Với thỏa thuận hòa bình Mỹ – Iran công bố Washington và Tehran chọn ngoại giao để thoát khỏi vòng xoáy xung đột năng lượng toàn cầu.
- Nguyễn Thị Hoa và cái kết cho 15 năm trốn chạy xuyên biên giới
- Triệt phá đường dây chế tạo vũ khí quy mô lớn, lộ thêm nhiều mắt xích then chốt
- Tổng thống Donald Trump mừng sinh nhật 80 tuổi bằng đại tiệc võ thuật tại Nhà Trắng
Từ bên bờ vực chiến tranh đến bàn đàm phán tại Islamabad
Căng thẳng giữa Mỹ và Iran đã có bước ngoặt quan trọng ngày 14/6 khi hai bên đồng ý ký kết bản ghi nhớ hòa bình sơ bộ, dự kiến chính thức hóa tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6. Sau giai đoạn đối đầu trực tiếp ác liệt với các đòn không kích vào cơ sở hạt nhân năm 2025, khu vực Trung Đông đã đứng sát bờ vực của một cuộc chiến tranh toàn diện. Việc phong tỏa eo biển Hormuz trước đó không chỉ đe dọa an ninh khu vực mà còn làm lung lay kinh tế toàn cầu khi các tuyến vận tải năng lượng bị tê liệt.
Vai trò trung gian của Pakistan tại Islamabad đã chứng minh hiệu quả trong việc kết nối các yêu cầu thực dụng từ cả hai phía để đi đến một khuôn khổ chung. Thỏa thuận công bố ngày 14/6 yêu cầu các bên dừng bắn trên mọi mặt trận, dỡ bỏ phong tỏa hàng hải và mở ra lộ trình đàm phán hạt nhân kéo dài hai tháng. Đây là nỗ lực nhằm tháo gỡ ngòi nổ xung đột vốn đã khiến các nền kinh tế phụ thuộc năng lượng như Nhật Bản, Hàn Quốc chịu áp lực chi phí tăng đột biến.
Lý do thực sự đằng sau sự thỏa hiệp này xuất phát từ những khó khăn nội tại của cả Washington và Tehran trong bối cảnh năm 2026. Tổng thống Mỹ đối mặt với áp lực chính trị khi giá xăng dầu ảnh hưởng đến cử tri, trong khi Iran cần nới lỏng trừng phạt để cứu vãn kinh tế đang suy sụp và hạ tầng bị tàn phá. Sự thay đổi từ đối đầu quân sự sang đối thoại cho thấy cả hai đều nhận ra rằng một cuộc chiến kéo dài sẽ không mang lại kẻ thắng cuộc mà chỉ gây kiệt quệ.
Tác động kinh tế và bài toán hóc búa về thỏa thuận hòa bình Mỹ – Iran
Phản ứng tức thì của thị trường dầu mỏ toàn cầu sau tin tức với giá Brent giảm xuống vùng 83-84 USD/thùng cho thấy sự nhẹ nhõm của giới đầu tư. Tuy nhiên, sự ổn định này vẫn mang tính tạm thời và đầy rủi ro nếu tiến trình thực thi thỏa thuận ngày 14/6 gặp trục trặc kỹ thuật hoặc chính trị. Các chuyên gia cảnh báo rằng lượng dự trữ chiến lược đã cạn kiệt và bất kỳ hành động quân sự bất ngờ nào cũng có thể khiến giá dầu bật tăng trở lại nhanh chóng.
Trên bình diện chính trị khu vực, thỏa thuận này vấp phải những cách hiểu khác nhau, đặc biệt là vai trò của các lực lượng ủy nhiệm như Hezbollah hay Houthi. Trong khi Mỹ nhấn mạnh chấm dứt hoạt động quân sự toàn diện, Tehran lại muốn tách biệt các nhóm này khỏi nội dung đàm phán trực tiếp. Israel vẫn bày tỏ sự quan ngại sâu sắc và có thể tiến hành hành động đơn phương nếu họ cảm thấy thỏa thuận không ngăn chặn được tham vọng hạt nhân của Iran.
Tương lai của tiến trình hòa bình hiện nằm ở 60 ngày đàm phán về giới hạn làm giàu uranium và cơ chế thanh sát quốc tế. Lịch sử thiếu hụt lòng tin sau sự đổ vỡ của các cam kết trước đây vẫn là bóng đen bao trùm lên nỗ lực ngoại giao bắt đầu từ ngày 14/6. Nếu thành công, đây sẽ là nền tảng cho cấu trúc an ninh mới tại Trung Đông; nhưng nếu thất bại, thế giới có thể phải chứng kiến một vòng xoáy bất ổn mới nghiêm trọng hơn.
Vũ Phượng (tổng hợp)
