Thung Ui Ninh Bình gây chú ý bởi tên gọi dân dã và dấu ấn lịch sử gắn với vua Đinh Tiên Hoàng hơn 1.000 năm trước
- 8 trường hợp được miễn giấy phép xây dựng từ năm 2026
- Tổng thống Trump ra tối hậu thư 10 ngày cho Iran
- Người Việt vượt biên: Cuộc trốn chạy khỏi các cơ sở lừa đảo
Nằm trong vùng lõi của Quần thể danh thắng Tràng An, Thung Ui thời gian gần đây trở thành điểm đến được nhiều du khách tìm kiếm. Không chỉ vì phong cảnh núi đá vôi và hồ nước tự nhiên, nơi này còn gây tò mò bởi cách gọi mộc mạc: “Úi giời ui”.
Theo giới thiệu của ngành du lịch địa phương, thung lũng cách Chùa Bái Đính khoảng 2km. Với người dân bản địa, đây là địa danh quen thuộc từ lâu. Tuy nhiên, trên bản đồ du lịch đại chúng, Thung Ui chỉ thực sự nổi lên trong thời gian gần đây khi các hạng mục phục dựng và tham quan được hoàn thiện.
Thung Ui Ninh Bình và nguồn gốc tên gọi dân dã
Nhiều du khách khi nghe tên đều đặt câu hỏi về xuất xứ của cụm từ “Thung Ui”. Hướng dẫn viên tại khu vực cho biết, trước khi được đầu tư bài bản, nơi đây là một thung lũng hoang sơ, bốn bề là núi đá vôi cao bao quanh.
Trong quá khứ, cư dân địa phương thường vào thung lũng để săn bắt, hái lượm. Rừng cây xanh tốt, hồ nước trong và nguồn thực vật phong phú giúp nơi này trở thành không gian sinh tồn quan trọng. Khi đời sống còn nhiều khó khăn, người dân vào đây lấy củi, trồng lúa, trồng ngô, khoai.
Đường vào thung lũng phải vượt qua các triền núi dốc. Theo lời kể dân gian, bất kỳ ai leo qua những dãy núi bao quanh cũng phải thốt lên “ui mệt quá” hay “úi giời ơi”. Từ cảm thán tự nhiên ấy, tên gọi Thung Ui được truyền miệng qua nhiều thế hệ.
Dù chưa có tài liệu cổ chính thức lý giải tên gọi này, cách giải thích dựa trên ngôn ngữ đời thường phần nào phản ánh mối liên hệ giữa địa hình và đời sống cư dân bản địa.
Thung Ui Ninh Bình gắn với Đàn kính thiên
Bên cạnh câu chuyện về tên gọi, Thung Ui còn được nhắc đến với giá trị lịch sử liên quan tới kinh đô Hoa Lư xưa. Theo Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Ninh Bình, khu vực này được xác định là nơi đặt Đàn kính thiên.
Tư liệu địa phương cho rằng, trước khi dẹp loạn 12 sứ quân, Đinh Bộ Lĩnh đã làm lễ tế trời đất tại đây. Năm 968, sau khi thống nhất giang sơn, ông lên ngôi hoàng đế, lấy niên hiệu Thái Bình, đặt quốc hiệu Đại Cồ Việt, trở thành vị hoàng đế đầu tiên của nhà nước phong kiến trung ương tập quyền.
Đàn kính thiên hiện được phục dựng trên khu đất cao nhất của thung lũng Mộc Hoàn, diện tích khoảng 270ha. Công trình thiết kế theo cấu trúc ba lớp đại môn: Nhân môn, Địa môn, Thiên môn, dựa trên quan niệm “Tam Tài” (Trời – Đất – Người). Mỗi lớp có ba lối đi gồm chính môn, tả môn và hữu môn.
Theo giới nghiên cứu, vị trí này được xem là nơi “tụ thủy, tụ khí”. Giữa thung lũng là hồ Mục Long (còn gọi là Mắt Rồng), kết nối mạch nước với hệ thống hang động của Tràng An. Cảnh quan tự nhiên với rừng nhiều tầng thực vật, núi đá bao bọc và nguồn nước quanh năm góp phần lý giải vì sao nơi đây từng được lựa chọn cho nghi lễ quan trọng.
Ngoài đàn tế, khu vực còn xây dựng các nhà sàn mô phỏng kiến trúc Mường cổ nhằm tưởng nhớ nguồn gốc của vua Đinh.
Phát hiện khảo cổ và dấu tích người tiền sử
Trong quá trình nghiên cứu, khai quật kéo dài hơn hai thập kỷ, các nhà khoa học ghi nhận dấu tích cư trú của người tiền sử tại khu vực Đàn kính thiên.
Theo thông tin từ Sở Du lịch Ninh Bình, di cốt được phát hiện có niên đại ước tính từ 13.000 đến 50.000 năm. Đây là bằng chứng cho thấy sự hiện diện sớm của con người trên vùng đất Tràng An – Hoa Lư.
Giới chuyên môn cho rằng phát hiện này không chỉ góp phần làm rõ lịch sử cư trú lâu dài của người Việt cổ mà còn tạo thêm tầng ý nghĩa cho không gian Thung Ui. Từ cộng đồng tiền sử sinh tồn giữa núi rừng đến giai đoạn lập quốc thời Đinh, khu vực này phản ánh một tiến trình liên tục của lịch sử.
Hiện nay, bên cạnh giá trị khảo cổ và lịch sử, Thung Ui được định hướng như một sản phẩm du lịch mới của Ninh Bình. Đại diện ngành du lịch địa phương nhận định điểm đến này vừa mang ý nghĩa văn hóa, vừa mở ra cơ hội phát triển kinh tế du lịch trong năm 2026.
Từ một thung lũng gắn với tiếng thở dốc “úi giời ơi”, Thung Ui hôm nay trở thành không gian giao thoa giữa thiên nhiên, lịch sử và khảo cổ học, góp thêm một lát cắt vào bức tranh di sản của vùng đất cố đô.
Theo: Báo Dân trí
