Động Kính Chủ ở Kinh Môn (Hải Dương) thuộc quần thể di tích quốc gia đặc biệt An Phụ – Kính Chủ – Nhẫm Dương, nổi tiếng với vẻ đẹp kỳ bí và hệ thống bia ma nhai – Bảo vật quốc gia độc đáo.
- Bến Đò Vạn và cây Cầu Mới, Nhà Thờ Xưa ở Lâu Động, Nam An Phụ
- Lễ hội Đền Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm: Hành trình tâm linh và trí tuệ xứ Đông
- Lễ hội Côn Sơn – Kiếp Bạc: Vùng linh thiêng kết nối đôi bờ lịch sử Hải Phòng – Hải Dương
Sự tĩnh lặng cuốn hút trong lần đầu tiên đặt chân đến Động Kính Chủ
Một ngày bình thường, không tiếng bước chân du khách, tôi tìm về Động Kính Chủ – thắng cảnh nổi tiếng nằm trong quần thể di tích quốc gia đặc biệt An Phụ – Kính Chủ – Nhẫm Dương, phường Phạm Sư Mạnh, Thành phố Hải Phòng. Con đường 380 men theo triền núi đưa tôi đến gần sườn núi đá vôi Dương Nham, nơi dòng sông Kinh Thầy soi bóng. Không ồn ào, không náo nhiệt, chỉ còn lại sự tĩnh lặng làm sống dậy nét linh thiêng nguyên sơ của vùng đất địa linh nhân kiệt.
Vẻ đẹp kỳ bí giữa lòng núi Dương Nham
Cánh cổng cổ kính mở ra không gian huyền ảo. Những bậc đá phủ rêu, những cây cổ thụ rợp bóng tạo nên sự tôn nghiêm. Từ cửa động hướng Nam, tôi phóng tầm mắt ngắm đỉnh An Phụ uy nghi, Tháp Bút sừng sững và những cánh đồng mênh mông.
Động Kính Chủ nằm sâu trong núi đá vôi, nổi bật với hai vòm hang hình quả chuông cao vút. Đi sâu vào lòng động, tôi bắt gặp dòng suối trong vắt róc rách, hơi nước mát lạnh phả vào từng bước chân. Không chỉ đẹp về địa chất, địa mạo, nơi đây còn chứa đựng dấu tích lịch sử: từng là nơi sơ tán của Nhà máy đóng tàu Hải Phòng trong kháng chiến chống Mỹ.
Hệ thống bia ma nhai – Bảo vật quốc gia độc nhất vô nhị
Điều làm nên giá trị đặc biệt của Động Kính Chủ chính là hệ thống 54 bia ma nhai được công nhận là Bảo vật quốc gia – số lượng nhiều nhất trong các hang động Việt Nam. Các tấm bia khắc trực tiếp lên vách đá, nằm ở nhiều vị trí khác nhau, từ thấp đến cao, thậm chí chót vót trên vòm động.
Những văn bia có niên đại từ thế kỷ XIV đến XX, nội dung phong phú: ghi lại việc trùng tu chùa Dương Nham, xây tam quan, bắc cầu, tạc tượng, đến danh sách người đỗ đạt của huyện từ thời Trần. Đặc biệt, gần 20 bia khắc thơ, nhiều bài là thơ vịnh cảnh, thể hiện cảm xúc tao nhân mặc khách về quê hương, đất nước.
Những áng thơ để lại dấu ấn ngàn năm
Ngay cửa động, bút tích danh thần Phạm Sư Mạnh còn nguyên vẹn với bài thơ ngũ ngôn 18 câu, gợi khí thế hào hùng sông Bạch Đằng. Ngẩng đầu lên vòm cao, thơ vua Lê Thánh Tông hiện hữu – bậc minh quân sáng lập Tao Đàn, với những câu thơ đầy chất thiền:
“Ngoảnh nhìn tám hướng mênh mông thế,
Trời xanh bất tận núi muôn nơi…”
Đầu thế kỷ XX, nhiều bài thơ khác của Trần Hữu Đáp, Trần Quốc Trinh, Nguyễn Văn Đào cũng xuất hiện trên vách đá, phản chiếu tâm sự thời cuộc:
“Tang thương mấy mặt vòng trần thế,
Sinh sự làm chi hỡi hóa công…”
Động Kính Chủ – “Nam thiên đệ lục động” và tiềm năng du lịch văn hóa
Không phải ngẫu nhiên Động Kính Chủ từng được mệnh danh là “Nam thiên đệ lục động” (động đẹp thứ sáu trời Nam). Nơi đây hội tụ vẻ đẹp thiên nhiên kỳ thú, giá trị văn hóa – lịch sử đặc biệt với hệ thống bia đá, chùa cổ và những bài thơ còn nguyên vẹn sau hàng trăm năm.
Hiện nay, quần thể An Phụ – Kính Chủ – Nhẫm Dương vẫn là điểm đến hấp dẫn cho du khách yêu văn hóa, tâm linh và khám phá thiên nhiên. Tuy nhiên, để di sản này thực sự tỏa sáng, cần có chiến lược kết nối tour du lịch, phát triển sản phẩm đặc trưng và đẩy mạnh quảng bá.
Động Kính Chủ không chỉ là một hang động, mà là một “bảo tàng văn bia” sống động giữa lòng núi Dương Nham – nơi quá khứ và hiện tại giao hòa.
