Bảo tồn đường làng cổ không đơn thuần là giữ lại vật liệu cũ, mà là bảo vệ ký ức và bản sắc của cộng đồng trước xu thế bê tông hóa đơn điệu ngày nay.
- Khánh Hòa: Kiểm tra 20 lao động nước ngoài có dấu hiệu hoạt động trái phép
- Đuổi đánh nhau trên đại lộ Phạm Văn Đồng gây náo loạn giao thông Sài Gòn
- Virus Hanta: Lịch sử hơn 70 năm và nỗi lo biến thể chết người
Khi đường làng cổ Hành Thiện gạch cổ đối mặt với áp lực hiện đại hóa
Câu chuyện dự kiến thảm nhựa đường gạch tại làng cổ Hành Thiện đang gây ra nhiều tranh luận về ranh giới giữa bảo tồn và phát triển. Với hơn 85 năm tồn tại, những con đường gạch nghiêng bao quanh ngôi làng hình cá chép này không chỉ là hạ tầng giao thông mà đã trở thành di sản văn hóa và phần “hồn vía” của cộng đồng.
Việc cải tạo đường xá là nhu cầu thực tế của người dân để thuận tiện và an toàn hơn, nhưng với một làng di sản, câu chuyện không chỉ nằm ở độ dày lớp mặt đường hay tải trọng thi công. Nhiều người lo ngại rằng quá trình hiện đại hóa vội vàng sẽ biến những ngôi làng có bản sắc riêng biệt thành những không gian vô danh, giống hệt phố thị.
Đường làng vốn là không gian của ký ức, nơi tuổi thơ trôi qua và những giá trị phi vật thể được bồi đắp. Vẻ đẹp của nông thôn Bắc Bộ nằm ở sự tỉ lệ thuận giữa con người và không gian: những con đường đủ hẹp để chào nhau, đủ gần để nhận ra xóm giềng. Nếu lấp bỏ ao hồ, chặt cây cổ thụ và thay thế gạch cũ bằng nhựa đường nóng bức, cái giá phải trả chính là sự đứt gãy với quá khứ.
Hướng đi bền vững từ góc nhìn văn hóa và quản lý
Phát triển đúng nghĩa là làm cho quá khứ tiếp tục sống trong hiện tại và trở thành nguồn lực cho tương lai. Bài học từ Nhật Bản cho thấy việc bảo tồn thành công dựa trên sự đồng thuận của cư dân và cách tiếp cận tổng thể từ cảnh quan đến môi trường sống. Tại các làng cổ Việt Nam, không nên coi đường làng hay cổng xóm là “phần phụ” so với đình chùa, bởi chính những yếu tố này tạo nên cảm giác làng thực thụ. Một ngôi chùa cổ sẽ mất đi phần lớn giá trị nếu xung quanh chỉ còn là bê tông và kiến trúc lai tạp.
Giải pháp không phải là giữ nguyên sự xuống cấp mà là nâng cấp có chọn lọc. Việc sử dụng kỹ thuật hiện đại cho phần kết cấu nhưng giữ bề mặt truyền thống, kết hợp với các tuyến đi bộ hoặc xe điện cho khách tham quan là những phương án khả thi.
Các chuyên gia đề xuất cần có bộ quy chuẩn mềm và hướng dẫn cụ thể cho từng địa phương về màu sắc, vật liệu và cây xanh để tránh các can thiệp nhỏ tạo nên biến dạng lớn. Cuối cùng, văn hóa phải là hệ điều tiết cho sự phát triển, đảm bảo rằng làng quê vẫn giữ được bản sắc giữa dòng chảy đô thị hóa mạnh mẽ.
Theo Báo Dân trí
