô hấp.
Người dân có thể dùng gừng làm gia vị hoặc pha vài lát với nước ấm, thêm một chút mật ong nếu phù hợp. Những người bị trào ngược dạ dày, dễ nóng rát hoặc đang sử dụng thuốc chống đông nên hỏi ý kiến bác sĩ nếu muốn dùng gừng với lượng lớn hoặc dưới dạng chế phẩm đậm đặc.
. Cam, quýt và trái cây giàu vitamin C
Cam, quýt, bưởi cùng một số loại trái cây khác là nguồn cung cấp vitamin C quen thuộc. Đây là vi chất cần thiết cho hoạt động bình thường của hệ miễn dịch, đồng thời tham gia vào quá trình tạo collagen và bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do.
Trong mùa lạnh, bổ sung trái cây tươi giúp cơ thể có thêm vitamin, khoáng chất, chất xơ và nước. Thay vì chỉ tập trung vào một loại quả, người dân có thể thay đổi thực đơn với cam, quýt, ổi, kiwi, đu đủ và các loại trái cây theo mùa để đa dạng nguồn dưỡng chất.
Theo Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Trọng Hưng, Trưởng Khoa Khám Tư vấn Dinh dưỡng người lớn, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, từng chia sẻ trên VnExpress, vitamin C có vai trò đối với sức khỏe nhưng không nên bổ sung càng nhiều càng tốt. Việc lạm dụng loại vitamin này có thể gây ra những tác dụng không mong muốn; người dân nên ưu tiên nguồn cung cấp từ thực phẩm và chỉ sử dụng chế phẩm bổ sung khi cần thiết, theo tư vấn chuyên môn.
Ăn trái cây nguyên quả thường là lựa chọn phù hợp hơn việc phụ thuộc vào nước ép đóng chai hoặc viên uống liều cao. Người bị trào ngược dạ dày hoặc cảm thấy khó chịu khi ăn trái cây có vị chua có thể lựa chọn những loại quả phù hợp hơn với tình trạng của mình.
Năm thực phẩm trên có thể góp phần làm phong phú thực đơn mùa lạnh, nhưng không loại nào tạo ra sự bảo vệ tuyệt đối trước virus, vi khuẩn hay các bệnh lý về phổi. Điều quan trọng vẫn là duy trì chế độ ăn đủ bốn nhóm chất, uống đủ nước, ngủ đủ giấc và vận động phù hợp để chăm sóc sức khỏe lâu dài.
Bùi Thoại (tổng hợp)
