Viện Nghiên cứu Chính sách và Phát triển Truyền thông công bố bộ quy tắc dùng AI có trách nhiệm trong truyền thông số, gồm 6 nguyên tắc và 29 hướng dẫn.
Dùng AI có trách nhiệm và bộ quy tắc đầu tiên tại Việt Nam
Sáng 30/9 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu Chính sách và Phát triển Truyền thông (IPS) công bố bộ quy tắc dùng AI có trách nhiệm trong truyền thông số. Bộ tài liệu gồm 6 nguyên tắc và 29 hướng dẫn, đồng thời bổ sung 5 lưu ý liên quan hoạt động quảng cáo trực tuyến.
Theo IPS, tài liệu này là nguồn tham khảo cho cộng đồng làm truyền thông số khi sử dụng công cụ trí tuệ nhân tạo để sáng tạo nội dung. Điểm cốt lõi là cân bằng quyền tự do sáng tạo và trách nhiệm xã hội. Sáu nguyên tắc được đề cập bao gồm minh bạch, đáng tin cậy, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, bảo vệ quyền riêng tư, tôn trọng phẩm giá con người và trách nhiệm cộng đồng.
Ông Nguyễn Minh Hồng, Chủ tịch Hội Truyền thông số Việt Nam (VDCA), nhấn mạnh bộ quy tắc mang tính tự nguyện, là kim chỉ nam chứ không thay thế pháp lý. Ông cho rằng giá trị thực sự nằm ở việc bộ quy tắc có được cộng đồng chấp nhận và áp dụng vào công việc thường ngày hay không.
Bộ quy tắc phiên bản 1.0 được xây dựng dựa trên Luật Công nghiệp công nghệ số 2025, Luật Quảng cáo 2012 (sửa đổi 2025), đồng thời tham chiếu các nguyên tắc quốc tế từ UNESCO và OECD.
AI có trách nhiệm trong khung pháp lý và bối cảnh quốc tế
Ông Nguyễn Đức Lam, đại diện IPS, cho biết nhiều quốc gia đã triển khai khung quản lý hoặc quy tắc ứng xử với AI để giảm thiểu rủi ro. Liên minh châu Âu xây dựng Nguyên tắc điều chỉnh AI, Australia ban hành 8 nguyên tắc đạo đức, Nhật Bản đưa ra hướng dẫn AI cho doanh nghiệp. Bên cạnh đó, Malaysia có bộ quy tắc quốc gia và Mỹ phát triển khung quản lý rủi ro AI.
Tại Việt Nam, hành lang pháp lý về AI vẫn trong quá trình hoàn thiện. Theo IPS, khung pháp lý quốc tế thường khá xa lạ với nhiều người dùng. Điều này khiến không ít cá nhân sáng tạo nội dung độc lập cảm thấy khó phân biệt hành vi hợp pháp. Vì vậy, bộ quy tắc mới nhằm cung cấp hướng dẫn trực quan, dễ hiểu và gần gũi hơn, giúp AI phát huy sức sáng tạo nhưng vẫn đảm bảo chuẩn mực xã hội.
Thực tế, người dùng AI rất đa dạng, từ học sinh, sinh viên đến các nhóm lao động khác nhau. Do đó, sự cần thiết của những quy tắc đơn giản và rõ ràng là điều dễ nhận thấy.
Dùng AI có trách nhiệm và chiến lược phát triển quốc gia
Theo thống kê, Việt Nam đứng thứ sáu trong 40 quốc gia về mức độ sẵn sàng cho AI. Hiện nay, 42% dân số và 65% doanh nghiệp vừa và nhỏ đã ứng dụng công nghệ này. Tuy nhiên, khoảng cách đầu tư và phát triển so với các nước tiên tiến vẫn còn lớn.
Chính phủ đã ban hành Chiến lược quốc gia về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo từ năm 2021. Dự kiến, chiến lược sẽ được cập nhật cuối năm nay, song song quá trình xây dựng Luật Trí tuệ nhân tạo.
Tại Hội thảo khoa học cấp quốc gia về AI hồi giữa tháng 9, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định AI thay đổi rất nhanh, vì vậy chiến lược phát triển cần thường xuyên điều chỉnh. Ông nhấn mạnh chính sách quản lý phải dựa vào mức độ rủi ro, đặt yếu tố minh bạch và trách nhiệm giải trình làm nền tảng.
Theo Bộ trưởng, phát triển AI phải lấy con người làm trung tâm, vừa khuyến khích sáng tạo, vừa coi AI là nguồn lực tăng trưởng nhanh và bền vững. Đây cũng chính là định hướng để AI không chỉ phục vụ kinh tế, mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống và củng cố niềm tin xã hội
Theo: VnExpress
