Thất thoát ngân sách: Bài học từ sai phạm tại hai bệnh viện lớn

Cơ quan công tố xác định các sai phạm tại dự án Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức cơ sở 2 là đặc biệt nghiêm trọng, gây thiệt hại hơn 800 tỷ đồng.

Phân tích trách nhiệm của các lãnh đạo dự án

Theo giới quan sát, phiên tòa ngày 22/5/2026 tại Việt Nam không chỉ là một vụ án tham nhũng đơn thuần mà còn cho thấy những lỗ hổng trong quản lý đầu tư công ngành y tế. Viện Kiểm sát đã chỉ ra rằng bị cáo Nguyễn Chiến Thắng và Nguyễn Hữu Tuấn là những người giữ vai trò điều hành chính, trực tiếp dẫn đến việc đình trệ các dự án bệnh viện nghìn tỷ. Một số nhà phân tích cho rằng, việc giao quyền lực quá lớn cho các ban quản lý dự án mà thiếu cơ chế kiểm soát độc lập là nguyên nhân cốt lõi dẫn đến các sai phạm có hệ thống như vậy.

Cụ thể, bị cáo Thắng bị cáo buộc đã bỏ qua các quy định về thầu để ký kết hợp đồng tư vấn nước ngoài và phê duyệt các phương án thiết kế không phù hợp. Điều này không chỉ gây ra tổn thất về tài chính mà còn làm sai lệch mục tiêu ban đầu của dự án. Trong khi đó, người kế nhiệm là ông Tuấn lại tiếp tục đi vào “vết xe đổ” khi không thực hiện các biện pháp khắc phục sai phạm mà còn lún sâu vào các quyết định tham mưu sai trái khác. Sự thiếu minh bạch trong quá trình lựa chọn nhà thầu đã biến dự án trở thành một gánh nặng cho ngân sách thay vì là nơi phục vụ người dân.

Dưới góc nhìn pháp lý, Viện Kiểm sát nhấn mạnh hành vi của các bị cáo là đặc biệt nghiêm trọng vì xâm phạm đến tài sản của nhà nước tại một lĩnh vực nhạy cảm như y tế. Bị cáo Thắng, với tư cách là người đứng đầu đơn vị chủ đầu tư, bị xác định phải chịu trách nhiệm chính cho toàn bộ chuỗi sai phạm. Các hành vi này bao gồm từ việc lập dự án đến khâu tổ chức thực hiện, cho thấy một quá trình sai phạm kéo dài và có tính toán, không đơn thuần là lỗi hành chính hay kỹ thuật xây dựng.

Cơ chế lợi ích và những tranh luận về thiệt hại

Bị cáo Nguyễn Hữu Tuấn trong quá trình xét xử. (Ảnh: Chụp màn hình báo Tiền Phong)

Tại phiên tòa, một điểm gây chú ý là việc các bị cáo thiết lập một “cơ chế” nhận tiền từ nhà thầu theo tỷ lệ phần trăm cố định. Bị cáo Thắng bị cáo buộc đã yêu cầu các đơn vị thi công phải chi trả 5% tổng số tiền thanh toán để đổi lấy sự thuận lợi trong quá trình triển khai dự án. Tổng số tiền nhận hối lộ lên tới hơn 88 tỷ đồng, cho thấy mức độ chi phối của cá nhân đối với các dự án công. Ngay cả khi có sự thay đổi về nhân sự lãnh đạo, “cơ chế” này vẫn được bị cáo Tuấn duy trì để nhận thêm 12 tỷ đồng, phản ánh sự tha hóa của một bộ phận cán bộ.

Về số tiền thiệt hại hơn 800 tỷ đồng, các luật sư bào chữa đã nêu quan điểm cho rằng cách tính này chưa sát với thực tế lâm sàng của dự án. Tuy nhiên, Viện Kiểm sát đã phản bác lại và khẳng định rằng thiệt hại đã được định lượng dựa trên đánh giá chuyên môn của các chuyên gia đầu ngành về quản lý dự án và tài chính. Cơ quan tố tụng nhấn mạnh rằng nếu không có sự can thiệp và xử lý kịp thời, thiệt hại này sẽ còn tiếp tục nhân rộng do máy móc xuống cấp và cơ sở vật chất bị bỏ hoang. Việc xác định đúng mức độ thiệt hại là cơ sở quan trọng để đưa ra hình phạt tương xứng với các bị cáo.

Đối với cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến, hồ sơ vụ án cho thấy bà đã ký các quyết định phê duyệt khi chưa bảo đảm đúng các quy định của pháp luật. Dù được xác định là do tin tưởng cấp dưới, nhưng trách nhiệm của người đứng đầu ngành y tế khi đó là không thể phủ nhận trong việc để xảy ra tình trạng đình trệ tại hai cơ sở bệnh viện trọng điểm. Vụ án hiện vẫn đang trong giai đoạn tranh luận và dự kiến sẽ có những nhận định rõ ràng hơn về trách nhiệm dân sự cũng như hình sự của từng cá nhân trong thời gian tới.

Theo: Báo Tiền Phong